Ocena brak

Wywiad i badanie kierunkowe pod kątem stosowania protez stałych

Autor /zenon80 Dodano /03.02.2014

W każdej specjalności medycyny praktycznej wywiad i badanie jest podstawą diagnostyki i planowania leczenia. Kwalifikacja do stosowania protez stałych jako protez ozębnowych, wymaga wnikliwej analizy warunków klinicznych podłoża protetycznego ze szczególnym uwzględnieniem: zakresu i rozmieszczenia braków zębowych, stanu zębów filarowych i przyzębia, warunków okluzji, przebiegu łuków zębowych i powierzchni zwarciowo-zgryzowej (powierzchni okluzyjnej).

Dane z wywiadu ogólnego mogą warunkować pewne elementy postępowania protetycznego. Wymagana jest ostrożność w postępowaniu z pacjentami, u których stwierdzono takie schorzenia ogólnoustrojowe, jak m.in.: skłonność do reakcji uczuleniowych, nadciśnienie, choroby naczyń wieńcowych, obniżona krzepliwość krwi, alergia, epilepsja i nadczynność tarczycy. Przed zabiegami stomatologicznymi, które wciąż są potencjalnym czynnikiem stresogennym - konieczna jest wówczas konsultacja z lekarzem danej specjalności, prowadzącym leczenie ogólne pacjenta.

W trakcie wywiadu pacjent winien określić swoje oczekiwania w odniesieniu do leczenia protetycznego, gdyż w możliwym do zrealizowania zakresie, lekarz zobowiązany jest do ich uwzględnienia w planie leczenia. Ważne są także informacje o współistniejących parafunkcjach i zaburzeniach czynnościowych w zakresie układu stomatognatycznego (US) objawiających się m.in. dolegliwościami bólowymi w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych (SZ) oraz uczuciem napięcia mięśni głowy i szyi.

W wyniku badania łuków zębowych i poszczególnych zębów, należy określić liczbę zębów zachowanych ich rozmieszczenie, wzajemny kontakt z zębami sąsiednimi, nachylenie do luki po usuniętych zębach, występowanie i rodzaj miejsc stycznych, stosunek do zębów przeciwstawnych lub, w przypadkach ich braku, do bezzębnego odcinka wyrostka zębodołowego szczęki przeciwstawnej. Ocenia się także kształt koron, głębokość bruzd i stromość guzków, stopień starcia powierzchni żujących lub brzegów siecznych, obecność kamienia nazębnego, ubytków, nadżerek, zabarwienie szkliwa oraz stopień zniszczenia twardych tkanek zębów, stan wypełnień i funkcjonujących już uzupełnień protetycznych. W przypadkach całkowitej destrukcji koron badanie kliniczne dotyczy powierzchni nośnej, ujścia i ścian kanału korzeniowego - pod kątem możliwości odbudowy protetycznej brakujących tkanek za pomocą wkładów koronowo-korzeniowych i koron protetycznych.

Dla praktyki protetycznej istotne znaczenie ma ocena kierunku osi zachowanych zębów (linia przechodząca wzdłuż środka korony i korzenia) oraz sprawdzenie wzajemnej równoległości zębów sąsiadujących z luką (ryc. 2, 91,100). Przy planowaniu stosowania mostów równoległość ścian osiowych zębów filarowych nabiera znaczenia praktycznego, gdyż niejed-nokrofnie decyduje o możliwości wprowadzenia konstrukcji protetycznej na podłoże (ryc. 100, 101).

Badanie kliniczne jamy ustnej powinno być uzupełnione analizą modeli diagnostycznych. W tym celu, po wywiadzie i badaniu, należy pobrać wyciski anatomiczne, zarejestrować zwarcie i sporządzić modele. Analizę szczegółową przeprowadza się z użyciem paralelometru (równoleglościomierz), który pozwala także na sprawdzenie poprawności wykonanych zabiegów szlifowania zębów filarowych i równoległości ich ścian względem wyznaczonego toru wprowadzenia mostu, czy też preparowania zębów pod wkłady i korony.

