Ocena brak

WYŚCIG ZBROJEŃ

Autor /adas Dodano /29.03.2011

We współczesnych stosunkach międzynarodowych zbrojenia, ich regulacja i kontrola są czołowym problemem nurtującym społeczność międzynarodową. O możliwościach państwa świadczy jego przemysł zbrojeniowy, stan infrastruktury techniczno-obronnej, zaplecze logistyczne oraz wiele różnych elementów kształtujących poziom gotowości bojowej sił lądowych, morskich, powietrznych i rakietowych. Po II wojnie światowej doszło do intensyfikacji zbrojeń.

Zjawisko to występowało już w innych epokach, lecz nigdy wcześniej w takim stopniu i na taką skalę. Terminwyścig zbrojeń” odnosi się do wzmożonej rywalizacji w dziedzinie militarnej, która polega na dążeniu państw do zwiększania ilości lub jakości materialnych środków i zasobów koniecznych do prowadzenia działań wojskowych. W wyścigu tym uczestniczy większość państw. W rezultacie wyścig ten uzyskał wymiar globalny, a następnie rozszerzony został na przestrzeń kosmiczną. Przykładem państw, które nie utrzymują sił zbrojnych jest Islandia, Kostaryka i Japonia.Stan liczebny wybranych sił zbrojnych na świecie w 1990r. W latach 90-tych część tych armii została zredukowana.

W rozwoju jakościowym armii zaznaczyło się przechodzenie od tradycyjnej triady sił militarnych, tj. wojsk lądowych, morskich i powietrznych do formacji wyposażonych w broń nuklearną.Procesowi doskonalenia broni jądrowej służą przeprowadzane z nią doświadczenia.

Pierwszy w świecie wybuch bomby atomowej nastąpił 16.07.1945r. w USA na poligonie wojskowym Almagordo. Monopol USA na broń jądrową przełamał Związek Radziecki. Dalsze próby z bronią atomową przeprowadzały: Wielka Brytania, Francja, Chiny oraz Indie. Kosztowne doświadczenia kontynuowano również po zakończeniu zimnej wojny. Próby jądrowe spotykają się z nieprzychylną reakcją rządów wielu państw, w tym mocarstw atomowych oraz świtowej opinii publicznej. Po 1998r. „klub atomowy” powiększył się o Indie i Pakistan. Doświadczenia z bronią atomową negatywnie wpływają na proces rozbrojeniowy.Wyścig zbrojeń może implikować decyzje, których celem jest doprowadzenie do wyrównania zachwianej faktycznie lub tylko w wyobrażenia ich kreatorów, równowagi w posiadanych potencjałach militarnych. Przykładem mogą być skutki wymiany dokonanej w II połowie lat 70-tych radzieckich jednogłowicowych rakiet średniego zasięgu na trójgłowicowe rakiety zainstalowane w europejskiej części ZSRR.

Odpowiedzią ze stron zachodniej było dozbrojenie polegające na uzupełnieniu potencjału militarnego NATO nowymi systemami broni rakietowo-jądrowych. Dozbrojenie przyczyniło się do kolejnej rundy wyścigu zbrojeń w Europie i komplikacji w utrzymaniu równowagi sił między NATO i Organizacją Układu Warszawskiego. W dążeniu do przywrócenia równowagi sił zapewniającej równe bezpieczeństwo ZSRR ulokował na terytorium NRD i Czechosłowacji rakiety operacyjno-taktyczne o zwiększonym zasięgu. Bezpośrednim skutkiem dozbrojenia było przerwanie radziecko – amerykańskich rozmów rozbrojeniowych na temat broni jądrowej średniego zasięgu w latach 1984-1985.

Rozbudowywanie i doskonalenie potencjałów militarnych sięgnęło takiej skali, która w praktyce uniemożliwia przeprowadzenie zwycięskiej wojny. Wytworzono potencjał „wielokrotnej zagłady”, czyli ilość broni jądrowej zdolną do wielokrotnego, fizycznego zlikwidowania przeciwnika. Postanowienia umów rozbrojeniowych zawarte przez mocarstwa przyczyniły się zmniejszenia ilości ładunków nuklearnych, ale mimo to nadal składowane są w znaczne zapasy głowic i bomb atomowych.

Greenpeace opublikował w RFN w sierpniu 1995r. raport wg, którego w Europie znajdowało się łącznie 520 bomb atomowych, z tego 140 do dyspozycji sił zbrojnych USA oraz Wielkiej Brytanii na terytorium Niemiec.Czynnikiem potęgującym negatywne skutki zbrojeń atomowych są wypadki z bronią jądrową. Od 1950r. doszło w USA do 29 wypadków z bronią jądrową. Były to przede wszystkim awarie systemów zabezpieczenia, katastrofy bombowców ładunkami nuklearnymi oraz nieudane próby rakietowe. Postęp techniczny w dużej mierze przyczynia się do przyspieszenia wyścigu zbrojeń. Miara postępu w tej dziedzinie jest m.in. wielogłowicowa rakieta MIRV.Rywalizacja w dziedzinie zbrojeń doprowadziła do zagrożenia niebezpieczeństwem poszerzania się ich zasięgu na przestrzeń kosmiczną.

