Ocena brak

Wychowanie jako oddziaływanie bezpośrednie lub pośrednie - Przeciwstawne rodzaje wychowania

Autor /Igor Dodano /31.08.2011

Przyjęto tu podział definicji wychowania ze względu na to, czy wywiera ono bezpośredni lub pośredni wpływ na rozwój dzieci i mło­dzieży. Innymi słowy, idzie o to, czy w wychowaniu mamy do czynie­nia z bezpośrednią czy raczej pośrednią interwencją w rozwój, zgodnie z założonymi celami wychowawczymi.

Bezpośrednia, a więc z góry ukierunkowana interwencja w rozwój człowieka, jest dostrzegana zwłaszcza przez rzeczników tzw. socjologi-zmu, a interwencja pośrednia — przez zwolenników naturalizmu. Są to dwa przeciwstawne kierunki, obecne w pedagogice od przełomu XIX i XX wieku. Socjologizm znajdujemy szczególnie w poglądach E. Dur-kheima na temat wychowania. Naturalizm natomiast w skrajnej jego postaci reprezentują Jan Jakub Rousseau (1712—1778) i Ellen Key (1849-1926), a współcześnie Hubertus von Schoenebeck (ur. 1947) — gorliwy wyznawca tzw. antypedagogiki.

Socjologizm uwydatnia związane z wychowaniem oddziaływania zewnętrzne na wychowanka, a naturalizm oddziaływania niejako od wew­nątrz, tj. poprzez okazywanie głębokiego respektu dla jego spontaniczne­go (naturalnego) rozwoju. Zatem wychowanie — zgodnie z założeniami socjologizmu —jest nade wszystko bezpośrednim oddziaływaniem na dzieci i młodzież. Natomiast wychowanie zgodne z poglądami naturali­zmu, w tym także pedagogiki naturalistyczno-liberalnej (por. L. Chamaj, 1962), jest głównie wspomaganiem wychowanka w jego rozwoju poprzez oddziaływania pośrednie i nieprzeszkadzanie mu w tym, zwłaszcza gdy nie wymaga interwencji z zewnątrz.

Można więc mówić o wychowaniu bezpośrednim lub pośrednim, a zamiennie z nimi — o wychowaniu jako z góry zaprojektowanym, czy wręcz zaprogramowanym dokonywaniu zmian w rozwoju wychowanka lub o wychowaniu jako dyrektywnym wspomaganiu w jego rozwoju.

Do góry