Ocena brak

Wojna trzynastoletnia

Autor /Lambert Dodano /09.11.2011

Związek Pruski.

Po wielkiej wojnie zaostrzyły się konflikty wewnętrzne w państwie krzyżackim:

a) zwiększenie podatków - niezadowoleni chłopi jaki i mieszcanie,

b) gospodarka miast pomorskich, zwłaszcza Gdańska cierpiała z powodu krzyżackiej polityki celnej,

c) problemy w handlu z Polską,

d) szlachta pruska zazdrościła szlachcie polskiej wzrastających przywilejów.

W 1440 powstał Związek Pruski - stworzony przez szlachtę i miasta Pomorza i Prus - zorganizowana opozycja przeciwko Zakonowi. Spory między Związkiem a Zakonem doprowadziły do rozwiązania Związku przez cesarza i rzucenia klątwy na jego członków przez papieża.

Inkorporacja Prus.

Rozwiązanie Związku Pruskiego doprowadziło (szlachta, miasta pruskie) do wypowiedzenia posłuszeństwa Zakonowi i rozpoczęcia powstania zbrojnego. Objęło ono zach. część Zakonu, powstańcy opanowali szereg miast i zamków. Jednocześnie do Kazimierza Jagiellończyka udała się delegacja Związku Pruskiego z prośbą o przyjęcie Prus i Pomorza pod zwierzchnictwo polskie. Król wydał 6 marca 1454 przywilej inkorporacyjny - Prusy i Pomorze zostały wcielone do Polski, zyskując szeroką autonomię. Jednocześnie król wypowiedział wojnę Zakonowi.

Wybuch wojny trzynastoletniej.

W momencie wybuchu wojny sytuacja Zakonu była ciężka. Krzyżacy niezdolni byli do wojny mimo, że mogli spodziewać się pomocy z Europy Zachodniej. Polska rozpoczęła działania sama ponieważ Litwa była w tej wojnie neutralna. Król zebrał pospolite ruszenie wielkopolskie w obozie w Cerkwicy, jednak uzależniło ono rozpoczęcie działań wojennych od uzyskania nowych przywilejów. Król nie miał wyjścia i musiał ulec żądaniom, początkowo nadał przywilej szlachcie wielkopolskiej, później w Nieszawie został rozciągnięty na całą Polskę. Przywilej cerekwicko - nieszawski - 1454:

a) ograniczenie swobody króla w polityce zagranicznej,

b) król nie mógł zwoływać pospolitego ruszenia bez zgody sejmików ziemskich,

c) sejmiki miały wyrażać zgodę na zmianę istniejącego prawa i na jakiekolwiek dodatkowe opodatkowanie przewyższające 2 gr. z łana chłopskiego.

Pokój Toruński.

Działania wojenne zakończyły się w październiku 1466 zawarciem drugiego pokoju w Toruniu:

a) do Polski powróciło Pomorze Gdańskie - po niemal 160 latach - utracona w 1308r.

b) powróciła także ziemia chełmińska,

c) do Polski przyłączono Warmię, Malbork i Elbląg,

d) ziemie te zostały nazwane Prusami Królewskimi,

e) reszta ziemi zakonnych ze stolicą w Królewcu stała się lennem Polski,

f) każdy wielki mistrz musiał po swoim wyborze składać hołd lenny królowi polskiemu,

g) wielki mistrz był też ograniczony w polityce zagranicznej,

h) zobowiązany był do udzielenia pomocy wojskowej w wojnach prowadzonych przez króla polskiego

Pokój toruński nie zakończył ostatecznie sprawy krzyżackiej. Próbowali rozluźnić zależność od Polski, odebrać utracone ziemie, w czym skłonni ich byli popierać: cesarz, papież i książęta niemieccy. W 1511 wielkim mistrzem został Albrecht Hohenzollern - próbował całkowicie się uniezależnić od Polski za pomocą poparcia księcia Brandenburgii i Moskwy. Wojna z 1519 - 1521 przyniosła wielkie sukcesy Polakom i Albrecht był zmuszony prosić o rozejm.

Hołd pruski.

W kwietniu 1525 doszło do zawarcia traktatu między Zygmuntem Starym z Albrechtem i uroczystego hołdu na rynku krakowskim. Albrecht jako lennik zobowiązany był do pomocy wojskowej i otrzymał godność członka senatu. W tarktacie przewidywano, że dziedziczyć tron mogą tylko jego rodzeni bracia, a w razie ich bezdzietności lenno miało wrócić do Królestwa Polskiego.

Podobne prace

Do góry