Ocena brak

Żaby

Autor /Amiga Dodano /31.01.2012

Żaby i ich bliskie krewniaczki rzekotki, podobnie jak ropuchy i kumaki, należą do gromady płazów, kręgowców prowadzących ziemno-wodny tryb życia. Spośród 4300 gatunków płazów większość stanowią żaby i rzekotki.
Z biologicznego punktu widzenia pomiędzy żabami a ropuchami nie ma zbyt wielkich różnic. Żaby mają jedynie bardziej gładką skórę, dłuższe kończyny tylne przystosowane do wykonywania długich skoków i większą po­wierzchnię błon pławnych, które ułatwiają im pły­wanie w wodzie. Ropuchy są bardziej pękate, mają suchą, często pokrytą brodawkami skórę i krótsze kończyny tylne. Powierzchnia błon pławnych na ich odnóżach tylnych jest też słabiej rozwinięta, gdyż ropuchy spędzają mało czasu w wodzie.
Żaby i ropuchy należą do grupy płazów zwanej płazami bezogonowymi, które, według teorii na­ukowych, pojawiły się po raz pierwszy na Ziemi około 150 milionów lat temu.
Kształt ciała.
Żaby są zwierzętami zmiennocieplnymi. Mianem tym określa się zwierzęta, których wewnętrzna temperatura ciała zależy od temperatura otoczenia. Cechują się one znacznym wahaniem tempa meta­bolizmu. Głowy żab są zazwyczaj szerokie i spłasz­czone, a otwór gębowy bardzo obszerny. Ich przed­nie kończyny są najczęściej czteropalczaste, a tylne pięciopalczaste. Palce są spięte błoną pławną. U niektórych gatunków wodnych palce kończyn tyl­nych są zakończone ostrymi pazurkami, które służą do rozszarpywania ciał upolowanych zwierząt. Większość gatunków prowadzi nocny tryb życia.
Poruszanie się.
Długie, umięśnione kończyny tylne żab umożli­wiają tym ruchliwym zwierzętom wykonywanie dalekich skoków, których długość jest kilka razy większa niż długość ciała danego osobnika. Kiedy żaba przygotowuje się do skoku, unosi wysoko w górę przednią część ciała, a później mocno wybi­ja się w powietrze. Żaby z wykształconymi na koń­czynach błonami pławnymi większość czasu, albo całe życie, spędzają w wodzie.
Niektóre żaby, a przede wszystkim rzekotki, prowadzą nadrzewny tryb życia i nie posiadają błon pomiędzy palcami. Zamiast tego mają wykształ­cone wielkie dyskowate przylgi na końcach każ­dego palca kończyny przedniej i tylnej. Skóra na powierzchni dolnej przylgi jest szorstka i twarda, co umożliwia zwierzęciu wspinanie się po gład­kich lub nierównych powierzchniach, takich jak na przykład kora drzew.
Rozmnażanie się.
Większość gatunków żab składa jaja w wodzie. Jedna samica może ich złożyć jednorazowo nawet kilka tysięcy. Jaja mają zazwyczaj średnicę kilku milimetrów. Każde z nich jest otoczone galareto­watą osłonką. Określa się je mianem skrzeku. Galaretowata osłonka zabezpiecza jaja przed zje­dzeniem przez drapieżniki. Niektóre gatunki żab wykształciły różne metody zwiększenia szans prze­życia swojego potomstwa. Zamiast zostawiać bez opieki w stawie tysiące swoich jaj, jak to czyni większość gatunków, produkują one ich mniej, ale zapewniają im ochronę. Niektóre rzekotki noszą zapłodnione jaja na grzbiecie lub w torbie lęgowej, a samice innych gatunków mogą czynnie bronić swego skrzeku, rzucając się w jego obronie nawet na dużo większych od siebie drapieżników.
Rozwój kijanki.
