Ocena brak

Wychowanie a opieka - Różnice między wychowaniem i opieką

Autor /Igor Dodano /31.08.2011

Przedstawione ścisłe powiązania wychowania z opieką i odwrotnie opieki z wychowaniem — mogą sugerować, iż nie ma między nimiistotnych różnic. W istocie jednak stanowią one dwie odrębne dziedzi­ny działalności ludzkiej. Przede wszystkim opieka, w przeciwieństwiedo wychowania, jak podkreśla Zdzisław Dąbrowski (2000, s. 159 i n.):

  • jest działalnością pierwotną zarówno w filogenetycznym, jak i on-togenetycznym rozwoju człowieka, o czym łatwo się przekonaćw okresie jego niemowlęctwa, kiedy dominuje ona wyraźnie nadwychowaniem;

  • zapewnia ciągłość istnienia gatunku ludzkiego jako wartości funda­mentalnej dla życia w ogóle, podczas gdy w wychowaniu zabiegasię głównie o zachowanie i przekazywanie szeroko rozumianego "dzie­dzictwa kulturowego poprzednich pokoleń;

  • na ogół stanowi niemal wyłączną treść działalności opiekuńczej po­dejmowanej np. wobec dzieci, młodzieży i dorosłych upośledzonychumysłowo w stopniu głębokim, a także wobec osób nieuleczalniechorych lub będących ofiarami sił żywiołowych.

Niemniej z pedagogicznego punktu widzenia trudno byłoby się zgodzić z tezą o wyraźnym ograniczeniu podejścia wychowawcy w sto­sunku do dzieci w wieku niemowlęcym lub osób głęboko umysłowo i fizycznie niesprawnych. Pogląd taki trudno pogodzić ze współczesny­mi tendencjami w naukach pedagogicznych, według których niesiona innym pomoc jest tym skuteczniejsza, im bardziej doraźne zaspokaja­nie potrzeb jednostki łączy się z wywieraniem na nią dobroczynnego Wpływu wychowawczego. A zatem, nie wystarczy udzielać komuś pomocy, nawet tej najbardziej niezbędnej. Trzeba nieustannie parhiętać

0 tym, aby udzielana pomoc była wychowawczo cenna, tj. mobilizo­wała do własnej aktywności i samodzielności, by nie była zwykłymnaprzykrzaniem się lub okazywaniem swej wyższości oraz nie pozosta­wiała osoby wspomaganej w niewolniczej zależności od osoby spieszą­cej jej z pomocą.

Powyższe stwierdzenie nie wyklucza oczywiście odrębnego i swo­istego charakteru opieki i wychowania. To —jak wspomniano — dwie różne dziedziny działalności ludzkiej. Są to jednak dziedziny wyjątko­wo tolerujące się nawzajem i nader często idące z sobą w parze. Ozna­cza to, że opieka i wychowanie tworzą nierzadko zwartą całość, co sta­nowi niezbędny warunek ich skuteczności. Warto zatem pamiętać o tym podczas udzielania innym pomocy i podczas ich wychowania. Dzięki zachodzącemu między nimi sprzężeniu są na ogół bardziej skuteczne i cieszą się dużym uznaniem wśród wychowanków. Czasami jednak mo­gą pozostawać ze sobą w jawnej sprzeczności, gdy np. wychowanie nieliczy się z podstawowymi potrzebami dzieci i młodzieży, jak miało tomiejsce w systemach wychowania spartańskiego, faszystowskiego czystalinowskiego (por. Z. Dąbrowski, 2000, s. 160).

Podobne prace

Do góry