Ocena brak

Wschód w V - VI wieku - Św. Maksym z Chryzopolis (Wyznawca)

Autor /Lew Dodano /26.12.2012

Maksym urodził się w Konstantynopolu w 580 r., pochodził ze znakomitej rodziny.W 610 r. został sekretarzem cesarza Herakliusza, ale świetnie zapowiadającąsię drogę kariery dyplomatycznej porzucił, by w 613 r. wstąpić do klasztoruw Chryzopolis. Uciekając przed najazdem Persów w 632 r. odbył dalekiepodróże do Aleksandrii, Kartaginy, Rzymu. Walczył z herezją monofizytów,a po roku 642 z monoteletami. Chociaż ta ostatnia herezja została potępionaprzez synody afrykańskie oraz Synod Laterański w Rzymie (649 r.), Maksymzostał skazany na zesłanie do Tracji w 653 r. przez cesarza Konstansa II wyznającegomonoteletyzm. Ostatecznie miejscem wygnania Maksyma stała siętwierdza w Lacji, wpierw jednak ponad osiemdziesięcioletniemu starcowi obciętojęzyk i prawą rękę. Maksym nie wytrzymał trudów podróży na miejscezsyłki, zmarł 13 sierpnia 662 r. Został uznany za męczennika Kościoła Wschodniego,kanonizowany uzyskał miano Wyznawcy.

Spośród ponad 90 pism Maksyma do najważniejszych należą: egzegetyczneobjaśnienia Pisma Świętego (wykładanie alegoryczne): Quaestiones adThallasium, Quaestiones et dubia; komentarz do Pseudo-Dionizego (głównieO imionach bożych) i św. Grzegorza z Nazjanzu: Ambigua Liber, jedenaście tomówpism przeciwko monofizytom i dwadzieścia trzy przeciwko monoteletom;pisma ascetyczno-mistyczne oraz wykładające problemy antropologiczne: Liberasceticus, 400 Capita de caritate, 200 Capita gnostica; symboliczna wykładnia liturgiii jednocześnie komentarz do O hierarchii kościelnej Pseudo-Dionizego: Mystagogia.

W komentarzach do Pseudo-Dionizego Maksym Wyznawca położyłogromny nacisk na wszelkie konsekwencje wynikające z dogmatu WcieleniaChrystusa. Dzięki temu używana przezeń terminologia Pseudo-Dionizego nabieraściśle chrześcijańskiego znaczenia. W interpretacji Maksyma fakt wcieleniaChrystusa nie jest j e d n ym z wielu boskich wystąpień (TipóoÓoc), poprzezktóre objawia się ludziom niepoznawalna natura Monady. Chrystus stanowi dlaMaksyma absolutne ukoronowanie boskich 7tpóo8oi, ponieważ przezeń poznajemyBoga w sposób najdoskonalszy i najbardziej właściwy. Dzieje się tak dziękitrwaniu w Chrystusie natury boskiej i ludzkiej w sposób doskonały i niezmieszany. Jest to człowieczeństwo przebóstwione, które w żaden sposób niestraciło swych ludzkich cech. Dla autora Mystagogti celem egzystencji człowiekajest powrót do Chrystusa rozumiany jako uczestnictwo w Jego przebóstwionejnaturze przenikniętej wspólną energią Ojca, Syna i Ducha. Zatem dionizjańskieokreślenie powrotu do Boga (emcrcpocpTi) nabiera nowego charakteru.Przede wszystkim uczestniczy w nim cały człowiek jako jedność psychofizyczna.Maksym stara się tu zmniejszyć przepaść między ciałem i duszą, tak charakterystycznądla Pseudo-Dionizego.

Powrót do Boga odbywa się nie poprzez symboliczne i teurgiczne aktykapłanów, ale przez żywe i świadome uczestnictwo w liturgii, będącej realnymspotkaniem z Trójcą. Tym samym człowiek przestaje podlegać dionizjańskiejhierarchii i w zależności od wolnej woli może zdeterminować swoje miejsce,jest „wędrującym szczeblem". Jego spotkanie z Bogiem odbywa się na mocyłaski i indywidualnego wysiłku, gdyż Chrystus przyszedł do każdego z nas bezpośrednio,nie poprzez hierarchię. Sensem ludzkiego życia staje się powrót doBoga rozumiany jako przebóstwienie:

W ten sposób, w jaki zjednoczone są dusza i ciało, Bóg powinien stać siędostępny udziałowi w N im duszy, a za pośrednictwem duszy, udziałowiw N im ciała, tak aby dusza mogła otrzymać niezmienny charakter, a ciałonieśmiertelność; a wreszcie, by cały człowiek mógł stać się bogiemprzebóstwionym dzięki łasce Boga, który stał się człowiekiem.

Pisma Maksyma zajęły ogromnie ważne miejsce w tradycji KościołaWschodniego. O ich znaczeniu przekonują nas nie tylko Filokalia Nikodemaze Św. Góry, które zawierają bardzo obszerne cytacje dzieł św. Maksyma, alerównież dominujący wpływ jego Mistagogii na liturgię bizantyjską.

Podobne prace

Do góry