Podpisana w styczniu 1984r. przez prezydenta USA Ronalda Reagana dyrektywa nr 119 upoważniała do podjęcia szerokiego programu badawczego i rozwojowego systemu obrony rakietowej w kosmosie zwanej Inicjatywą Obrony Strategicznej, znanego też pod potoczną nazwą programu „ gwiezdnych wojen”.W 1985r. utworzona dowództwo sił kosmicznych Stanów Zjednoczonych, po zakończeniu zimnej wojny USA odstąpiło od tego programu.Broń chemiczna często nazywana jest „bronią biednych”, ponieważ biorąc pod uwagę technologię jej produkcja nie jest zbyt skomplikowana i nie wymaga dużego nakładu finansowego. Aby zbudować małe przedsiębiorstwo wytwarzające gazy bojowe potrzeba zaledwie 2-3 mln. $. Stąd zainteresowanie krajów Trzeciego Świata tym rodzajem broni.

Przedsięwzięcia niektórych krajów zdają się wskazywać, że liczba państw rozwijających się, które wprowadzą broń chemiczną do swojego uzbrojenia ulegnie zwiększeniu.Ze źródeł amerykańskich wynika, że co najmniej 10 państw posiada broń biologiczną. Zaliczają się tu chorobotwórcze mikroorganizmy oraz niebezpieczne toksyny, które należą do najbardziej śmiercionośnych substancji bojowych. Produkcja tych środków jest znacznie tańsza i łatwiejsza niż produkcja broni jądrowej a także chemicznej.

Istnieje duże prawdopodobieństwo, iż niektóre państwa w pewnych sytuacjach zdecydowałyby się na użycie broni biologicznej w akcie terroru. Jednym z państw, które znalazło się na liście największych zagrożeń bioterroryzmem jest USA.Współczesną broń konwencjonalną nowej generacji cechuje wyjątkowa precyzja działania, daleki zasięg, duża mobilność, niezależność od stanu pogody i pory dnia. Jest wyposażona w nowoczesne wyposażenie komputerowe, fotooptyczne, noktowizory, systemy kierowania, rozpoznania i łączności a także mechanizmy pozwalające jej działać bez bezpośredniego uczestnictwa człowieka.

Potwierdzeniem postępu w rozwoju broni konwencjonalnych nowej generacji była wojna w Zatoce Perskiej w 1991r., kiedy to po raz pierwszy użyto na masową skalę tzw. „broni inteligentnej”. „Broń inteligentną” zastosowaną na Bliskim Wschodzie charakteryzowała duża precyzja. Wysokiej klasy sprzęt elektroniczny przyczynił się również do zwiększenia sprawności i wysokiej efektywności dowodzenia całą operacją „Pustynna Burza”.Postęp naukowo-techniczny umożliwia prowadzenie badań i wyprodukowanie 4 rodzajów broni zmniejszonej śmiertelności:

Broń do zakłócania pracy optoelektronicznych systemów uzbrojenia np.:

broń laserowa Środki unieruchamiające broń samobieżną np.:

substancje zwiększającekruchość materiałów oraz zakłócające pracę układów jezdnych pojazdów.

Broń do obezwładniania systemów dowodzenia, łączności, rozpoznania i kierowania np.: wirusy komputerowe, generatory fal radiowych.

Bron do niszczenia infrastruktury i obezwładniania siły żywej np.:

bakterie o dużej aktywności, środki halucynogenne, środki do uszkadzania linii energetycznych.

Przewiduje się, że w przyszłych wojnach używane będą przede wszystkim „wojska napadu elektronicznego” i „wojska informatyczne”. Jeszcze przed zniszczeniem infrastruktury obrony powietrznej nieprzyjaciela, unieszkodliwiony zostanie jego system i potencjał teleinformatyczny. „Bombami programowymi” są destrukcyjne programy działające po pewnym czasie od wgrania ich do komputera.Doskonalona jest również broń nuklearna. Prace nad bronią nuklearną trzeciej generacji prowadzone są w USA i w Rosji.

Ich celem jest uzyskanie broni atomowej, której użycie spowoduje skażenie radioaktywne setki razy mniejsze niż wybuch bomby starego typu, a umożliwi to szybkie zajęcie zaatakowanego terytorium przez wojsko.Inną jeszcze miarą wyścigu zbrojeń są rosnące nakłady finansowe. W okresie międzywojennym wydatki na cele wojskowe nie przekraczały poziomu 1% światowego dochodu brutto, a w 1983r. pochłonęły już 6%. Rozwinięte gospodarczo kraje zachodu i wschodu ponosiły 74,6% światowych wydatków na zbrojenia. Na stosunkowo wysokim poziomie utrzymywały się także wydatki zbrojeniowe państw rozwijających się.

Podobne prace

Do góry