Ocena brak

Zachowania polityczne Polaków - Psychologiczne uwarunkowania zainteresowania polityką

Autor /tolek555 Dodano /18.07.2011

Uwarunkowania psychologiczne wiążą się z:

  • typem osobowości

  • motywacją do aktywnego uczestnictwa w polityce

  • przekonaniem o celowości osobistego angażowania się

Lester Milbrath wskazuje na 2 typy osobowości:

  • osoby ekstrawertyczne – typ sprzyjający, sfera polityczna przyciąga takie osoby, są otwarte na świat, aktywne, poszukują odpowiedzi na nurtujące je pytania, mają poczucie osobistej kompetencji, łatwo adaptują się do warunków walki i rywalizacji. Wykazują skłonności do modyfikacji poglądów politycznych, w przypadku posiadania przez adwersarza racjonalnych i logicznych argumentów – wykazują skłonność i chęć do zmiany zdania i przejęcia poglądów adwersarza. Wykazują również skłonność do kompromisu.

  • osoby autorytarne – zachowawcze, przekonane o posiadaniu monopolu na rację, szybko zniechęcające się do sceny politycznej, nie chodzą na wybory, gdy nie znajdą odpowiedniej dla siebie partii politycznej, jest to gra zero – jedynkowa , albo znajdują partię, która im całkowicie odpowiada tzn. odzwierciedla ich wszystkie poglądy lub najważniejsze z nich, albo wybierają alienację polityczną – mają więc duże problemy ze znalezieniem partii dla siebie. Nie wykazują skłonności do kompromisu. Autorytaryzm osobowościowy sprzyja łączeniu paternalistycznych oczekiwań (np. zaspokojenia osobistych potrzeb obywateli) wobec władzy z poparciem dla antyliberalnych kierunków politycznych i z biernym typem uczestnictwa w polityce. Możliwe jest też pojawienie się tendencji do poszukiwania rozładowania napięć osobowościowych przez politykę. Pełni ona wtedy rolę kompensacyjną wobec niedostatków i kompleksów zarówno zbiorowych, jak i indywidualnych.

Pani Doktor Lisowska wymieniła typy angażowania się w politykę po omówieniu wszystkich uwarunkowań zainteresowania polityką, ale według książki owe typy wchodzą w skład psychologicznych uwarunkowań, więc żeby zachować spójność będą tu:

Typy angażowania się w politykę

  1. rytualny – związany z naciskiem systemu politycznego na jednostkę, występował w Europie Wschodniej przed 1989 r., angażowanie się w politykę jest przejawem obywatelskiego obowiązku jak i obawy przed sankcjami

  2. symboliczny – duże znaczenie ma akceptacja określonych wartości i symboli, przekonanie o istnieniu w polityce pewnych wartości, podzielanie motywacji uznających wartość angażowania się, takich jak:

    • akceptacja norm moralności obywatelskiej

    • wiara w system demokratyczny

    • wyznawanie ideologii, sprzyjające dążeniu do wcielenia w życie określonych wartości przez jakościowe zmiany w życiu społecznym.

W tym miejscu Pani Doktor zaznaczyła, że będzie pytać na egzaminie o różnice między ideologią, a doktryną, platformą, programem politycznym, więc jedziemy:

Ideologiauporządkowany system wartości i celów przypisywanych wielkim zbiorowościom, który to zbiór uzasadnia działania polityczne i jest nadrzędny wobec poglądów i postaw jej zwolenników (F. Ryszka). Cele te i wartości są formułowane najczęściej w kategoriach bardzo ogólnych; nie jest więc możliwe traktowanie ich jako bezpośrednich dyrektyw konkretnych działań, także w polityce. Aby stać się konkretnymi dyrektywami muszą one zostać przekształcone w doktrynę polityczną. Ideologia, w przeciwieństwie do doktryny, ma charakter systemu bardziej niezmiennego w czasie. Można wręcz powiedzieć, że trwałość i stabilność w długim okresie określonego systemu celów i wartości jest jedną z konstruktywnych cech ideologii.

Doktrynajest konkretyzacją ideologii ; uporządkowany zbiór poglądów na życie polityczne danego społeczeństwa z zagadnieniami władzy i ustroju państwa na czele. Doktryna musi zawierać wskazania teoretyczne i praktyczne, jak realizować te poglądy w określonym czasie i przestrzeni (W.T.Kulesza)

Programjest to konkretyzacją doktryny politycznej, program polityczny przenosi doktrynę i ideologię na grunt praktyki politycznej. To rozmieszczenie w czasie i przestrzeni celów, konkretnych działań politycznych, które zazwyczaj zostają podane do publicznej wiadomości (W.T.Kulesza).

Platformawszystkie wyborcze postulaty funkcjonujące w różnych dokumentach, jak i wypowiedziach polityków, nie jest więc zebrana w jeden dokument jak program.

  1. instrumentalny – możliwość zrealizowania określonych celów, wartości jednostkowych lub zbiorowych. Instrumentalnemu angażowaniu się sprzyjają te wszystkie przekonania, które wskazują na subiektywne poczucie sensowności podejmowania działania politycznego. Należą do nich:

  • wewnętrzne umiejscowienie kontroli nad własnym losem

  • poczucie skuteczności własnego działania politycznego

  • silna motywacja do osiągnięcia sukcesu

Znaczny wpływ może też mieć tolerancja społeczna i obyczajowa, wskazująca na brak poczucia niezmienności i bezalternatywności zastanego świata społecznego. Dla decyzji zaangażowania się jednostki ważna jest także jej percepcja sceny politycznej jako takiej i potencjalnych instytucjonalnych partnerów działania. Wskaźnikiem tej percepcji jest poziom zaufania do aktorów życia publicznego oraz do instytucji systemu politycznego i społecznego.

Mechanizmem psychologicznym zmniejszającym aktywność polityczną jest ALIENACJA:

  • jest to stan psychiczny, którego dominantą jest poczucie wyobcowania ze społeczeństwa

  • następuje rozdźwięk pomiędzy oczekiwaniami jednostki a realnym światem polityki

  • w tych warunkach następuje osłabienie legitymizacji świata instytucji, a u jednostek rozwija się cyniczna wizja świata politycznego

  • alienacja może prowadzić do przeciwstawnych konsekwencji behawioralnych, tzn. zarówno do wycofania się, jak też przeciwnie – do poparcia politycznego populizmu i politycznej przemocy

Do góry