Ocena brak

X - miniaturowe okręty podwodne

Autor /marmolada Dodano /02.03.2011

Brytyjskie miniaturowe okręty podwodne zaprojektowane przez kmdr. Cromwella H. Varleya w pry­watnej stoczni w pobliżu Southamp-ton. Jego plany, ulepszone przez adm. Maxa *Hortona i kmdr. God-freya Herberta (który projektował jednostki tego typu już w latach 1909-12), dały początek serii okrę­tów X. Prototypowe jednostki ozna­czone X-3 i X-4 (wcześniejsze nu­mery były zarezerwowane: nazwę X-l nosił okręt podwodny, który rozpoczął służbę w 1929 r., a nazwę X-2 nadano przechwyconemu wło­skiemu okrętowi podwodnemu) zo­stały zwodowane na początku 1942 r.

Pierwszy rejs podwodny X-3 odbył 24 marca 1942 r. Do 1943 r. przekazano marynarce wojennej 6 bojowych jednostek typu X-5. By­ły to udane okręty o ogromnym zasięgu na powierzchni (1320 mil z ładunkami wybuchowymi), które mogły przebywać 80 godzin w zanu­rzeniu, podążając z prędkością 2 wę­złów (aczkolwiek co 12 godzin mu­siały wynurzyć się w celu przewie­trzenia wnętrza). Okazały się jednak bardzo wrażliwe na sztormo­wą pogodę. Ponadto ciasne wnętrze było niewygodne dla załogi i dlate­go w trakcie dłuższych rejsów dużeokręty podwodne holowały te mi­niaturowe jednostki na powierzchni,a dopiero bezpośrednio przed akcją załogi przechodziły na swoje stano­wiska. Jedyną bronią okrętów X były dwie miny zawierające po 1993 kg torpexu. Załoga po ustawie­niu zapalnika czasowego (do 36 go­dzin) zwalniała je pod kadłubem atakowanej jednostki.

Mimo oczy­wistych zalet lilipucich okrętów ad­miralicja niechętnie wysyłała je do akcji, uważając je za broń samo­bójczą. Najgłośniejszą akcją był atak na pan­cerniki niemieckie *Tirpitz, *LU­IZOM i krążownik liniowy *Scharn-horsi zakotwiczone w Altenfiordzie w Norwegii (operacjaSource"). 11 września 1943 r. sześć X (X-5, X-s6, X-7 z rozkazem zaatakowania nrpitza, X-H - Littzowa, X-9,X-10 - Scharnkorsta) holowanych przez sześć dużych okrętów wyszło z Loch Cairnbawn w Szkocji. X-8 i X-9 za­tonęły w czasie rejsu. 22 września 1943 r. X-6 (dowódca por. Donald Cameron) zdołał przedrzeć się przez sieci otaczające Tirpitza i zrzucić mi­ny pod jego kadłubem. Tego samego wyczynu dokonała załoga X-7 (do­wódca por. Godfrey Place) .

Wybu­chy min uszkodziły kadłub pancerni­ka, eliminując go ze służby do marca 1944 r. Załogi obydwu okrętów podwodnych (z wyjątkiem dwóch marynarzy z X-7, którzy zatonęli) dostały się do niewoli. Prawdopo­dobnie również X-5 przedostał pod kadłub Tirpitza, jednakże został za­topiony, gdy poszukiwał wyjścia z fiordu. X-10, który miał zaatako­wać Scharnhorstcu nie rozpoczął ak­cji ze względu na awarie żyroskopu i peryskopu. Okręty X posłużyły w okresie gru­dzień 1943 r.-kwiecień 1945 r. ja­ko wzorzec do budowy 12 więk­szych jednostek XE (długość 16,2 m, wyporność podwodna 33,5 t) przeznaczonych do służby na Pacyfiku (zmiany polegały m.in. na zainstalowaniu urządzeń klimatyza­cyjnych we wnętrzu). Rozpoczęły służbę w końcu lipca 1945 r.

Największym sukcesem zakończył się atak XE-1 (dowódca por. J.E. Smart) i XE-3 (dowódca por. I.E. Fraser) na japoński krążownik Takao, który został ciężko uszkodzony w wyniku eksplozji min zrzuconych pod jego kadłubem przez lilipucie okręty.

 

DANE TAKTYCZNO-TECHNICZNE (X-5)

załoga 4 osoby

wyporność podwodna 30 t

napęd silnik dieslowski o mocy 42 KM oraz silnik elektryczny o mocy 30 KM

długość 15.7 m

szerokość 1,8 m

prędkość w zanurzeniu 5,5 węzła (z ładunkami wybuchowymi)

prędkość na powierzchni 6,5 węzła (z ładunkami wybuchowymi)

zasięg na powierzchni 1320 mil (przy prędkości 4 węzły z ładunkami wybuchowymi)

2 miny z zapalnikami czasowymi o ciężarze 1993 kg każda

Podobne prace

Do góry