Ocena brak

WYBRANE PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY OPIEKI ZDROWOTNEJ - DIAGNOZY, LECZENIA, KONTAKTU LEKARZ - PACJENT - Psychologiczne aspekty kontaktu lekarz - pacjent

Autor /Placyd77 Dodano /09.09.2011

Jest to jeden z ważnych działów psychologii lekarskiej i medycznej. Interakcje w kontakcie lekarz-pacjent rozważa się pod różnymi aspektami, jak: aktywność-bierność, kierownictwo-współpraca, obustronne uczestnictwo (model partnerski preferowany w promocji zdrowia) i poziom zaufania interpersonalnego. Z punktu widzenia psychologicznego w analizie kontaktu lekarz-pacjent ważne są cechy indywidualne lekarza i pacjenta, ich wzajemne oczekiwania, sposób spostrzegania sytuacji (pierwszej wizyty, diagnozy, leczenia, zabiegu). Po stronie lekarza ważną rolą odgrywają kompetencje profesjonalne, kompetencje interpersonalne, w tym komunikacyjne i poziom empatii oraz system wartości i etyka zawodowa. O tym, jak cechy indywidual­ne lekarza mogą modyfikować jego kontakt z pacjentem i skuteczność jego pomocy, może on się dowiedzieć na specjalnych zajęciach na studiach i w to­ku doskonalenia zawodowego, uczestnicząc w grupach Balinta.

Lekarz może być w kontakcie całkowicie skoncentrowany na chorobie lub skoncent­rowany na pacjencie, albo też skoncentrowany na tym, jak przebiega relacja między nim a pacjentem. Wskazane byłoby, aby spostrzegał wszystkie czynni­ki i mógł plastycznie zmieniać swoje ukierunkowanie na nie. W zależności od typu choroby, stanu pacjenta, jego potrzeb i osobowości lekarz wysoko wyspe­cjalizowany, a także pielęgniarka dostrajają się do warunków i oczekiwań, ale też realizują własne, profesjonalne cele. Ważne dla kontaktu lekarza z pacjen­tem są wzajemne ustosunkowania emocjonalne (w tym także zaufanie interper­sonalne), które mogą korzystnie lub niekorzystnie wpływać na efekt leczenia.

Specjalny problem stanowi komunikowanie się lekarza z pacjentem i wy­miana informacji oraz podawanie informacji przez lekarza. Wskazane jest, aby lekarz w sposobie informowania dostrajał się do pacjenta, co oznacza, że powinien znać oczekiwania konkretnego pacjenta, gdyż jak wykazały badania, pacjenci wprawdzie deklarują potrzebę wielu informacji, jednakże znacznie się pod tym względem różnią. Informacje powinny być też dostosowane do poziomu intelektualnego pacjenta i jego możliwości trafnego spostrzegania i zrozumienia. Szczególnie ważne są reguły przekazywania zaleceń lekarskich co do zażywania leków i innych zachowań prozdrowotnych. Tu dobrze sprawdzają się krótkie formy pisemne, dołączone do recept, czy gotowe instrukcje postępowania. Ten aspekt jest szczególnie ważny z punktu całościo­wego spojrzenia na problemy zdrowia i choroby, badania wykazały bowiem, że pacjenci ogólnie rzecz biorąc tylko w 50% procentach stosują się do zaleceń lekarza, z oporem zgłaszają się na badania kontrolne, a najgorzej wypełniają zalecenie zmiany trybu życia, co wiąże się często z zamianą zachowań antyzdrowotnych na prozdrowotne.

Trudności w kontakcie mogą być spowodowane wieloma czynnikami; mają one miejsce wówczas, gdy pacjent nie ma zaufania do lekarza lub pielęgniarki albo innych członków zespołu, gdy zachodzi sprzeczność ocze­kiwań, gdy interakcje blokują negatywne emocje i gdy występują braki w kompetencjach komunikacyjnych. Tym sprawom może być poświęcona konsultacyjna praca psychologa.

Ten obszerny przegląd problemów współczesnej psychologii zdrowia pokazuje, że jest to subdyscyplina o bardzo szerokich i rozbudowanych zadaniach zarówno naukowych, jak i praktycznych, obejmujących promocję zdrowia, profilaktykę, rehabilitację i różne formy pomocy psychologa w op­tymalizowaniu procesu leczenia i całościowej opieki zdrowotnej. To, iż w ramach doskonalenia zawodowego można z tej dziedziny uczynić odrębną specjalność zawodową nie powinno więc dziwić.

Do góry