Ocena brak

Wolne elekcje - Pierwsza wolna elekcja: Henryk Walezy (1551 - 1589)

Autor /Lambert Dodano /09.11.2011

Kandydatami na tron polski byli: arcyksiąże Ernest Habsburg (popierany przez paieża, kler i część magnatów), królewicz francuski Henryk Walezy i Iwan IV Groźny. Na elekcji w 1573 r. najwięcej głosów uzyskał jednak Henryk Walezy brat króla Francji. Ponieważ krol-elekt był aktywnym uczestnikiem Nocy Św. Bartłomieja we Francji w obawie przed prześladowaniami religijnymi i dążeniem nowego władcy do absolutyzmu szlachta ułożyła warunki objęcia władzy i panowania Henryka w Rzeczypospolitej. Warunki te nazwano artykułami henrykowskimi. Były one stałe i niezmienne, a przysięgali na nie wszyscy królowie elekcyjni. Gwarantowały one:

- wolną elekcję

- konieczność zwoływania sejmu walnego przez króla raz na 2 lata na 6 tygodni, a w razie potrzeby wcześniej na 2 tygodnie

- wyrażanie przez sejm walny akceptacji na zwoływanie pospolitego ruszenia, nakładanie ceł i podatków

- współdecydowanie przez senat o polityce zagranicznej państwa, a szczególnie o wojnie i pokoju

- ustanowienie instytucji senatorów-rezydentów w liczbie szesnastu, ktorzy mieli doradzać królowi i kontrolować go

- opłacanie przez króla pospolitego ruszenia za granicami kraju, i utrzymywanie przez władcę wojska kwarcianego

- przestrzeganie konfederacji warszawskiej o tolerancji religijnej

- prawo szlachty do rokoszu, czyli wypowiedzenia posłuszeństwa królowi, gdyby nie przestrzegał wszystkich artykułów henrykowskich i praw Rzeczypospolitej

W Paryżu król - elekt zaprzysiągł jeszcze osobiste zobowiązania dla Polski zwane pacta conventa które mówiły że: Henryk Walezy miał kształcić młodzież szlachecką w Paryżu, spłacić długi Zygmunta Augusta oraz sfinansować flotę. Koronacja Henryka i towarzyszący jej sejm koronacyjny odbyły się w Krakowie w lutym 1574 r. Panowanie w polsce Henryka Walezego nie trwało długo, bo już w nocy z 18 na 19 czerwca 1574 r. król potajemnie opuścił Kraków i udał się do Francji na wieść o śmierci brata, króla Karola IX aby objąć tron jako Heneryk III.

Podobne prace

Do góry