Ocena brak

Wstrząs

Autor /milka Dodano /27.01.2014

Wstrząs jest stanem, w którym zapotrzebowanie tkanek organizmu na tlen nie może być wystarczająco pokryte jego dostarczaniem (niedobór tlenowy).

Podział. Rozróżnia się zależnie od przyczyny następujące rodzaje wstrząsu:

a.    wstrząs krwotoczny (hipowolemiezny) - wywołany zmniejszeniem objętości krwi krążącej (krwotok),

b.    wstrząs kardiogenny - powodowany upośledzeniem kurezliwośei mięśnia sercowego i następowym obniżeniem rzutu minutowego,

c.    wstrząs urazowy - w którym głównymi czynnikami wyzwalającymi są ból i uszkodzenie tkanek,

d.    wstrząs septyczny - będący uogólnioną odpowiedzią ustroju na zakażenie,

e.    wstrząs anafilaktyczny (omówiony w rozdz. 7.4).

Dwa ostatnie typy wstrząsu zalicza się do wstrzii.su z nieprawidłowym rozdziałem przepływu krwi, a nie z jego bezwzględnym zmniejszeniem (wstrząs hiperkinetyczny).

Patofizjologia. Najbardziej różnorodne objawy stwierdza się we wstrząsie sep-tycznym. Początkowo zależą one od czynnika wywołującego wstrząs, szybko jednak w wyniku uszkodzenia komórek i uwolnienia metabolitów i kinin obraz wstrząsu staje się jednakowy niezależnie od przyczyny. Dochodzi do zmian w mikrokrąże-niu (uszkodzenie śródblonka), dołączają się zespól wykrzepiania śródnaczyniowego (D1C) oraz zaburzenia krążenia ze zmniejszeniem rzutu minutowego serca. Ponieważ zmiany zachodzą w wielu narządach, stan laki określa się mianem uszkodzenia wielonarządowego (mul lipie organfailure - MOF).

Wstrząs jest procesem postępującym - można go podzielić na 3 okresy:

a.    okres wstrząsu skompensowanego - w którym czynność ważnych życiowo narządów jest utrzymywana mechanizmami wyrównawczymi;

b.    okres niewyrównania - w którym dochodzi do zaburzeń krążenia, przy czym zazwyczaj, z wyjątkiem wstrząsu hipowolemicznego, utrzymuje się wysoki rzut minutowy;

c.    okres wstrząsu nieodwracalnego - w którym występują uszkodzenia krążenia wlośniczkowego (uszkodzenia wielonarządowe).

Obraz kliniczny wstrząsu. Może on być zróżnicowany.

We wstrząsie krwotocznym początkowo obniżają się: ciśnienie tętnicze, rzut minutowy serca, ośrodkowe ciśnienie żylne (o.c.ż.) i objętość krwi krążącej (hipowo-lemia). Zmniejsza to podaż tlenu do tkanek. Podwyższają się: częstość pracy serca, opór obwodowy krążenia systemowego i płucnego, tętniczo-żylna zawartość tlenu i wychwytywanie tlenu przez tkanki. Wzrasta aktywność wspólczulua, następuje centralizacja krążenia. Klinicznie stwierdza się zmniejszoną aktywność i napięcie mięśniowe, bladość skóry, ochłodzenie kończyn, przyspieszenie tętna, duszność. Badaniem fizykalnym stwierdza się cichość tonów serca, słabo wyczuwalne szybkie tęlno obwodowe, obniżone ciśnienie tętnicze, powiększenie wątroby.

Wstrząs kardiogenny towarzyszy wadom wrodzonym serca z utrudnionym wypływem oraz zmianom niedokrwiennym mięśnia sercowego. Objawami klinicznymi są: obniżenie ciśnienia krwi, taehykardia, rytm, cwałowy, podwyższone o.c.ż., nadmierne wypełnienie żyl szyjnych, hepatomegalia. Dochodzi do zmniejszenia rzutu minutowego serca, objętości wyrzutowej i dostarczania tlenu do tkanek; szybko rozwija się centralizacja krążenia. Zmiany EKG są zależne od czynnika wywołującego wstrząs.

We wstrząsie urazowym dochodzi w fazie początkowej - w wyniku stymulacji bólowej - do zwiększenia rzutu serca i jego częstości oraz do zwiększenia transportu tlenu. Stymulacja adrenergiczna powoduje tachykardię, zwiększenie kurezliwości mięśnia sercowego i wentylacji pęcherzykowej. Dystrybucja krwi jest nieprawidłowa. Ból doprowadza do uogólnionych zaburzeń metabolicznych.

We wstrząsie septycznym stwierdza się spadek ciśnienia krwi, tachykardię, prawidłowy lub podwyższony rzut minutowy serca. Zmniejszone zostają opór krążenia systemowego, objętość wyrzutowa i zużycie tlenu. Kompensacja neurogenna powoduje tachykardię, pobudzenie kurezliwości serca i hiperwentylację. Przy towarzyszącej hipertermii zwiększają się przepływ tkankowy krwi i wychwytywanie tlenu. Ostatecznie obraz wstrząsu zależy od stopnia uszkodzenia śródblonka naczyń i przecieku osocza do tkanek.

Rozpoznanie wstrząsu może nastręczać dużych trudności; szczególnie trudne jest różnicowanie jego rodzaju. Istotne znaczenie ma odróżnianie wstrząsu z dużym rzutem serca od wstrząsu z małym rzutem serca, co wynika z oceny klinicznej. Początek wstrząsu jest najczęściej gwałtowny (wstrząs septyczny w przebiegu zakażeń

E. coli lub Streptococcus pneumotiiae). Po ustaleniu rozpoznania konieczne jest, mimo braku stwierdzenia dokładnej przyczyny, leczenie przyczynowe i objawowe.

 

Podobne prace

Do góry