Dla ustalenia wskazań do stosowania protez stałych istotne znaczenie ma ocena stanu przyzębia składająca się z oceny: umocowania zębów w zębodole, obnażenia korzeni, stanu kieszonek dziąsłowych i brodawek międzyzębowych oraz stopnia zaniku kości wyrostków zębodołowych w ocenie klinicznej i radiologicznej. Parametry te określają stan zdrowotny przyzębia i wpływają na decyzję co do ich wykorzystania jako filarów dla określonego rodzaju konstrukcji protez stałych. Oceny umocowania zębów w zębodole dokonuje się, m. in. na podstawie klasyfikacji określającej stopnie rozchwiania wg. Kantorowicza: 1° - ruchomość fizjologiczna, 11° - zwiększona ruchomość zęba w kierunku językowo-wargowym, 111° - zwiększona ruchomość w kierunku odśrodkowo-dośroakowym, IV° - połączenie stopni IP i IIP z równocześnie klinicznie zauważalną ruchomością w kierunku pionowym. Na ustalenie wskazań do zastosowania określonego rodzaju protezy stałej ma wpływ nie tylko stan przyzębia, lecz także stopień podatności zębów na próchnicę. Przy znacznej podatności przeciwwskazane są, np. wkłady i korony naddziąsłowe.

Do rutynowo wykonywanych badań pomocniczych należą: badanie żywotności miazgi i zdjęcia radiologiczne.

Przy ustalaniu wskazań do zastosowania określonego rodzaju uzupełnień protetycznych ważne jest przeprowadzenie analizy, uwzględniającej czynniki biologiczne i mechaniczne związane z przenoszeniem obciążeń okluzyjno-artykulacyjnych na podłoże, czyli analizy warunków biomechaniki funkcjonowania protez. O wartości protezy decyduje bowiem jej przydatność funkcjonalna zależna nie tylko od konstrukcji technicznej, lecz także od zaadaptowania tej konstrukcji przez tkanki jamy ustnej. Z tego punktu widzenia, wykonanie i stosowanie protez zębowych jest bezsprzecznie zadaniem biologicznym.

Ocena czynników biologicznych wymaga uwzględnienia wielu parametrów, takich jak: wiek, płeć, ogólny stan zdrowia, a także miejscowy stan tkanek podłoża protetycznego i ich odporność na obciążenia zgryzowe. W przypadku protez stałych obciążenia te przenoszone są na kościec twarzo-czaszki za pośrednictwem zębów naturalnych lub/i wszczepów filarowych.

Zaburzenia ogólnego stanu zdrowia oraz zaawansowany wiek pacjenta wpływają niekorzystnie na miejscową odporność tkanek podłoża protetycznego protezy stałej, tzn. zębów, przyzębia i kości. Odporność tkanek na obciążenia dodatkowe, związane z zastosowaniem protez stałych, zależy od czynników statycznych i anatomiczno-fizjologicznych, takich jak: struktura kości twarzoczaszki, warunki okluzji, liczba i jakość zębów filarowych oraz ich rozmieszczenie w łuku, a także stan tkanek przyzębia.

Prawidłowe rozłożenie obciążeń okluzyjnych zębów filarowych wymaga zastosowania odpowiedniej dla danego przypadku konstrukcji protezy stałej, umożliwiającej wyzwolenie korzystnych reakcji przystosowawczych ze strony podłoża protetycznego. Obserwuje się wówczas: kompensacyjne nawarstwienie cementu zębów filarowych oraz zwiększenie liczby włókien ozębnowych i zmianę kierunku ich przebiegu na bardziej korzystny w stosunku do działających obciążeń. Zmiany w kości doprowadzają do pogrubienia warstw istoty zbitej i zagęszczenia utkania kości gąbczastej. Beleczki kostne przyjmują wówczas układ dostosowany do czynności oporowej tkanki kostnej. Zmiany przystosowawcze mogą obejmować także stawy skroniowo-żuchwowe i układ mięśniowy.

Każda konstrukcja protetyczna winna odpowiadać następującym warunkom klinicznym:

-    nie może wywierać szkodliwego wpływu na tkanki podłoża protetycznego,

-    ma sprzyjać procesom przystosowawczym tkanek podłoża protetycznego do czynnościowych bodźców mechanicznych.

Ustalenie wskazań do leczenia protetycznego i planowanie określonej konstrukcji protetycznej winno więc w każdym przypadku opierać na gruntownym badaniu pacjenta i przestrzeganiu zasad biomechaniki funkcjonowania protezy, jako ciała obcego wkomponowanego w organizm żywy.

Szczegółowe informacje dotyczące biomechaniki protez oraz wskazań do ich stosowania, są opisane w rozdziałach omawiających poszczególne rodzaje konstrukcji protetycznych.

Na podstawie badania klinicznego uzupełnionego analizą modeli i obrazu rtg ustala się:

-    rozpoznanie, z wyszczególnieniem odchyleń od normy morfologicznej i czynnościowej,

-    Konieczność i rodzaj zabiegów przygotowujących jamę ustną do leczenia protetycznego,

-    plan leczenia uwzględniający etapowość leczenia, wybór metody postępowania klinicznego i laboratoryjnego, rodzaj planowanej konstrukcji protetycznej oraz dobór materiałów.

 

Podobne prace

Do góry