Ocena brak

Wodne zapory kamienne

Autor /Kozak Dodano /31.01.2012

Kamienne zapory narzutowe zostały po raz pierwszy zastosowane na dużą skalę w Kalifornii w czasie gorączki złota w 1849 roku. Zapory te był; konstruowane z ręcznie układanego skalnego kruszywa, stanowiącego rdzeń, i położonej od strony podwodnej nieprzepuszczalnej warstwy ubitej darni. Wykonywanie dużej części prac przez ma­szyny umożliwiało budowanie coraz większych rdzeni i usypywanie równiejszych stoków. Warstwę nieprzepuszczalną tworzono z impregnowanego drewna bądź częściej z betonu. Zapory ciężkie, wznoszone z kamienia lub z betonu dzięki swej wielkiej masie wytrzymują duży napór wody.
Pierwsza znana zapora tego typu powstała w Egipcie około 2750 roku przed naszą erą. Zaporę w Sadd el-Kafara koło dzisiejszego Kairu wznie­siono, by magazynować wodę dla robotników pra­cujących w pobliskim kamieniołomie. Tworzyły ją dwie kamienne ściany, każda o grubości 24 met­rów. Przestrzeń pomiędzy nimi wypełniono żwi­rem. Całkowita grubość zapory u podstawy wyno­siła 84 metry. Nawet to nie wystarczyło. Ciśnienie wody przepływającej przez zaporę spowodowało prawdopodobnie szybkie wypłukiwanie żwiru wy­pełniającego i w rezultacie wepchnięcie do wnę­trza środkowych sekcji kamiennych ścian.
Rzymianie często wznosili kamienne zapory ciężkie. Szczególnie dużo powstało ich w suchszych prowincjach imperium, np. Hiszpanii i Pół­nocnej Afryce. Hiszpania pod rządami władców chrześcijańskich kontynuowała tę tradycję, czego przykładem może być zapora Almonacid de la Cuba wzniesiona niedaleko Saragossy w XIII w.
Zapory ciężkie są kosztowne i materiałochłonne, lecz niezastąpione wtedy, gdy g|p da się prze­nieść części obciążenia na zbocza przegrodzonej doliny, których stabilność jest niepewna. Wspa­niałym przykładem współczesnej kamiennej za­pory ciężkiej jest wysoka na 168 metrów tama Grand Coulee Dam na rzece Kolumbia w stanie Waszyngton, w USA. Utworzone przez nią sztucz­ne jezioro ma długość 240 km i mieści 11,8 miliar­dów m3 wody.

Podobne prace

Do góry