Ocena brak

Wojna stuletnia - Od Czarnej Śmierci do pokoju w Bretigny

Autor /Hygin696 Dodano /03.05.2012

 

  • Następca Filipa VI, Jan II Dobry, panujący od 1350 r., odziedziczył w spotęgowanej formie wszystkie ujemne cechy ojca, a awanturnictwo i waleczność łączy z jeszcze większą rozrzutnością. Wojna toczyła się nadal w Bretanii. Jan zapragnął zadać przeciwnikom decydujący cios i zażądał od stanów Generalnych nowych podatków. W odpowiedzi Stany, głównie mieszczaństwo na czele z naczelnikiem gildii kupców paryskich Stefanem Marcelem, wysunęły żądania udziału w kontroli finansów państwa i narzuciły szereg innych ustępstw.

  • Głównym bohaterem podjętej w 1355 r. wojny był angielski następca Edward, książę Walii, zwany od koloru zbroi „Czarnym Księciem”. Odznaczył się on już pod Crecy jako zręczny taktyk. Z Gujenny podejmował wyprawy łupieżcze na sąsiednie tereny Francji, docierając aż do Morza Śródziemnego. Podczas jednej z tych wypraw został osaczony przez przeważająca armie francuską z królem.

  • W 1356 r. doszło do starcia pod Poitiers. Francuzi powtórzyli wszystkie błędy spod Crecy i ponieśli ogromną klęskę. Zginął kwiat rycerstwa francuskiego, wielu rycerzy wraz z królem i jego młodszym synem Filipem burgundzkim dostało się do niewoli angielskiej.

  • Państwo francuskie znalazło się w krytycznej sytuację. Władzę symbolizował 15- letni delfin, następca tronu Karol. Klęska rycerstwa ośmieliła chłopów do powstania. Wybuchła krwawa żakeria. Jednocześnie Stany Generalne, w których teraz zasiadało niewielu przedstawicieli rycerstwa, podjęły krytykę króla i narzuciły delfinowi w 1357 r. reformę systemu rządów, Wielki Ordonans. Stany miały odtąd prawo zbierać się samodzielnie co roku, bez wezwania królewskiego. Nie wolno było nakładać podatków bez ich zgody i kontroli. Wybrani przez stany delegaci mieli dokonać reformy administracji i usunąć złych urzędników.

  • Wśród przywódców Stanów wysunął się na czoło Stefan Marcel, który roztoczył kontrolę nad delfinem, a nawet kazał w jego obecności zabić dwu spośród jego dworzan. Z trudem udało się Karolowi ujść z Paryża i podjąć akcję przeciw Marcelowi.

  • Obok powstania chłopskiego i opozycji mieszczaństwa delfin miał do czynienia z opozycją feudalną, na której czele stał Karol Zły, król Nawarry. Był on synem Filipa, członka jednej z bocznych gałęzi Kapetyngów, oraz Joanny, córki Ludwika X. Pretensje Joanny do tronu zaspokoił Filip VI oddaniem jej królestwa Nawarry, od czasów Filipa Pięknego połączonego z Francją unia personalną. Ambitny wichrzyciel, Karol Zły, został przez Jana II Dobrego uwięziony. Zwolniony pod klęsce pod Poitiers zyskał sobie olbrzymią popularność wśród szlachty dzięki krwawemu stłumieniu powstania chłopskiego w Pikardii. Po ucieczce delfina Stefan Marcel usiłował przekazać mu Paryż, zanim tego dokonał, został jednak zamordowany w zamieszkach ulicznych.

  • Anglicy nie wykorzystali w pełni ani zwycięstwa pod Poitiers, ani rozpaczliwej sytuacji Francji w następnych latach. Zajęci byli pertraktacjami ze swym jeńcem, Janem II Dobrym. Przyjęte przez niego warunki pokoju delfin Karol odrzucił. W tym czasie opierał się już na znacznej partii, rekrutującej się zarówno z rycerstwa, zwłaszcza niższego, jak i mieszczaństwa. Po śmierci Marcela odzyskał Paryż, w którym wzniósł później dla umocnienia władzy nad miastem Bastylię, a niebawem zawarł ugodę z Karolem Złym.

  • W chwili, gdy Edward III zdecydował się opanować Reims i koronować się tam na króla, było już za późno. Delfin zmobilizował siły do odparcia Anglików i jego wyprawa zakończyła się powodzeniem. Ale i Karolowi zależało na zakończeniu wyniszczającej oba kraje wojny.

  • Karol przyjął w Bretigny w 1360 r. bardzo ciężkie dla Francji warunki. Król angielski otrzymał jako suwerenną własność Gujennę, Gaskonię, Poitou, Limousin, Rodez i Calais. Za wykup z niewoli króla Jana II Dobrego Francja miała zapłacić 3 mln ecus w złocie (czyli łac. scutum, ok. 4 g złota). W zamian Edward III zrezygnował z tytułu króla Francji.

  • Jan II Dobry wypuszczony z niewoli na słowo rycerskie zajął się objeżdżaniem kraju dla zebrania sumy, potrzebnej na wykup. Gdy jej nie zdobył, wierny zobowiązaniu powrócił do Londynu, gdzie zmarł, pozostawiając koronę rządzącemu faktycznie już od dawna delfinowi, który zasiadł na tronie jako Karol V.

Podobne prace

Do góry