Ocena brak

Wychowanie według koncepcji humanistycznej - Ocena wychowania zorientowanego humanistycznie

Autor /Igor Dodano /31.08.2011

Wychowanie, według postulatów koncepcji humanistycznej, nie u wszystkich pedagogów spotyka się ze zrozumieniem i aprobatą. Wprawdzie istnieje coraz więcej osób pozostających pod urokiem takiego mo­delu wychowania, niemniej budzi ono u wielu mieszane odczucia, a nawet sprzeciw. Na ogół się sądzi, iż rozumiane w ten sposób wycho­wanie „zaniedbuje [...] całą sferę mierzonych testami osiągnięć szkol­nych efektów (wiedza i umiejętności), nie sprzyja rozwojowi motywa­cji zorientowanej na sukcesy dydaktyczne, a także nie obniża wcale poziomu lęku u uczniów" (S. Mieszalski, 1990, s. 65).

Istnieją nawet podstawy, aby sądzić, iż wychowanie, zgodne z założeniami psycho­logii humanistycznej, zwiększa odczuwane przez uczniów zagroże­nie wskutek wzrastającego u nich poczucia odpowiedzialności za własny rozwój. Trudno jednak zaprzeczyć, iż wychowanie zorientowa­ne humanistycznie pobudza uczniów do kierowania własnym rozwo­jem, ułatwia im nawiązywanie otwartych i szczerych kontaktów z nau­czycielami, dopomaga we wzajemnym współżyciu i współdziałaniu, wpływa na wzrost ich poczucia niezależności i własnej wartości oraz wzmaga u nich spontaniczność, ciekawość i pomysłowość (C. R. Ro-gers, 1983, s. 159-160; 197-224).

Niezależnie jednak od tego, jakie wysuwa się zastrzeżenia pod ad­resem wychowania postulowanego w koncepcji humanistycznej i jakie korzyści się mu przypisuje, nie sposób nie liczyć się z nim w dążeniu do zmodernizowania szeroko pojętej praktyki wychowawczej. W przeciw­nym razie szkoła będzie nadal terenem uprzedmiotowiania uczniów i nauczycieli, czyli miejscem, gdzie podstawowym zadaniem ucznia jest na ogół bierne podporządkowanie się nauczycielowi, a zadaniem tego ostatniego — nade wszystko realizowanie ustalonego odgórnie progra­mu nauczania i wychowania.

Szczególnie cenne w koncepcji humanistycznej są zalecenia zwią­zane z okazywaniem sobie wzajemnie akceptacji i rozumienia empa-tycznego, przyjmowania postaw autentyzmu, a także przywiązywanie wagi do rozmów przeprowadzanych z dziećmi i młodzieżą (por. S. Wein-berger, 1990) oraz tworzenie i pogłębianie więzi interpersonalnych mię­dzy wychowawcami i wychowankami, jak również psychologiczne wspo­maganie tych ostatnich, np. poprzez uważne (aktywne) ich wysłuchanie, życzliwe rozumienie i emocjonalny rezonans (por. W. Komar, 1989). Nie­wątpliwą zasługą koncepcji humanistycznej jest też przypisywanie więk­szego znaczenia do zapewnienia określonych warunków psychospołecz­nych w procesie wychowania niż do zastosowania różnego rodzaju metod i technik oddziaływań wychowawczych. Chodzi tu szczególnie o przyj­mowanie wspomnianych postaw. W ten sposób ogranicza się znacznie me tylko interwencyjny i dyrektywny charakter wychowania, lecz także Jego nadmierną intencjonalność.

Ponadto humanistycznie zorientowane wychowanie wpływa szcze­gólnie — jak się przypuszcza — na ożywienie ogólnej aktywności i sa­modzielności uczniów; pomaga w koncentrowaniu się na nauce szkol­nej i rozbudza zainteresowania przedmiotami nauczania, a tym samym sprzyja wzrostowi poziomu ich osiągnięć szkolnych; wyzwala też róż­norodne emocje — zarówno pozytywne, jak i negatywne — w formal­nym i nieformalnym nurcie życia klasy; niemały wpływ wywiera też na panującą wśród uczniów atmosferę i przybliża szkołę do w miarę natu­ralnych warunków życia (por. J. Sołowiej, 1988, s. 42).

Oczywiście oferta humanistycznej koncepcji wychowania nie po­winna wzbudzać bezkrytycznego zachwytu. Nie wolno zapominać, iż sami jej twórcy są świadomi trudności, jakie humanistycznie zoriento­wane wychowanie może napotkać. Niemniej tak rozumiane wychowa­nie — jak można przypuszczać — ma niewątpliwie wielką przyszłość. Idea demokratyzmu, która tak głęboko i wiarygodnie od pewnego czasu przenika życie społeczne ludzi dorosłych, nie powinna bowiem sta­nowić wyjątku w dziedzinie wychowania dzieci i młodzieży. Idei tej trudno przecież byłoby się ostać, gdyby młodej generacji odmawiano wszelkich praw do samostanowienia (decydowania o sobie) czy — uży­wając terminologii koncepcji humanistycznej — świadomie blokowa­no naturalną tendencję do samoaktualizacji drzemiących w jednostce, konstruktywnych możliwości. W ten sposób wychowanie o orientacji humanistycznej mogłoby także mieć realny wkład w utrwalanie i po­głębianie zdobyczy demokratycznych we współczesnym świecie.

Podobne prace

Do góry