Ocena brak

Wykładnia prawa

Autor /Liliana Dodano /26.03.2011

 

Wykładnia to zespół czynności polegających na formułowaniu jednoznacznych, generalnie abstrakcyjnych norm z treści przepisów prawnych.

Wykładnią nazywamy zarówno sam proces objaśniania przepisów prawnych (wykładnia w znaczeniu pragmatycznym), jak i rezultat tego procesu (wykładnia w znaczeniu pragmatycznym). Celem wykładni jest ustalenie znaczenie norm prawnych zawartych w przepisach.

Przyczyny powodujące konieczność posługiwania się wykładnią:

  1. Popełnione przy formułowaniu przepisów błędy językowa

  2. Rozbieżność miedzy gramatycznym sformułowaniem normy a celem, dla realizacji którego powołana jest norma lub akt normatywny.

  3. Zmiana ustroju społeczno-gospodarczego lub politycznego i inne poważniejsze zmiany w stosunkach politycznych

  4. Ogólny (abstrakcyjny) charakter norm prawnych mogący powodować wątpliwości, czy norma odnosi się do konkretnego stanu faktycznego.

Zmiana sensu norm prawnych, dokonanych w drodze wykładni nie mogą przekraczać pewnych granic. W drodze interpretacji nie możne nadać normie treści sprzecznej z jej wyraźnym brzmieniem (interpretacja contra legem).

Rodzaje wykładni:

  1. Podział ze względu na podmiot dokonujący wykładni:

    1. Wykładnia autentyczna – dokonana przez ten sam organ, który wydał interpretowany przepis; ma charakter obowiązujący i nie można od niej odejść.

    2. Wykładnia legalna – dokonana przez organ państwowy, któremu to zadanie zostało specjalnie powierzone; ma charakter obowiązujący.

    3. Wykładnia praktyczna – dokonana przez organ państwowy w toku stosowania prawa, przy rozstrzyganiu konkretnych spraw (wykładnia sądowa); nie ma charakteru obowiązującego.

    4. Wykładnia doktrynalna (naukowa) – zawarta jest w naukowej literaturze prawniczej: monografiach, artykułach, recenzjach, itp. Nie ma charakteru obowiązującego.

  2. Podział z punktu widzenia metody wykładni:

    1. Wykładnia słowna (gramatyczna, językowa, werbalna) – ustalenie norm prawnych poprzez analizę struktur językowych przepisów, znaczenia poszczególnych wyrazów i zwrotów, zastosowanej interpunkcji itd.

    2. Wykładnia celowościowa (teologiczna, funkcjonalna) – ustalenie znaczenia norm prawnych poprzez określenie celu, dla którego normy te zostały wydane.

    3. Wykładnia systematyczna – ustalenie znaczenia norm prawnych poprze określenie miejsca, jakie dana norma zajmuje w ramach aktu normatywnego czy w ramach całego ustawodawstwa.

    4. Wykładnia historyczna – ustalenie znaczenia norm prawnych za pomocą materiałów historycznych; stosowana jest najczęściej w literaturze naukowej.

  3. Podział ze względu na wymiar jaki przynosi wykładnia:

    1. Wykładnia rozszerzająca – nakazuje interpretowaną normę rozumieć i stosować szerzej niżby to wynikało z wykładni słownej

    2. Wykładnia ścieśniająca – nakazuje interpretowaną normę rozumieć i stosować węziej niżby to wynikało z wykładni słownej.

    3. Wykładnia stwierdzająca (adekwatna) – nakazuje rozumieć normę dokładnie tak samo, jak wykładnia słowna.

Podobne prace

Do góry