Ocena brak

Wojna Święta w Średniowieczu

Autor /Parys Dodano /09.11.2011

Wiek XI w Europie, obok rywalizacji papiestwa (papieżem Grzegorz VII) z cesarstwem (cesarzem Henryk IV) o zwierzchnictwo w świecie chrześcijańskim, zapoczątkował jeszcze jeden proces, który przeszedł do historii pod nazwą krucjat, czyli wypraw krzyżowych.

W jakim celu podejmowano krucjaty?

Przyczyny podejmowania przez dwa wieki wypraw przez chrześcijan były złożone:

-nastąpił znaczny wzrost liczebny ludności, pojawiły się trudności z wyżywieniem, znalezieniem miejsca pracy;

-synowie feudałow, z uwagi na dziedziczenie jedynie przez najstarszego syna, poszukiwali nowych ziem, które mogliby zajmować. Wielkie znacze-nie miało także poszukiwanie przez rycerstwo przygód i możliwości zdobycia sławy;

-ludność prosta pragnęła uciec spod władzy feudałów;

-wielu nęciły bajeczne opowieści o bogactwach Wschodu i chęć ich zdobycia;

-ogromną rolę odegrał czynnik religijny - walka z niewiernymi (muzłuma- nami), którzy opanowali miejsca święte i utrudniali dostęp do nich pielgrzymom;

Napiętą sytuację w Europie częściowo rozładował apel papieża Aleksandra II (1063 r.) skierowany do chrześcijan o podjęcie walki z niewiernymi w Hiszpanii - początki reconquisty. To wtedy narodziło się w Europie pojęcie Wojny Świętej, czyli krucjaty.

Sukcesy na Półwyspie Pirenejskim zachęciły papiestwo do podjęcia inicjatywy krucjat do Ziemi Świętej. Ich sukces miałby też duży efekt propagandowy, zwłaszcza w czasach walki o inwestyturę.

Stało się to tym bardziej aktualne, że w drugiej połowie XI wieku Palestyna i Syria znalazły się pod panowaniem nietolerancyjnych i okrutnych Turków Seldżuckich. Opanowali oni także azjatyckie posiadłości Bizancjum. Cesarz bizantyjski Aleksy Komnem zwrócił się do papieża o pomoc w walką z niewiernymi.

Apel podjęcia krucjaty i wyzwolenia Ziemi Świętej został ogłoszony przez papieża Urbana II na synodzie w Clermont w 1095 roku. Zgłosiło się bardzo wiele rycerstwa i ludności chłopskiej.

Zanim ruszyła wyprawa rycerska, masy chłopskie, wiedzione zapałem religijnym, podjęły marsz na Wschód. Wielu już w drodze, nad Renem, wykruszyło się. Marsz wielkiej liczby znaczyło mordy i rzezie, a także pogromy ludności żydowskiej. Finał wyprawy ludowej był tragiczny. W pierwszej bitwie z Turkami w 1096 r. chłopscy krzyżowcy zostali rozbici i tylko niewielu udało się wrócić do Europy.

Wyprawy krzyżowe:

I Krucjata 1096-1099

Powód: zagrożenie Bizancjum;

Wynik: założenie chrześcijańskiego królestwa Jerozolimy;

II Krucjata 1147-1149

Powód: emir Mosulu, Zengi zdobył państwo krzyżowców Edessę;

Wynik: Edessy nie odzyskano;

III Krucjata 1189-1192

Powód: sułtan Saladyn wezwał do zdobycia Jerozolimy;

Wynik: zapewniono pielgrzymom dostęp do Jerozolimy;

IV Krucjata 1202-1204

Powód: papież Innocenty III wezwał do zdobycia Jerozolimy, ale właściwym celem był podbój Egiptu;

Wynik: zdobycie i splądrowanie Konstantynopola, utworzenie Cesarstwa Łacińskiego;

V Krucjata 1228-1229

Powód: ślubowanie cesarza Fryderyka II;

Wynik: odzyskanie Jerozolimy, Betlejem i Nazaretu;

VI Krucjata 1248-1254

Powód: ślubowanie króla francuskiego Ludwika IX Świętego; faktyczny cel: zdobycie Egiptu;

Wynik: król dostał się do niewoli, wyprawa nie osiągnęła celu;

VII Krucjata 1270

Powód: Ludwik IX Święty pragnął nawrócić sułtana Tunisu;

Wynik: Krucjata przerwana po śmierci Ludwika IX;

