Ocena brak

Wymień znane Ci gruczoły wewnątrzwydzielnicze człowieka oraz produkowane przez nie hormony

Autor /Gilbert Dodano /30.08.2011

Do gruczołów wewnątrzwydzielniczych należą:

1. Szyszynka – wydziela melatoninę hamującą rozwój gruczołów płciowych. Intensywne wydzielanie melatoniny 5-7 roku życia hamuje wydzielanie FSH-RH i LH-RH, dzięki temu szyszynka kontroluje wydzielanie hormonów gonadotropowych i opóźnia dojrzewanie płciowe. Melatonina wpływa ponadto na ośrodki snu i czuwania, a także powoduje agregację ziaren barwnika melatoniny, prowadząc do rozjaśnienia skóry.

2. Tarczyca – wydziela dwa hormony: tyroksynę (T4) i trójodotyroninę (T3).

Podstawową ich funkcją jest nasilanie procesów przemiany materii w komórkach organizmu i produkcja ciepła. Stymulują one syntezę białek, wzrost i dojrzewanie różnych tkanek, a w szczególności ośrodkowego układu nerwowego. W tarczycy znajduje się również pewna ilość komórek C produkujących hormon kalcytoninę. Odgrywa ona ważna rolę w gospodarce wapniowej organizmu, tj. powoduje obniżanie poziomu wapnia we krwi na skutek zwiększonego odkładania tego składnika w kościach. Obniżenie się jej wydzielania w okresie starości sprzyja rozwojowi osteoporozy.

3. Przytarczyce – występują jako 4 niewielkie gruczoły umieszczone na tylnej ściance tarczycy. Produkują parathormon, który podwyższa poziom wapnia we krwi, tj. pobudza czynności osteoklastów, zmniejsza wydalanie wapnia z moczem, aktywuje witaminę D, oddziałuje również na równowagę kwasowo-zasadową.

4. Grasica – produkuje: tymizynę indukującą zróżnicowanie i dojrzewanie limfocytów T i tym samym wpływa na procesy immunologiczne, - tymostymulinę pobudzającą wytwarzanie interferonu oraz tymopoietynę, która hamuje przewodzenie impulsów nerwowych między komórkami nerwowymi i mięśniowymi, przez co oddziałuje na siłę skurczu mięśni szkieletowych. W okresie dojrzewania płciowego grasica ulega zanikowi, jednak funkcje immunologiczne dorosłego ustroju pozostają bez zmian.

5. Trzustka spełnia nie tylko rolę gruczołu trawiennego. Zawiera również liczne skupienia tkanki, zwane wysepkami Langerhansa, w których występują komórki α, produkujące glukagon i komórki , produkujące insulinę. Obydwa te hormony działają wywołując przeciwstawne efekty. Glukagon powoduje podwyższenie poziomu cukru we krwi. Jego zadanie polega na ochronie organizmu przed skutkami spadku poziomu glukozy w okresie między posiłkami, w czasie głodzenia lub wysiłku fizycznego. Podstawowym efektem działania insuliny jest obniżanie poziomu glukozy we krwi. Ogólnie insulina pobudza anabolizm w komórkach różnych tkanek i narządów, stąd jej duże znaczenie w procesie wzrastania organizmu.

6. Nadnercza – składają się z dwóch części o różnym pochodzeniu i budowie.

Kora nadnerczy zbudowana jest z trzech warstw:

-kłębowej, której hormony wpływają głównie na gospodarkę wodno-mineralną ustroju, zwiększają resorpcję sodu i wydalanie potasu. Powoduje to podwyższenie ciśnienia krwi;

- pasmowej, jej hormony chociaż przyspieszają syntezę glikogenu w wątrobie, powodują podwyższenie glukozy we krwi, gdyż jednocześnie zmniejszają zużycie glukozy i zwiększają szybkość przekształcania białek w węglowodany. Hormony te hamują także syntezę białek i obniżają liczbę leukocytów we krwi, przez co ograniczają m.in. odporność organizmu;

- siatkowej syntezującej hormony płciowe (androgeny). Wpływają one na przyspieszenie syntezę białek i wzrastanie organizmu. Odpowiadają za rozwój drugorzędnych cech płciowych męskich.

7.Rdzeń nadnerczy – wydziela dwa hormony: adrenalinę i noradrenalinę. Mobilizują one organizm do działania i przygotowują go do warunków stresowych. Ich działanie polega m.in. na przyspieszeniu częstości skurczów serca, podwyższeniu ciśnienia tętniczego krwi, rozszerzeniu naczyń krwionośnych w mięśniach szkieletowych, zwiększeniu wentylacji płuc, podwyższeniu poziomu glukozy we krwi i rozkładzie tłuszczów w tkance tłuszczowej, rozszerzeniu źrenic i poprawie przytomności umysłu.

8. Gruczoły płciowe obok produkcji gamet spełniają ważną rolę jako gruczoły wewnątrzwydzielnicze. Produkowane przez nie hormony płciowe dzielimy ze względu na ich budowę i działanie na : androgeny, estrogeny i progestyny. Głównym androgenem męskim jest testosteron produkowany przez komórki Leydiga w jądrach. Pobudzają one zarówno podziały komórek, jak i wzrastanie i dojrzewanie tkanek. W trakcie rozwoju zarodkowego i płodowego osobników płci męskiej androgeny kształtują ośrodek rozrodczy w podwzgórzu w kierunku męskim.

Pobudzają rozwój dodatkowych narządów płciowych w trakcie życia płodowego i kształtowanie zewnętrznych narządów płciowych w trakcji, tj. przewodów i gruczołów wydzielniczych, które przenoszą plemniki i produkują płyn nasienny. W okresie dojrzewania powodują wzrost prącia i moszny, gruczołu krokowego i pęcherzyków nasiennych, rozwój owłosienia łonowego i rozrost gruczołów łojowych oraz rozrost mięśni, kośćca i krtani. W wieku dojrzewania androgeny odpowiadają za prawidłowy przebieg spermatogenezy i popęd płciowy, za typowe dla płci męskiej owłosienie klatki piersiowej i twarzy, a także stopniowe zanikanie włosów na głowie. Największa produkcja androgenów występuje u mężczyzn w wieku ok.20 lat, później stopniowo spada. Spadek ten jest najszybszy między 40-50 rokiem życia, co prowadzi do objawów, zwanych przekwitaniem męskim (andropauzą).

Głównym estrogenem produkowanym przez jajniki jest estradiol, a także estron. Estrogeny, podobnie jak androgeny wykazują istotnie działanie anaboliczne są odpowiedzialne za wzrost i rozwój jajowodów, macicy, pochwy oraz zewnętrznych narządów płciowych. Wpływają na zwiększenie ilości białek kurczliwych (aktyny i miozyny) w mięśniówce macicy, dzięki czemu powodują wzrost jej samoistnej kurczliwości oraz pobudzają regenerację warstwy czynnościowej śluzówki macicy podczas cyklu miesięcznego. Współdziałają w rozwój gruczołów sutkowych, przyspieszą dojrzewanie kośćca i odpowiadają za ukształtowanie miednicy u kobiet. Około 50 roku życia następuje zakończenie wydzielania estrogenów przez jajniki i ustanie miesiączkowania (menopauzy).

Progesteron odpowiada za przygotowanie macicy do przyjęcia (inplantacji) zapłodnionej komórki jajowej i za kontrolę przebiegu ciąży.

Podobne prace

Do góry