Ocena brak

Wychowanie jako oddziaływanie bezpośrednie lub pośrednie - Wychowanie jako wspomaganie w rozwoju wychowanków

Autor /Igor Dodano /31.08.2011

Rozumienie wychowania jako procesu wspomagania chłopców i dziewcząt w ich rozwoju nie zwalnia ich od ponoszenia za niego od­powiedzialności. Dlatego o skuteczności w ten sposób pojmowanego wychowania decyduje nie tyle wymyślna technologia bezpośrednich oddziaływań wychowawczych, ile dyskretne dopingowanie wychowan­ków do osobistego angażowania się w proces samowychowania czy inaczej mówiąc —samorealizacji, samoaktualizacji lub pracy nad sobą. Zgodnie z takim rozumieniem wychowania, miarą sukcesu wycho­wawczego jest szczególnie aktywizowanie dziewcząt i chłopców w ich samorozwoju, czyli w świadomym dokonywaniu przez nich pozytyw­nych zmian we własnych zachowaniach i postawach wobec innych.

Osoba, przekonana o słuszności rozumienia wychowania jako pro­cesu wspomagania wychowanków w ich rozwoju społecznym i moral­nym, nigdy nie ma pewności, czyjej oddziaływanie wychowawcze okaże się wystarczająco skuteczne. Zdaje sobie bowiem sprawę, iż nie ona sama decyduje o powodzeniu własnej działalności wychowawczej i że niemały w tym udział mają także wychowankowie.

Na wychowawcy, zgodnie z takim rozumieniem wychowania, spo­czywa przede wszystkim obowiązek:

  • wchodzenia z dziećmi i młodzieżą w relacje oparte na współpracyi partnerstwie,

  • zachęcania ich do kierowania własnym rozwojem,

  • nieustannego towarzyszenia w ich radościach i smutkach,

  • częstego prowadzenia z nimi otwartych i szczerych rozmów,

  • wspomagania w realizowaniu tkwiących w nich możliwości.

Słowem, wychowanie takie oznacza: wyzwalać, dodawać odwagi, strzec przed ubezwłasnowolnieniem, usuwać wpływy zagrażające natu­ralnemu i spontanicznemu rozwojowi dzieci i młodzieży, przygotowy­wać ich do przyszłego życia przez mobilizację do własnej aktywności, pobudzać do zachowań zgodnych z oczekiwaniami społecznymi, zasa­dami moralności, w tym także etyki normatywnej. W tak rozumianym wychowaniu podkreśla się znaczenie współdziałania i współpracy po­między wychowawcą i wychowankiem, a nade wszystko rolę ich wza­jemnego porozumiewania się w atmosferze autentycznego partnerstwa i demokratyzmu.

Tak więc — zgodnie z powyższym rozumieniem wychowania

nie musi mieć ono charakteru wyraźnie interwencyjnego. Przykła­dem takiego podejścia wychowawczego może być opracowana przezS. Rucińskiego (1988) koncepcja wychowania jako „wprowadzanie dożycia wartościowego". Według niej, wychowanie jest nie tyle kształto­waniem „wartościowej osobowości", ile wprowadzaniem dzieci i mło­dzieży w „wartościowy sposób życia". Innymi słowy jest nim aktywizo­wanie ich w świadomej aktywności, której kierunek nie jest narzucanyani świadomie wytyczany przez wychowawcę. Zadaniem wychowaw­cy jest w szczególności organizowanie wartościowego życia wycho­wanków w warunkach współdziałania i współpracy z nimi, w tym takżebezpośredniego dialogu na temat celów i wartości w życiu człowieka.Unika się dzięki temu narzucania dzieciom i młodzieży sposobu życia.

Według ustalonych z góry wzorów postępowania; umożliwia się je­dynie ich poznawanie oraz pomaga w zdobywaniu wiedzy o świecie i o sobie samym, w dostrzeganiu własnych możliwości rozwojowych. Niewskazane jest ponadto nadmierne przekazywanie wiedzy gotowej i sugerowanie arbitralnych rozstrzygnięć w procesie wychowania. Pod­kreśla się, iż o efektywności wychowania (także kształcenia) decyduje nie ilość i jakość przekazywanej wiedzy, lecz przyswojenie przez wy­chowanka sposobu rozumienia wiedzy i wartości oraz wprowadzanie go w rozumienie problemów poznawczych i pobudzanie do refleksji wokół własnych problemów życiowych. Jest to równoznaczne z umoż­liwianiem mu samorealizowania się i świadomego kreowania własnej przyszłości.

Niżej przytaczam niektóre definicje wychowania uwydatniające potrzebę niedyrektywnego podejścia wychowawczego do dzieci i mło­dzieży, czyli liczenia się z ich naturalnym i spontanicznym rozwojem. Rozumiane w ten sposób wychowanie to:

  • proces zdobywania przez jednostkę doświadczeń" (W. Ch. Bagley,1923,s.3);

  • proces wzrastania jednostki w społeczną świadomość gatunku"(J. Dewey, 1924, s. 5);

  • proces samorzutnego rozwoju w zakresie różnego rodzaju doświad­czenia nabywanego przez wychowanka" (S. Kunowski, 1993, s. 167);

  • pomaganie [wychowankowi — przyp. M. Ł.] w rozwoju i ułatwia­nie mu realizowania swoich możliwości" (H. Rylke/G. Klimowicz,1982, s. 152);

  • dorastanie do zadań" lub „rozwijanie podmiotu za sprawą jegouczestnictwa w świecie" (B. Suchodolski, 1968, cyt. za: R. Mili er,1981, s. 118);

  • całokształt sposobów i procesów pomagających istocie ludzkiejzwłaszcza przez interakcję urzeczywistniać swoje człowieczeń­stwo (T. Tarnowski, 1992, s. 143).

Podobne prace

Do góry