Ocena brak

Województwo mazowieckie

Autor /bobert Dodano /15.01.2013

Powierzchnia 35 715 km2, 5 mln mieszkańców.
Granice historycznego Mazowsza nie były zbyt dokładnie wyznaczone. Jego oś stanowi środkowy bieg Wisły. Rozciąga ono się na otwartych przestrzeniach Niziny Północnoma-zowieckiej, Niziny Środkowomazowieckiej oraz w dużej części na Nizinie Południowo-podlaskiej i Wzniesieniach Południowomazowieckich. Cały ten obszar pokryty jest utwo­rami lodowcowymi, często bardzo rozmytymi.
Mazowsze zostało włączone do monarchii piastowskiej jako jedna z pierwszych dziel­nic. Terytorium plemienne Mazowszan (nazwa znana od 1041) na prawym brzegu Wisły i dolnej Narwi stało się od 1075 trzonem diecezji płockiej (mazowieckiej), a Mazowsze pd. przypadło diecezji poznańskiej. W 1 138-1526 Mazowsze istniało jako osobne księ­stwo pod rządami Piastów mazowieckich. Za Konrada Mazowieckiego, na pocz. XIII w. usamodzielniło się spod władzy księcia seniora w Krakowie. Niszczone przez najazdy pruskie, jaćwieskie i litewskie w XIII w. oraz przez działania wojenne XIV w., Mazowsze rozwijało się z opóźnieniem w stosunku do innych ziem polskich. Po bezpotomnej śmier­ci kolejnych Piastów stopniowo w 1462-1526 włączano do Korony poszczególne dzielni­ce, które stawały się województwami (Rawa w 1462, Płock w 1495, Warszawa z Czer­skiem w 1526).
Położenie pomiędzy Krakowem a Wilnem sprawiło, że pod koniec XVI w. Warszawa stała się faktyczną stolicą Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Od 1569 zwoływano tu sejmy walne polsko-litewskie, od 1573 odbywały się elekcje królów polskich. Od 1596 rozpoczęto przebudowę zamku na rezydencję królewską, w której w 1611 ostatecznie osiadł król Zygmunt III Waza. Rozwój gospodarczy zahamowały zniszczenia wojenne w XVII i XVIII w. Na Mazowszu rozegrał się ostatni akt dziejów Rzeczypospolitej Obojga Narodów: warszawskie obrady Sejmu Czteroletniego, uchwalenie Konstytucji 3 Maja, ostateczna klęska insurekcji kościuszkowskiej pod Maciejowicami w 1794.
Także w kolejnych wojnach najbardziej walczono o stolicę. W jej pobliżu w 1831 roze­grały się główne bitwy powstania listopadowego: pod Dębem Wielkim, Stoczkiem Łu­kowskim, Grochowem, Ostrołęką i ostateczny szturm Rosjan na Warszawę.
W czasie I wojny światowej na Mazowszu toczyły się długotrwałe walki pozycyjne, miej­scami użyto na znaczną skalę broni chemicznej. W 1920 po wsch. stronie Wisły miała miejsce decydująca faza wojny polsko-bolszewickiej („Cud nad Wisłą"). Rok 1939 to bitwy pod Mławą, nad Bzurą, obrona Warszawy i Modlina. Rok 1944 — to Powstanie Warszawskie.
Po wojnie odbudowano stolicę wysiłkiem całego narodu. Powstały nowe zakłady prze­mysłowe, np. płocka „Petrochemia". Utworzenie „małych" województw w 1975 przy­czyniło się do rozwoju Ciechanowa, Ostrołęki, Płocka, Radomia i Siedlec. Po 1989 roz­kwitła aglomeracja warszawska, jako główny w kraju ośrodek przedsiębiorczości i inno­wacji (choć jednocześnie nasiliły się w niej problemy związane z ruchem samochodo­wym i przestępczością), natomiast inne miasta Mazowsza na ogół przeżywają kłopoty — zwłaszcza Radom, gdzie upadły praktycznie wszystkie duże zakłady. Rolnictwo mazo­wieckie, tradycyjnie zacofane, także przeżywa wielkie trudności.

Podobne prace

Do góry