Ocena brak

Wychowanie według koncepcji humanistycznej - Ogólne założenia koncepcji

Autor /Igor Dodano /31.08.2011

Zgodnie z koncepcją humanistyczną, każdy człowiek jest ze swej istoty jednostką aktywną i samodzielną, a nie bezwolnie ulegającą wpływom środowiska fizycznego i społecznego oraz podatną jedynie na zachowania reaktywne —jak się zakłada w koncepcji behawiorys-tycznej. Jest w pełnym znaczeniu tego słowa podmiotem działania, od­powiedzialnym za kierowanie własnym życiem i zdolnym do decydowa­nia o swoim losie. Dlatego odrzuca się tu wszelkie próby degradowania człowieka do roli przedmiotu. Czyni się tak bez względu na stopień je­go dojrzałości umysłowej i społecznej, pochodzenie socjalne, poglądy, przekonania, postawy. Także dziecko jest człowiekiem pełnowartoś­ciowym. Ma swoje własne życie i własną tożsamość. Nie stanowi więc niczyjej własności; ma pełne prawa do własnej aktywności i samodziel­ności, tj. podejmowania różnych zadań, samodzielnego myślenia i roz­wiązywania własnych problemów. Niezbywalnym jego prawem jest stać się tym, czym się stać może.

Każdy człowiek ma zatem prawo i obowiązek ponoszenia odpo­wiedzialności za własny rozwój oraz aktualizowanie drzemiących w nim możliwości. Może więc i powinien świadomie wpływać na coraz doj­rzalszy i pełniejszy kształt swego życia. Efekt taki uzyskuje dzięki pro­cesowi samorealizacji czy samoaktualizacji (self-actualization), stano­wiącej wrodzoną cechę człowieka. Jest on też, nie wyłączając dziecka, istotą z natury dobrą. Zły staje dopiero się wskutek odejścia od samo­aktualizacji, co z kolei jest zwykle wynikiem wadliwego uczenia się i przesadnego poddawania się mechanizmom obronnym (P. Newcomer, 1980, s. 45 i n.).

Innym ważnym założeniem koncepcji humanistycznej jest twier­dzenie, że jednostka bywa sterowana głównie przez własny sposób po­strzegania zarówno samej siebie, jak i otoczenia. Jej zachowanie jest zatem zdeterminowane w szczególności przez obraz, wizerunek, wie­dzę, opinię lub poglądy, jakie ma o świecie wewnętrznym (własnym „ja") i świecie zewnętrznym (otoczeniu). Dlatego aby skutecznie po­móc człowiekowi, postuluje się koncentrowanie nie tyle na jego oto­czeniu, ile na nim samym. Oznacza to, że w postępowaniu z pacjentem lub wychowankiem zaleca się patrzeć na nich z ich własnego punktu widzenia, tj. niejako ich własnymi oczami1.

W koncepcji humanistycznej podkreśla się także, iż o wartości czło­wieka decyduje nie to, czym był on w przeszłości lub czym się może stać w przyszłości, lecz to, czym jest obecnie. Jego zasadnicze zadanie polega więc na aktualizowaniu tkwiących w nim możliwości. Tym­czasem człowiek realizuje — zgodnie z przypuszczeniem F. S. Perlsa ukryte w nim możliwości zazwyczaj tylko w 10-20%. W ich od­kryciu i wykorzystaniu można mu pomóc, ale nie przez bezpośrednią ingerencję w formie pouczania, namawiania, wymuszania lub doradza­nia, lecz za sprawą stwarzania odpowiednich warunków sprzyjających samorealizacji.

Podobne prace

Do góry