Ocena brak

Wybór polityczny a wybór ekonomiczny

Autor /Paige Dodano /15.04.2011

 

O tym ile rynku czyli dóbr prywatnych a ile państwa czyli dóbr publicznych w gospodarce w społeczeństwach demokratycznych decydują wyborcy .Rynek jest dla nich synonimem wolności natomiast państwo synonimem bezpieczeństwa.. Wolność to dla gospodarstwa domowego niczym nie skrępowana swoboda decydowania :gdzie mieszkać( np. w jakim kraju) z czego żyć czyli jak zdobywać środki utrzymania , jaką część stojących do dyspozycji dochodów oszczędzać a jaka część wydać na zakup dóbr konsumpcyjnych, ile czego konsumować. Bezpieczeństwo to gwarancja nietykalności osobistej ,gwarancja stabilnych zapewniających godziwy poziom życia dochodów gwarancja trwania z perspektywami poprawy dotychczasowej sytuacji itp.

Z doświadczeń gospodarki rynkowej wynika ,że nadmiar wolności może zagrażać poczuciu bezpieczeństwa, natomiast nadmiar bezpieczeństwa stanowić może zagrożenia dla wolności. Sprowadzając to do analizy zjawisk mikroekonomicznych zauważamy ,że współczesna gospodarka rynkowa oparta o struktury monopolistyczne lub quasi-monopolistyczne niekoniecznie oznaczać musi pełne, czyli efektywne wykorzystanie stojących do dyspozycji społeczeństwa zasobów .Patrząc na gospodarkę w kategoriach makroekonomicznych zauważamy ,że wszystkie gospodarki rynkowe przeżywają co jakiś czas stany załamanie . Wyrazem tego są okresowe spadki produkcji i zatrudnienia , czemu towarzyszy niepełnego wykorzystania posiadanych zasobów. Fabryki nie pracują” pełna parą” w efekcie nasila się bezrobocie pogarsza się sytuacja materialna coraz większej ilości osób . Jak wykażemy w wykładach z makroekonomii, jedną z przyczyn tego stanu rzeczy może być gwarantowana w gospodarce rynkowej swoboda decyzji ekonomicznych. W gospodarce rynkowej gospodarstwa domowe autonomicznie rozstrzygają jaką część zarobionych dochodów wydać na zakup dóbr konsumpcyjnych, a jaką zaoszczędzać, czyli wycofać z obiegu. Czy i ile z tych środków do obiegu powróci ponownie do obiegu ,zależy w gospodarce rynkowej w dużym stopniu od autonomicznych, dobrowolnych decyzji inwestycyjnych przedsiębiorstw. To właśnie wynikający ze swobody brak zgodności decyzji gospodarstw domowych co do oszczędności i przedsiębiorstw co do inwestycji wpływa destabilizująco na gospodarkę .Ta immanentna dla gospodarki rynkowej okresowa destabilizacja jest nieuniknionym, podważającym bezpieczeństwo , kosztem wolności ekonomicznych. Im więcej wolności ekonomicznych tym większe ryzyko i tym mniejsza gwarancja bezpieczeństwa

Panuje dość powszechne przekonanie, że stabilizacje i bezpieczeństwo może zapewnić tylko państwo. Im więcej państwa w gospodarce tym mniej ryzyka tym większa stabilizacja i bezpieczeństwo. Musimy jednak pamiętać że im więcej państwa w gospodarce tym więcej ograniczonych zasobów przeznaczać trzeba na wytwarzanie dóbr publicznych a zatem tym mniej zasobów przeznaczyć można do produkcji dóbr prywatnych tym mniej zasobów przeznaczyć można na tworzenie nowych miejsc pracy na powiększenie (akumulację) zasobów kapitału rzeczowego . Nadmiar gwarantującego bezpieczeństwo państw stanowi z kolei zagrożenie dla wolności ekonomicznej i korzyści bieżących i przyszłych osiąganych z wytwarzania dóbr prywatnych .

Nie ma teorii ekonomicznych ,które by w sposób jednoznaczny pozwoliły odpowiedzieć na fundamentalne pytanie ile w gospodarce powinno być państwa, czyli inaczej mówiąc jak część społecznych zasobów powinna być skierowana do produkcji dóbr publicznych, a jaka do wytwarzania dóbr prywatnych.? Rozstrzygnięcia tego problemy pozostawiono w krajach demokratycznych wyborcom. W zależności od oceny sytuacji oddają oni co jakiś czas swoje głosy na partie polityczne i proponowane przez nie programy między innymi a może przede wszystkim programy gospodarcze czyli sposoby rozwiązywania w następnej kadencji problemów co jak i dal kogo .Współczesne demokracje maja do zaproponowania dwa główne systemy gospodarcze Program gospodarki liberalnej oparty na jak najmniejszy udziale państwa w gospodarce Każdy sam powinien troszczyć się o swój los i walczyć o swoja pomyślność i dobrobyt zaś dobrobyt społeczeństwa jest sumą dobrobytów indywidualnych

Drugi alternatywny system opiera się na koncepcjach socjaldemokratycznych. W modelu tym nie eliminuje się rynku ale w dużo większym stopniu, w imię idei równości sprawiedliwości solidaryzmu społecznego ogranicza jego regulującą decyzje co jak i dla kogo role oddając znaczną część tych decyzji w ręce państwa ,Czyli dopuszczając do produkcji znacznie większej ilość dóbr publicznych niż w modelu liberalnym .

W ten oto sposób decyzje o roli rynku i państwa w gospodarce rozstrzygnięcie udział państwa w gospodarce w gospodarce powinien zostać powiększony ,czy może raczej należałoby go zmniejszyć spoczywa w rękach wyborców .Wyniki wyborów zależą od aktualnej i przewidywane sytuacji gospodarczej oraz do pewnego stopnia od tradycji cywilizacyjno –kulturowych dokonującego wyboru społeczeństwa. Tam gdzie silnie o silnie zakorzenione są tradycje samodzielnego decydowania i odpowiadania za swoje decyzje tam gdzie podejmowania ryzyka jest traktowane jako coś w naturalny sposób towarzyszącego wszelkim decyzjom dominować będzie model liberalny w którym ogranicza się rolę państwa i produkcje dóbr publicznych do minimum ograniczający Z kolei tam gdzie dominuje solidaryzm społeczny i wynikająca z preferowania zasady bezpieczeństwa tendencja do unikania ryzyka i rozkładania odpowiedzialności za podejmowanie decyzje , dominować będzie model socjaldemokratyczny

W następnych rozdziałach działanie ,,niewidzialnej ręki” omówi­my dokładniej ze wskazaniem okolicz­ności, w których przynosi to pozytyw­ne efekty. Wskażemy również, że w pe­wnych oko1icznościach, kiedy ,,niewidzialna ręka” nie zapewnia właściwej alokacji zasobów, konieczny jest pewien zakres inter­wencji państwa

Podobne prace

Do góry