Kończyny tylne kijanki zaczynają się wykształcać zaraz u nasady ogona. Kiedy są na tyle duże, że można je z łatwością zauważyć, pod skórą zaczynają formować się odnóża przednie. Kiedy widać już cztery kończyny, ciało kijanki zaczyna się zmie­niać i przybierać wygląd przypominający dorosłe­go osobnika. Zmienia się kształt otworu gębowego, oczy stają się bardziej wyłupiaste. W końcu ogon robi się coraz mniejszy i po pewnym czasie ulega uwstecznieniu. Na tym etapie rozwoju kijanka, a właściwie już mała żabka, opuszcza środowisko wodne. Są też gatunki żab, które składają jaja na lądzie pod liśćmi lub kamieniami, gdzie jest dość wilgotno. U tych płazów nie występuje stadium kijanki i bezpośrednio z jaj po kilku tygodniach rozwoju wychodzą malutkie, w pełni uformowa­ne miniaturowe żabki. Niektóre gatunki bardzo długo opiekują się swoimi rozwijającymi się lar­wami. Samice australijskich żab gęborodnych poły­kają zapłodnione jaja. Z nich w żołądku rozwijają się młode osobniki, które opuszczają ciało matki przez otwór gębowy.
Rzekotki torbowe.
Szczególna forma opieki nad potomstwem wystę­puje u rzekotek torbowych. Samice na plecach mają torby lęgowe, do których samce za pomocą swych kończyn wkładają zapłodnione jaja. Kijanki rozwijają się wewnątrz takich komór, wykorzystując odłożone w jaju pod postacią żółtka zapasy. Kijanki południowoamerykańskiego świstka pięciopalcego {Leptodactylus pentadactylus) pływają w wodzie pod czujnym okiem samicy i dopiero po przeobra­żeniu opuszczają gniazdo.
Pokarm.
Ogromna większość gatunków zjada owady, a wielkość ofiar jest zależna od rozmiarów ciała żaby i wielkości jej paszczy. Północnoamerykańska żaba rycząca ze względu na swoją wielkość może polować na małe ptaki i ssaki, a także chwyta jado­wite węże, wielkie wije oraz inne płazy.
Potencjalna zdobycz jest obserwowana w bez­ruchu i w najbardziej odpowiednim momencie chwytana końcem lepkiego języka. Ofiarą nie jest zabijana i rozdrabniana, lecz po prostu połykana żywcem. W czasie połykania żaba mruga oczami i je nadyma, dzięki czemu gałki oczne wywierają nacisk na zawartość paszczy i pomagają wepchnąć zdobycz do przełyku.
Obrona.
Żaby są zjadane przez wiele gatunków zwierząt i w związku z tym wykształciły wiele przysto­sowań, które chronią je przed drapieżnikami. Nie­które gatunki tych płazów, gdy są zaatakowane, mogą być bardzo agresywne i podejmują walkę z napastnikiem.
Inne gatunki żab polegają na swym maskują­cym wyglądzie lub jaskrawym ubarwieniu skóry, które odstrasza wrogów. Wiele gatunków rzeko­tek ma skórę zieloną lub brązową. Gdy siedzą wśród liści, są prawie niewidoczne na tle otoczenia, natomiast zaatakowane, w ucieczce eksponują jaskrawo ubarwione partie ciała. Najczęściej są to okolice brzucha i spodnia strona kończyn. Nagły widok takiej kolorowej plamy działa deprymują­co na napastnika, co daje żabie dodatkowe sekun­dy na ucieczkę.
Popularny specjał.
Oprócz naturalnych wrogów żaby mają jeszcze jed­nego wroga. Jest nim człowiek i jego podniebie­nie. W wielu częściach świata, w tym i w Europie, w restauracjach serwuje się żabie udka. We Francji jest to potrawa narodowa. Niestety zapotrzebowa­nie na ten smakołyk doprowadziło do wyniszcze­nia wielu populacji jadalnych żab i obecnie impor­tuje się w celach kulinarnych gatunki azjatyckie lub zakłada specjalne hodowle.
W Ameryce Płn. szczególnym wzięciem cieszą się żaby ryczące, gdyż są duże i mają duże udka. Są one chwytane w nocy przy użyciu latarek, któ­rych światłem oślepia się zaskoczone zwierzęta.

Do góry