Ocena brak

Zaburzenia przywiązania

Autor /Horacy123 Dodano /03.07.2011

      W klasyfikacji Światowej Organizacji Zdrowia - ICD-10 (WHO, 1992) zaburzenia przywiązania zalicza się do większej kategorii zaburzeń emocjonalnych wczesnego dzieciństwa. Zaburzenia te pojawiają się po raz pierwszy zwykle w dzieciństwie, często utrzymują się jeszcze w okresie młodzieńczym. Jeżeli utrzymują się po 18 roku życia,  diagnoza ukierunkowana jest na rozpoznanie określonego rodzaju zaburzeń osobowości.

      Pierwsze z zamieszczonych w klasyfikacji zaburzeń przywiązania - to reaktywne zaburzenie przywiązania (F94.1), które charakteryzuje się lękliwością i nadmierną czujnością, dziecka oraz znacznym ograniczeniem interakcji społecznych z rówieśnikami oraz częstą współwystępującą agresją, będącą najczęściej reakcją na pojawiające się trudności.

      Interakcje społeczne dziecka mają charakter zahamowany, ambiwalentny lub cechuje je nadwrażliwość. Dzieci o tym typie zaburzeń przywiązania mogą reagować na opiekunów bardzo zmiennie: raz poszukują kontaktu, następnie unikają go, stawiając opór przy próbach przytulenia go, wzięcia na ręce. W klasyfikacji DSM-IV (1994) odpowiadają im reaktywne zaburzenia więzi, typ zahamowany.

      Druga z wyodrębnionych w klasyfikacji WHO kategorii (ICD, 1992) to zaburzenia selektywności przywiązania (F94.2). Charakteryzują się one niezróżnicowanym zachowaniem przyjacielskim. W późniejszym okresie dzieciństwa związane są z zachowaniami mającymi na celu ściąganie na siebie uwagi innych osób. Często pojawiają się u dzieci z tym zaburzeniem trudności w interakcjach z rówieśnikami. Dzieci, które wykazują objawy tego zaburzenia, w sytuacjach trudnych poszukują pocieszenia i wsparcia, jednak osoba, która ma być jego ewentualnym źródłem zdaje się nie sprawiać dziecku większej różnicy. Interakcje z osobami obcymi są słabo modulowane, z dominacją zachowań przylepnych w dzieciństwie. W okresie późniejszym zachowania dziecka związane są z aktywnym poszukiwaniem uwagi i zainteresowania ze strony wszystkich osób z otoczenia, bez wyraźnych preferencji w tym zakresie. W klasyfikacji DSM-IV zaburzenia te określane są jako „ reaktywne zaburzenia więzi, typ odhamowany (DSM-IV, 1994). 

      W podręczniku diagnostycznym 0 – 3 ( DSM-III-R 0-3 Supplement, APA, 1990) wyróżniono następujące rodzaje zaburzeń przywiązania, jak: (a) nadmiernie zaangażowany, (b) niezaangażowany, (c) nadużywający, (d) zły/ wrogi, (e) lękowy/ spięty, (f) mieszany (za: Senator, 2002).

     Szczegółową klasyfikację zaburzeń przywiązania zaproponowali Zeanah, Mammen i Liebermann (1993). Wyróżnili i opisali oni pięć różnych typów zaburzeń przywiązania:

Typ I: Nie przywiązany (nonattached attachment disorder)

  1. Dziecko nie przejawia preferencji w stosunku do wybranego opiekuna, nawet w sytuacjach zagrożenia.

  2. Nie przejawia wyraźnej reakcji na separację.

  3. Jest nie różnicująco towarzyskie (na poziomie interakcji wszystkich traktuje podobnie).

Typ II: Nie różnicujący (indiscriminate attachment disorder)

  1. Dziecko oddala się od opiekuna, bez powracania do niego (zaburzone zjawisko „bezpiecznej bazy”).

  2. Często stawia się w sytuacjach stanowiących niebezpieczeństwo (fizyczne).

  3. Przejawia nadmiernie przyjacielskie zachowania w stosunku do nieznanych osób, np. poszukuje u nich pocieszenia.

  4. Obecne są dwa podtypy:

    1. nadmiernie towarzyski (socially promiscuous)

    2. nieostrożny/ narażony na niebezpieczeństwo (reckless/ accident- prone/ risk- taking)

Typ III: Zahamowany (inhibited attachment disorder)

  1. Dziecko przejawia niechęć do zbliżania się, dotyku w nieznanych sytuacjach, szczególnie w obecności nieznanej osoby.

  2. Aktywnie unika i wycofuje się z interakcji społecznych innych niż z opiekunem.

  3. Zakres okazywanych emocji jest ograniczony. Przyjmuje postawę od badawczej do nadmiernie czujnej.

  4. Obecne są dwa podtypy:

    1. nadmiernie przywierający (excessive clinging)

    2. kompulsywnie ugodowy (compulsive compliance)

Typ IV: Agresywny (aggressive attachment disorder)

  1. Dziecko wyraźnie preferuje opiekuna, do którego jest przywiązane, ale poszukiwanie bliskości jest często przerywane przez wybuchy złości i agresji.

  2. Przejawy złości wychodzą poza ramy normy rozwojowej dla danego wieku.

  3. Mogą być widoczne przejawy lęku.

Typ V: Odwrócone role (role- reversed attachment disorder)

  1. Role rodzic- dziecko są odwrócone i jest to stała cecha relacji.

  2. Dziecko utrzymuje bliskość z opiekunem w nieznanym otoczeniu, bez przejawiania lęku.

  3. Dziecko jest nadmiernie wymagające, rządzące się, nadmiernie troskliwe lub kontrolujące w interakcji z opiekunem.

  4. Dziecko przejawia nadmierne zainteresowanie psychicznym samopoczuciem rodzica (Zeanah, Mammen i Liebermann, 1993 za: Senator, 2002).

  Przebieg zaburzeń więzi wymaga dalszych, ustrukturyzowanych badań. W badaniach tych uwzględnione być powinny istotne wskaźniki mające na celu właściwe rozpoznanie ewentualnie manifestowanych trudności. Wskaźniki te dotyczą stopnia nasilenia objawów, powszechności ich utrzymywania się, czasu pojawienia się, sytuacji bytowej dziecka, stopnia zaspokajania jego podstawowych potrzeb emocjonalnych, wreszcie charakteru opieki nad dzieckiem, stopnia jej trwałości i niezmienności (ograniczona liczba osób sprawujących opiekę nad dzieckiem).

Do góry