Ocena brak

ZABURZENIA ZACHOWANIA PRZEJAWIAJĄCE SIĘ W FUNKCJONOWANIU DZIECKA W ROLI UCZNIA - Zachowania w zakresie obrazu własnej osoby

Autor /Feliks Dodano /05.09.2011

Obraz własnej osoby jest tworzony na podstawie doświadczeń społecznych innymi ludźmi (głównie informacji zwrotnych płynących od nich) oraz refleksji poświęconych własnym działaniom.

Jeśli dziecko nie było traktowane jako „podmiot” przez swoje otoczenie, to może mieć trudności z podmiotowym traktowaniem siebie. W skrajnych przypadkach urazy związane z obrazem „ja” mogą prowadzić do tzw. dezintegracji osobowości i poważnych zaburzeń psychicznych.

Możemy mieć do czynienia ze słabym wykształceniem obrazu własnej osoby lub jego zaburzeniami. W pierwszym przypadku dziecko ma trudności z przypisywaniem sobie konkretnych cech i wyodrębnieniem siebie ze świata. Słabo wykształcone poczucie podmiotowości („ja”) wiąże się z trudnościami w rozpoznawaniu własnych potrzeb, zainteresowań, preferencji i skali wartości. Dzieci te słabo wyodrębniają się ze świata i trudno im zobaczyć siebie w relacjach z otoczeniem.

Na poziomie zachowań mogą to być na przykład zaburzenia w komunikowaniu informacji o sobie czy też trudności w nawiązywaniu trwałych związków. Dziecko może przypisywać sobie cechy nieadekwatne i niedoceniające własnych możliwości. Często są to sądy deprecjonujące własne cechy, wygląd, itp.

Zaburzenia obrazu własnej osoby mogą ujawniać się we wszystkich uprzednio wymienionych obszarach funkcjonowania (w relacjach z dorosłymi, rówieśnikami oraz sytuacjach zadaniowych), np. jeśli dziecko sądzi o sobie, że jest „złe” ( bo tego typu informacje otrzymało o sobie wcześniej), to będzie to miało zasadniczy wpływ na sposób jego funkcjonowania wśród rówieśników.

Oczywiście istnieje również zależność odwrotna. Wszelkiego typu powtarzające się urazy w określonej dziedzinie powodują zmiany w obrazie siebie samego (np. uporczywe niepowodzenia w szkole powodujące utrwalenie przekonania o braku zdolności).

Zdarza się, że małe poczucie własnej wartości rzutuje nie na konkretne relacje, ale na ogólne funkcjonowanie dziecka, które może wówczas na przykład nie wykazywać energii potrzebnej do pokonywania trudności, nie wierzyć w siebie, wycofywać się z wielu zadań. Może prezentować pasywność, zobojętnienie, rezygnację. Czasami bywa odwrotne: przeżywające deprywację informacji od otoczenia, dziecko może gwałtownie jej poszukiwać w chaotycznej, kompulsywnej aktywności. Nie potrafi wówczas wybierać ani rezygnować.

Mała samoświadomość, złe rozumienie w tym „jaki jestem”, „co lubię”, „jakie są moje potencjały”, itp., może spowodować, że dziecko jest podatne na wszelkie wpływy.

Poczucie własnej wartości, samoocena i samoświadomość to podstawowe elementy zarówno w procesie patologizacji zachowań, jaki i w postępowaniu socjoterapeutycznym

Do góry