Ocena brak

ZABURZENIA ZACHOWANIA PRZEJAWIAJĄCE SIĘ W FUNKCJONOWANIU DZIECKA W ROLI UCZNIA - Zaburzenia ujawniające się w trakcie wykonywania zadań

Autor /Feliks Dodano /05.09.2011

W pierwszych latach szkolnych dzieci nabywają wiele nowych umiejętności, co wymaga od nich rozwiązywania wielu trudnych sytuacji.

Uczą się precyzyjnego wykonywania poleceń nauczyciela, koncentrowani uwagi przez dłuższy czas, jej podzielności. Muszą nauczyć się dobrego funkcjonowania w niekorzystnych warunkach. Ćwiczą hamowanie aktywności własnej.

Dla dobrego przyswojenia informacji niezbędne jest wyćwiczenie przez dzieci umiejętności rozumienia i zapamiętywania bogatego i zróżnicowanego materiału. Uczą się również przekraczania własnych barier motywacyjnych i emocjonalnych. Aby nabyć umiejętność samodzielnego i aktywnego uczenia się, muszą prawidłowo rozpoznać i oceniać własne zdolności, sprawnie organizować swoją pracę, wymagającą dłuższego czasu oraz planować jej poszczególne etapy.

Ważną dziedziną uczenia się jest sprawność fizyczna dziecka, związane z nią poszczególne umiejętności, do których opanowania potrzeba wiele wysiłku i wytrwałości.

Od dzieci w wieku szkolnym wymaga się również znajomości i stosowania społecznych norm i reguł postępowania. Dzieci uczą się (często na własnych błędach), co wypada robić czy powiedzieć w określonej sytuacji.

Proces uczenia się w każdej dziedzinie polega na pokonywaniu mniejszych lub większych trudności. Sukcesem jest opanowanie danej umiejętności.

Zdarza się, że uczeń w jakiejś dziedzinie systematycznie nie osiąga sukcesów. Ma on na przykład stałe kłopoty z matematyką lub nie jest w stanie nauczyć się ewolucji z piłką. Przyczyną tych trudności mogą być ograniczenia o podłożu organicznym (no. Niewydolność pamięci lub niesprawne mięśnie). Częściej jednak czynnikiem bezpośrednio odpowiadającym za niepowodzenia jest ugruntowane – na podstawie pierwszych doświadczeń – przeświadczenie o braku uzdolnień w tej dziedzinie. Przekonanie o braku uzdolnień czy niemożności opanowania jakiejś umiejętności powstaje w wyniku długotrwałych niepowodzeń i oceniających zachowań otoczenia.

Jeśli rodzice (lub inne osoby) zamiast towarzyszyć dziecku w zmaganiu się z trudnościami i wspierać jego wysiłki, krytykują je, straszą lub lekceważą, to jest to klasyczna sytuacja urazowa. Dziecko będzie reagowało napięciem na każdą sytuację podobna w jakikolwiek sposób do tej, która wywołała uraz. Nie jest wówczas w stanie efektywnie pracować, przestaje rozumieć materiał, gorzej zapamiętuje. Powoduje to odnoszenie kolejnych porażek i utrwalenie przekonania o barku własnych możliwości i uzdolnień.

Niekiedy zdarza się, że cała sfera nabywania nowych umiejętności, łączy się z urazami. Dziecko może mieć wówczas trudności we wszystkich przedmiotach. W takich przypadkach czasami mówi się o barku inteligencji, o trudności w skupieniu uwagi, o lenistwie i bałaganiarstwie.

W sytuacji powtarzających się niepowodzeń dziecko, aby zmniejszyć swoje napięcie, stosuje różne strategie obronne. Modyfikuje na przykład sądy poznawcze dotyczące siebie jako wykonującego zadanie („jestem niezdolny do ortografii”) lub dotyczące ćwiczonego zadania („to jest za trudne na mój wiek”, matematyka jest nudna”).

Zgodnie z tymi sądami powstają zachowania stereotypowe. Uczeń szybko się zniechęca, męczy, znajduje wiele zajęć zastępczych niezwiązanych z zadaniem, nad którym pracuje. Zachowaniem unikowym jest również zapominanie o danej czynności. Dziecko wypiera z pamięci treści związane z zadaniem i nie pamięta na przykład, że coś było zadane lub że nie skończyło wypracowania.

Bywa tak, że dziecko ma trudności z zorganizowaniem sobie działania w czasie. Zaczyna zbyt późno, robi zbyt wolno, „grzebie się”.

Wspólną cechę wymienionych zachowań jest ich nieadekwatność i to, że zwiększają szanse porażki. W ten sposób niekorzystne sądy poznawcze dziecka stają się samospełniającą się przepowiednią.

Inteligencja i spryt dziecka, które w sprzyjających warunkach były wykorzystane do przekroczenia trudności, są używane w celu znalezienia sposobów ochronienia się przed urazem.

Dzieci manipulują dorosłymi, kombinują (np. robią na zapas ściągawki), kłamią, przygotowują całe spektakle i odgrywają je tylko po to, by uniknąć sytuacji wykonania zadania.

Do góry