Ocena brak

Wychowanie według koncepcji psychospołecznej - Koncepcja psychospołeczna w ujęciu H. S. Sullivana

Autor /Emilian Dodano /31.08.2011

Przemożny wpływ stosunków międzyludzkich na zachowanie czło­wieka podkreśla teoria H. S. Sullivana, zaliczana do jednej z podstawo­wych odmian koncepcji psychospołecznej. W literaturze występuje ona pod nazwą teorii interpersonalnej. Zgodnie z jej założeniami, decydu­jącym czynnikiem rozwoju człowieka są stosunki interpersonalne z in­nymi ludźmi, bezpośrednie lub pośrednie.

Teoria ta zakłada, że „nawet pustelnik, który wyrzekł się społeczeństwa, zabiera ze sobą do puszczy wspomnienia o swych dawnych osobistych związkach, wpływających nadal na jego sposób myślenia i postępowania" (C. S. Hali, G. Lindzey, 1994, s. 172). Chodzi tu szczególnie o stosunki międzyludzkie panują­ce w środowisku, w jakim się jednostka obecnie znajduje. Mówi się nawet o sytuacji interpersonalnej, którą dziecko tworzy najpierw we­spół z rodzicami, później z rówieśnikami i dorosłymi. Od stopnia zażyłości lub dezintegracji tych stosunków zależy —jak twierdzi H. S. Sul-livan — nie tylko doraźne postępowanie jednostki, ale także sposób widzenia przez nią innych ludzi oraz siebie samej.

Charakter interpersonalny mają — według H. S. Sullivana — na­wet takie zjawiska (procesy) psychiczne, jak: spostrzeganie, myślenie, zapamiętywanie i marzenia senne, które zwykle odzwierciedlaj ą kontak­ty z innymi ludźmi. Charakter taki przysługuje szczególnie interakcjom werbalnym. W związku z nimi H. S. Sullivan postuluje konieczność otwartej i szczerej wymiany opinii i stanowisk podczas wzajemnego porozumiewania się. Domaga się też wymiany adekwatnie rozumianej to jest bez nasuwających się domysłów i wątpliwości.

Często bo­wiem niewłaściwe rozumienie ukrytego sensu przekazanego komuni­katu prowadzi do wzajemnych konfliktów i związanych z tym stanówlękowych, które H. S. Sullivan uważa za najbardziej destruktywną siłęw stosunkach interpersonalnych i główne źródło zaburzeń w zachowa­niu człowieka. Toteż, w trosce o pozytywny wpływ stosunków między­ludzkich na rozwój jednostki, badacz przywiązuje wielką wagę do za­pewnienia poczucia bezpieczeństwa. Uważa je za nieodzowny warunekprawidłowego rozwoju każdego człowieka.

Zdaniem H. S. Sullivana, wszelkie niemal zachowania ludzkie są wytworem interakcji społecznych, co bynajmniej nie wyklucza także doceniania przez niego roli dziedziczności i dojrzewania w rozwo­ju człowieka. Odnosi je przeważnie do pewnych uzdolnień jednostki, zwłaszcza tych związanych z odbieraniem i przetwarzaniem różnego rodzaju osobistych doznań czy doświadczeń.

Niemniej nie sposób by­łoby — zgodnie z teorią interpersonalną H. S. Sullivana — bliżej po­znać człowieka w oderwaniu od kontaktów z innymi ludźmi, jakie na­wiązywał w przeszłości i w jakich pozostaje nadal. Wszak „osobowość jak się tam zakłada — zorganizowana jest ze zdarzeń interpersonal­nych, a nie intrapsychicznych" (C. S. Hali, G. Lindzey, 1994, s. 175).

Do góry