Ocena brak

Wychowanie w koncepcjach pedagogicznych - Koncepcja pedagogiczna J. Korczaka

Autor /Emilian Dodano /31.08.2011

Janusz Korczak( 1878 lub 1879-1942) jest twórcą oryginalnej kon­cepcji pedagogicznej, w której domaga się bezwzględnego przestrzega­nia niezbywalnych praw dziecka. Miał on na myśli szczególnie prawo dziecka do szacunku, prawo do tego, aby było tym, kim jest, prawo do radosnego dzieciństwa, prawo do współdecydowania o własnym lo­sie, a także prawo do niepowodzeń i łez, prawo do posiadania rzeczy i tajemnic. Najwyżej spośród nich cenił prawo do szacunku.

Innym podstawowym założeniem stosowanej przez J. Korczaka kon­cepcji pedagogicznej jest troska o rozwój samorządności dzieci i mło­dzieży, która przejawia się w różnych formach ich aktywności. Pra­widłowego rozwoju samorządności Korczak upatrywał w należytym funkcjonowaniu samorządu zakładowego lub szkolnego. Najważniej­sze jego organy to: sąd koleżeński, rada samorządowa i sejm dziecięcy (por. M. Jakubowski, 1979, s. 45-77), a także plebiscyt życzliwości i niechęci oraz „zakłady".

Sąd koleżeński odgrywał w samorządzie Korczakowskim wiodą­cą rolę. W skład sądu wchodziło 5 wychowanków, tworząc zespół sę­dziowski, i wychowawca, pełniący rolę sekretarza. Zespół sędziowski w wyrokowaniu spraw, jakie wpływały do sądu, opierał się na specjal­nym kodeksie opracowanym przez J. Korczaka. Kodeks składał się ze 100 paragrafów, z których większość stanowiły paragrafy uniewinnia­jące i przebaczające. Podczas jednego posiedzenia sędziowie rozpa­trywali kilkanaście lub więcej spraw zapisanych uprzednio na tablicy — „liście spraw" — lub składanych ustnie wychowawcy sprawujące­mu funkcję sekretarza. Skargi można było wnosić również na siebie samego i dorosłych.

Rada samorządowa do chwili powołania sejmu dziecięcego była przede wszystkim organem ustawodawczym, a później głównie wy­konawczym. Szczególnym zadaniem rady samorządowej było inicjo­wanie i powoływanie „komisji problemowych", takich jak: komisja sprawdzania czystości, komisja zeszytów, komisja podręczników. Rada samorządowa obradowała raz w tygodniu i była organem wybieralnym, złożonym z 10 wychowanków oraz wychowawcy, który był jej prze­wodniczącym i sekretarzem.

Sejm dziecięcy stanowił najwyższą instancję samorządową w kon­cepcji pedagogicznej J. Korczaka. Był organem wybitnie ustawodaw­czym. Zajmował się sprawami wykraczającymi poza kompetencje sądu koleżeńskiego i rady samorządowej. Do głównych jego zadań należało:

Stwierdzanie lub uchylanie niektórych decyzji rady samorządowej, podjęcie uchwał w sprawie ważniejszych świąt i wydarzeń w życiu wy-ebowanków, przyznawanie praw do posiadania „pocztówek pamiątko­wych", a niekiedy nawet wydalanie z zakładu (także osób spośród per­sonelu) i przyjmowanie nowych jego mieszkańców. Sejm składał się z około 20 posłów i obradował raz w roku pod osobistym przewo­dnictwem J. Korczaka.

Plebiscyt życzliwości i niechęci polegał na wzajemnym ocenianiu się wychowanków. Oceny zgłaszano za pomocą jednej z trzech kartek plebiscytowych, oznaczonych plusem, minusem lub zerem; plus ozna­czał „lubię go", minus — „nie lubię go", a zero — „jest mi obojętny" lub „nie znam go". Plebiscyt miał na celu przede wszystkim pomóc dzieciom i młodzieży w nabywaniu umiejętności oceniania swych kolegów. Pełnił również funkcję diagnostyczną i wychowawczą. Ple­biscytowi poddawano corocznie wszystkie dzieci, a po raz pierwszy — po miesiącu od chwili przyjścia do zakładu. Wyniki plebiscytu były też podstawą nadawania wychowankom odpowiednich „mian", czyli „kwalifikacji obywatelskich". Rozróżniano m.in. miana dodatnie („to­warzysz"), neutralne („mieszkaniec") oraz ujemne („obojętny mieszka­niec" i „uciążliwy przybysz"). Nowo przybyły wychowanek otrzymy­wał miano „nowicjusza". Dodatnie miana dawały pewne przywileje, a ujemne wiązały się z ograniczeniami, np. „uciążliwy przybysz" mógł być zwrócony rodzime. Plebiscyt stosowano także wobec wychowaw­ców. Jeśli wychowawca uzyskał bardzo niskie oceny, był zmuszany nawet do rezygnacji z pracy w zakładzie.

J. Korczak duże znaczenie przywiązywał do redagowania przez dzieci specjalnej gazetki. Widział celowość jej wydawania zarówno  w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, jak i szkołach. Gazetkę przygotowywał zazwyczaj kilkunastoosobowy komitet redakcyjny. Prawie każdy z jego członków był odpowiedzialny za określony dział.

Oryginalnym sposobem oddziaływań wychowawczych, zapropo nowanym przez Korczaka, są wspomniane . Stanowiły one „zakłady" rodzaj umowy zawieranej przez wychowanka niejako z samym sobą w obecności wychowawcy. Dotyczyły przezwyciężania złych skłon­ności lub manier oraz nabywania dobrych nawyków czy upodobań. Dzieci zakładały się z wychowawcą, że będą się lepiej uczyć, staranniej wykonywać dyżury, że nie będą dokuczać koledze. Każde z nich dekla­rowało, o co się zakłada.

Koncepcję pedagogiczną Korczaka wzbogacają ponadto takie formy oddziaływań wychowawczych, jak: pełnienie dyżurów, wypi­sywanie listy podziękowań i przeproszeń, nagradzanie w postaci pocztówek pamiątkowych, używanie „szafy znalezionych rzeczy" i skrzyn­ki do listów pisanych przez dzieci do wychowawców.

Nieprzemijająca wartość koncepcji pedagogicznej Korczaka tkwi zwłaszcza w głoszonym i praktykowanym przez niego głębokim hu­manizmie, pozwalającym uważać każde dziecko za wartościowego czło­wieka, który zasługuje na zgoła taki sam szacunek jak dorosły.

Podobne prace

Do góry