Ocena brak

ZACHOWANIE I DZIAŁANIE POLITYCZNE

Autor /Tolek Dodano /12.06.2011

Polityka jest dziedziną życia społecznego. Jednostkowi i pozajednostkowi uczestnicy życia publicznego są przedmiotem wyjaśniania w nauce o polityce, a także służą wyjaśnianiu polityki. Podmiot w polityce istnieje o tyle, o ile działa. W charakterystyce zjawisk politycznych odwołującej się do kategorii zachowania, działania czy aktywności, istnieją różne stanowiska. M.in. koncepcja aktywistyczna (życie polityczne jako rezultat działań czy aktywności wszystkich jego uczestników), koncepcja indywidualistyczna (jedynym realnym podmiotem polityki jest jednostka), koncepcja kolektywistyczna (obok jednostek w polityce występują kategorie, grupy, narody, społeczeństwa).

Zachowanie polityczne

Zróżnicowany poziom obecności jednostki lub zbiorowości w życiu politycznym:

Włączenie/samowłączenie do polityki – przekroczenie granicy oddzielającej politykę od innych dziedzin życia. Pełnienie określonych ról politycznych o różnym stopniu zaangażowania

Pojęcie zachowania pojawiło się w naukach społecznych dzięki przedstawicielom orientacji behawiorystycznej. Wg behawiorystów zachowanie polityczne jest reakcją jednostki lub grupy na bodźce płynące z jej politycznego otoczenia. Na behawioryzmie opierali się bahawioraliści, którzy jednocześnie dokonali wielu zmian:

  • Uznanie zachowania jako kategorii społecznej + poszerzenie modelu wyjaśniania zachowań bodziec => reakcja, w efekcie mamy bodziec => organizm => reakcja, co pozwala wyjaśnić odmienność zachowań zachodzących pod wpływem identycznych bodźców. Model ten ukazuje człowieka jako istotę reaktywną, a więc impuls do podjęcia działania pochodzi z zewnętrznego świata (aktywność jest formą reagowania na środowiskowe bodźce).

  • Jedynym realnym bytem politycznym jest jednostka (nie ma odrębnych zachowań grupowych, które nie byłyby sprowadzalne do sumy zachowań jednostkowych). Natomiast społeczeństwo jest ujmowane jako system społeczny, a polityczny wymiar życia społecznego jako system polityczny.

  • Zachowanie polityczne determinują czynniki psychologiczne: orientacje (czyli uwarunkowane wiedzą, wartościami, emocjami), potrzeby, postawy, motywy.

  • Ilościowe ujęcie zachowania politycznego (pomiary socjometryczne, badania ankietowe, analizy statystyk, obserwacja, sondaże, eksperymenty laboratoryjne).

Ważnym aspektem w charakterystyce zachowania są rezultaty czynności.

Kolejna ważna rzecz to terminy określające relację między aktorem a sytuacja polityczną: integracja i równowaga, czyli procesy reintegracji, odzyskiwania równowagi bądź równoważenia jako formy reakcji jednostki na zmiany polityczne.

W związku z tym: „zachowaniem politycznym nazwiemy wszystkie typy czynności jednostki lub zbiorowości służące do adaptacji do zmian otoczenia politycznego, pojmowanej zarówno jako bierne przystosowanie, jak też aktywne współoddziaływanie na stan otoczenia”.

Zachowania polityczne mają zwykle złożoną postać, składają się z określonej liczby czynności pełniących role elementarnych składników. Elementy tworzące czynność:

  1. Aktor – wykonawca roli lub ról politycznych – zachowania jednostkowe i ponadjednostkowe (grupa nacisku, partia polityczna, administracja publiczna)

  2. Obiekty świata zewnętrznego wobec aktora – złożone zjawiska, takie jak sytuacja polityczna, otoczenie polityczne czy system polityczny. Trzy typy: 1. fizyczne (geograficzne, topograficzne, budynki, gmachy itp.) 2. Społeczne (polityczne i pozapolityczne (ekonomiczne, demograficzne, kulturalne, itp. mające mniejsze oddziaływanie na aktorów)3. Symboliczne (wartości, normy, wzory, ideały, idee)

  3. Relacje między aktorami i obiektami

  4. Zmiany zachodzące w otoczeniu – przybierają one rolę bodźców docierających do aktora

  5. Bodźce, będące formą wpływu otoczenia na jednostkę lub grupę społeczną – oddziałują na układ nerwowy, psychikę bądź świadomość. Mogą mieć postać materialną lub symboliczną, negatywną bądź pozytywną, represyjną lub gratyfikacyjną, werbalną lub nie werbalną.

  6. Reakcja – odpowiedź jednostki lub zbiorowości na bodźce płynące z otoczenia

  7. Rezultaty – skutki czynności

Polityka to „dziedzina działań nie zawsze racjonalnych i niekoniecznie słusznych, ale na ogół świadomych i często celowych”, a więc zachowania determinowane uwarunkowaniami biologicznymi rzadko przybierają postać politycznych. Są jednak wyjątki – zachowania zachodzące poniżej progu świadomości. Są to zachowania:

  • Patologiczne – pojawiające się pod wpływem zaburzeń funkcji mózgu, układu nerwowego bądź innych organów organizmu człowieka.H.D. Lasswell – chorobliwe dążenie do objęcia władzy wynikające z kompleksów, własnych słabości.Przedmiotem zainteresowania badaczy są poszczególne rodzaje zachowań m.in. uprzedzenia polityczne, ukształtowane na podłożu maniakalnym; stany paniki; paranoje, chorobliwe ataki strachu itp.

  • Instynktowne – intuicja, przeczucie

  • Nawykowe – na skutek stałego powtarzania czynności

  • Rutynowe – wyuczone mechanizmy reakcji na bodźce typowe, pojawiające się stale lub regularnie

  • Afektywne – emocjonalne, impulsywne, nastrojowe

Podobne prace

Do góry