I Krucjata

Pierwsza wyprawa krzyżowa pod wodzą Godfryda z Bouillon zakończyła się zdobyciem, po czterotygodniowym oblężeniu, Jerozolimy w 1099 r. Krzyżowcy dokonali masakry Żydów i muzłumanów. Akcję wypraw krzyżowych wywołały podboje Seldżuków w bizantyjskiej Azji Mniejszej i w fatymidzko-egipskiej Palestynie. Seldżucy zdobyli Jerozolimę w 1071 r. i utrudniali pielgrzymowanie do niej. W związku z tym papież Urban II wezwał w 1095 r. do krucjaty w obronie grobu świętego w Jerozolimie. Krzyżowcom obiecano odpuszczenie grzechów i ochronę ich mienia. Entuzjazm dla krucjat sprawił, że już wkrótce wyruszyło na tę wyprawę 330 tysięcy rycerzy, przeważnie z Francji. Po przeprowadzonych ze zmiennym szczęściem walkach 40 tysięcy z nich dotarło do Ziemi Świętej. Pod władzą Godfryda z Bouillon, jako pierwszego króla, utworzone zostało w 1099 r. Królestwo Jerozolimskie.

Dwadzieścia lat po zakończeniu pierwszej wyprawy krzyżowej (1119 r.) francuscy rycerze i krzyżowcy założyli w Jerozolimie zakon templariuszy dla ochrony chrześcijańskich pielgrzymek. Na czele tego zakonu, który obrał siedzibę na wzgórzu świątynnym w Jerozolimie, stał Hugo z Payens. Członkowie zakonu templariuszy ślubowali ubóstwo, czystość i posłuszeństwo oraz walkę przeciwko niewiernym. Strojem templariuszy był biały habit z czerwonym krzyżem o ośmiu ostrych końcach.

II Krucjata

Po bezskutecznym oblężeniu Damaszku zakończyła się druga krucjata. Jej przywódcy, król niemiecki Konrad III i król francuski Ludwik VII powrócili wiosną 1149 r. do swoich krajów.

Powodem tej krucjaty było w 1144 przez Seldżuków najstarszego państwa krzyżowców, hrabstwa Edessy. Utalentowany kaznodzieja, opat Bernard z Clairvaux pozyskał dla krucjaty 240 tysięcy ludzi. Pod wodzą królów Niemiec i Francji w 1446 krzyżowcy ruszyli do Ziemi Świętej. Po drodze udało im się w 1447 r. zdobyć Lizbonę, która stała się stolicą królestwa Portugalii.

Druga krucjata wykazywała słabość militarną już od początku, gdyż za zgodą papieża Saksończycy urządzili w 1147 własną krucjatę przeciwko Wendom. Pod wodzą księcia Henryka Lwa dwie grupy wojsk wkroczyły do kraju księcia Obodrytów, Niklota, ale nie udało się im ani zdobycie Szczecina, ani też pokonanie Niklota w bitwie nad jeziorem Szweryńskim.

III Krucjata

W czasie trzeciej krucjaty cesarz Fryderyk I Rudobrody utonął podczas kąpieli w tureckiej rzece Salef w Cylicji

Po zdobyciu Jerozolimy w 1187 r. przez tureckich Seldżuków, dowodzonych przez sułtana Saladyna, i wypędzeniu krzyżowców z większej części Palestyny, papież Grzegorz VIII wezwał do nowej krucjaty, ażeby ratować święte miejsce przed niewiernymi. W 1189 r. różnymi drogami wojsko krzyżowców ruszyło pod wodzą cesarza Fryderyka I, króla francuskiego Filipa II Augusta i Ryszarda I Lwie Serce, syna króla angielskiego. Po śmierci Fryderyka I wojsko niemieckie ogarnęło zniechęcenie i wielu krzyżowców powróciło do domu.

Trzeciej krucjacie udało zdobyć Akkę i zawrzeć porozumienie z sułtanem Saladynem, który zezwolił chrześcijanom na odbywanie pielgrzymek do Jerozolimy.

IV Krucjata

W czasie czwartej wyprawy krzyżowej, która miała wyzwolić Jerozolimę i Egipt, krzyżowcy zdobyli Konstantynopol. Podczas rabunku i pożaru miasta zabito dwa tysiące Greków, zrabowano dzieła sztuki i relikwie, większość łupów wysłano do Wenecji. Do tej krucjaty wezwał w 1198r. papież Innocenty III. Liczono na udział 30 tysięcy krzyżowców i zawarto z Wenecją umowę o transport, zgodnie z którą Wenecjanie zobowiązali się za 85 tysięcy marek w srebrze dostarczać w ciągu roku niezbędne okręty i wyżywienie.

