Ocena brak

Wzrost olbrzymi i karłowaty

Autor /zuzanna Dodano /30.12.2011

Wzrost prawidłowy dorosłego człowieka waha się w granicach 121—200 cm. Spotykamy jednak osobników, których wzrost znacznie przekracza te wielkości w obu kierunkach. W przypadkach tych mówimy o karłach i olbrzymach. Większość znanych przypadków wzrostu karłowatego i olbrzymiego jest natury patologicznej. Na przykład wzrost karłowaty może być wynikiem zmian krzywiczych lub chon-drodystroficznych (zaburzenia rozwojowe chrząstek nasadowych), może być powodowany przedwczesnym ograniczeniem czynności przysadki, czy też innymi przyczynami. Do chorobowych' należy również zaliczyć te przypadki wzrostu karłowatego, w których tylko wzrost jest poniżej prawidłowego, a poza tym proporcje ciała i czynności narządów są normalne.

W przeciwieństwie do karłowatego mamy liczniejsze przypadki wzrostu olbrzymiego, które można uznać za prawidłowe. Osobnicy ci pochodzą zwykle od rodziców dużego wzrostu i mają mniej więcej prawidłowe proporcje. Są natomiast przypadki wzrostu olbrzymiego spowodowane nadczynnością przedniego płata przysadki. Występuje wtedy równocześnie zjawisko tzw. akromegalii {akron = szczyt, megas = wielki), czyli zgrubienie i powiększenie końcowych części ciała, jak: ręce, stopy, palce, żuchwa, nos itp. Trzecią odmianę przypadków wzrostu olbrzymiego stanowi tzw. postać eunucho-idal na, spowodowrana brakiem lub niedostateczną czynnością gruczołów płciowych. Kończyny dolne wydłużają się wtedy bardzo znacznie. Najwyższy stwierdzony wzrost u człowieka dorosłego wynosił 255 cm, najniższy zaś — 67 cm.

Wzrastanie, jak każde zjawisko rozwojowe, zależy od czynników wewnętrznych i zewnętrznych. Do czynników natury wewnętrznej należy zaliczyć przede wszystkim cechy dziedziczące się. Wpływ środowiska, czyli czynników zewnętrznych, zaznacza się w ten sposób, że jednostki zupełnie podobne do siebie pod względem wyposażenia dziedzicznego nabierają odrębnego oblicza zewnętrznego dzięki różnym zewnętrznym warunkom. Co u człowieka jest spowodowane dziedziczeniem, a co wpływem środowiska, może wykryć dopiero badanie rodzin lub badanie bliźniaków. Wpływ środowiska na budowę człowieka został bezsprzecznie stwierdzony. Poprawa warunków życiowych, korzystne warunki odżywiania itd. powodują przyrost długości ciała. W ten sposób tłumaczy się przyrost przeciętnej długości ciała stwierdzony w wielu państwach wł ciągu ostatnich lat. Przyrost ten dochodzi do 3 cm i więcej. Czynniki środowiskowe mogą silnie wpływać zwłaszcza w okresie rozwoju dziecka. Dzieci miejskie rozwijają się szybciej niż dzieci wiejskie. Złe odżywianie, warunki niehigieniczne itd. powodują zwolnienie procesów rozwojowych. Te niekorzystne warunki w zasadzie jednak tylko opóźniają wzrastanie; dzieci, których wzrost został tymi czynnikami powstrzymany, przeważnie wyrównują później różnice.

Przedłużenie okresu rozrodczości. Z przyrostem długości ciała w ostatnich dziesiątkach lat zmienił się również rytm wzrastania. Zarówno okres przyspieszonego wzrostu, jak i występowanie dojrzałości płciowej uwcześniły się znacznie. Stwierdzone to zostało nie tylko w wielu państwach europejskich, ale również w Afryce Południowej i Japonii. W Japonii córki miesiączkują jakoby przeciętnie o 1 rok i 4 miesiące wcześniej od swych matek, a młodsze siostry przeciętnie już o kilka miesięcy wcześniej od starszych. Już przed II wojną światową młodzież była o 5 cm i więcej wyższa od tych samych grup wieku sprzed 10 laty.

Również masa odpowiednio się zwiększyła; np. u 10-letnich dzieci przeciętnie wynosi ona obecnie o 1 kg więcej niż u 10-letnich dzieci sprzed 10 lat. Ludzie nie tylko dojrzewają wcześniej i wcześniej osiągają wyższy wzrost, ale rzeczywiście są więksi, a tym samym i bardziej ciężcy.

Równocześnie z uwcześnieniem pierwszej menstruacji nastąpiło znaczne opóźnienie menopauzy (zaprzestanie krwawienia miesięcznego). W ciągu ostatnich 100 lat meno-pauza opóźniła się jakoby mniej więcej o 3 lata. Uwcześniona dojrzałość płciowa oznacza przyspieszenie wzrastania, a równocześnie opóźniona menopauza oznacza opóźnione starzenie się i powiększenie czasu trwania życia rozrodczego. Backman1 oblicza, że w ciągu ostatniego 100-lecia czas ten zwiększył się o 6—8 lat.

Podobne prace

Do góry