Jednakże w 1201 zgłosiło się tylko 10 tysięcy krzyżowców i uzgodnione koszty przejazdu nie mogły być pokryte. Wenecjanie zrezygnowali z zapłaty w zamian za pomoc w odzyskaniu miasta Zara, znajdującego się pod władzą Węgrów. Mimo zakazu papieża transakcja ta doszła do skutku. Po zdobyciu Zary krzyżowcy włączyli się w bizantyjskie spory i intrygi tronowe. Osadzili ponownie na tronie obalonego cesarza Izaaka II Angelosa oraz jego syna Aleksego VI. Przewrót w Konstantynopolu w 1204 r. Pozbawił życia obydwu cesarzy. Na tron wstąpił Aleksy V Dukas Murzuflos. Przywódcy krzyżowców Bonifacy z Montferratu i doża wenecki Enrico Dandolo po szturmie zdobyli Konstantynopol i przepędzili Aleksego V. Pierwszym cesarzem Cesarstwa Łacińskiego został Balwin I hrabia Flandrii.

V Krucjata

Zdobycie Jerozolimy przez Turków z Chorezmu (Tatarów) zakończyło istnienie jerozolimskiego królestwa krzyżowców.

Podczas piątej wyprawy krzyżowej, w 1299 r., cesarz Fryderyk II odzyskał Jerozolimę, Betlejem i Nazaret i jako spadkobierca swej żony Izabelli Brienne koronował się jako król Jerozolimy. Fryderyk nie sprawował jednak władzy nad Jerozolimą.

Zdobycie Akki w 1291 r. przez mahometan spowodowało upadek wszystkich państw krzyżowców, mocno już w tym czasie osłabionych wewnęcznie.

VI Krucjata

W roku 1244 została utracona Jerozolima. Król francuski Ludwik IX podjął wyprawę rycerstwa francuskiego. Zaatakował Egipt i szybko opanował Damiettę. Rozpoczął marsz na Kair. W trudnym terenie, nękane przez epidemię, wojska krzyżowców poniosły duże straty. Król z armią dostał się do niewoli. W zamian za wolność krzyżowcy zrezygnowali ze wszystkich zdobyczy w Egipcie.

VII Krucjata

Śmierć Ludwika IX pod bramami Tunisu i zaprzestanie przez jego syna dalszych wypraw i powrót jego do Francji.

Oceniając krucjaty według postulatów religijnych, tj. zdobycie Jerozolimy i zabezpieczenie miejsc świętych dla chrześcijaństwa, siedem wypraw krzyżowych nie osiągnęło celu. Już podczas drugiej papieże utracili kontrolę nad krucjatami. Przeświadczenie o zgodności z prawem i konieczności prowadzenia wojen z niewiernymi, ustępowało coraz bardziej polityce siły i narodowych interesów.

Wyprawy krzyżowe były pierwszym etapem europejskiej ekspansji. Podczas krucjat wypędzono muzułmanów z Włoch, wysp Morza Śródziemnego i Półwyspu Iberyjskiego. Wyprawy krzyżowe zaostrzyły konfrontację między Europą a Cesarstwem Bizantyńskim, zwłaszcza w rywalizacji o opanowanie cieśnin morskich i Bliskiego Wschodu. Doprowadziły one do aktywizacji handlu ze Wschodem, na czym skorzystały głównie Wenecja i Genua. W polityce wewnętrznej krucjaty odwracały uwagę od problemów społecznych oraz od walk o władzę. Wywołany przez nie religijny fanatyzm spowodował również w Europie prześladowanie innowierców. Już podczas pierwszej wyprawy krzyżowej, w 1096 r., miały miejsce pogromy Żydów.

Zwyrodnieniem idei krucjat była dziecięca wyprawa krzyżowa z 1212 r., kiedy to religijni fanatycy i ludzie interesu posłali na śmierć tysiące dzieci.

W siedmiu wyprawach krzyżowych brało udział ponad milion ludzi. Połowa z nich dotarła do Ziemi Świętej. Według ostrożnych obliczeń liczba zabitych i zaginionych, poległych w walkach i zmarłych na skutek epidemii, wyniosła ponad pół miliona ludzi...

Podobne prace

Do góry