Ocena brak

Właściwości filozofii Oświecenia

Autor /Jimi Dodano /06.07.2011

  • raczej krytyka, niż konstrukcja,

  • raczej antropologia, niż kosmologia,

  • specjalizacja, a nie uniwersalne problemy,

  • minimalizm poznawczy, tzn. ograniczanie się z reguły do badania zjawisk, a nie do istoty wszechrzeczy,

  • koncentrowanie się na kwestiach historii poznania i moralistyki,

  • łączenie się empiryzmu z racjonalizmem (na ogół źródłem wiedzy było doświadczenie, ale rozum był kryterium wiedzy),

  • skłonność ku koncepcji postępu, odnoszona do ludzkiego rozumu i innych sfer,

Podstawą konstrukcji Oświecenia było założenie  koherencji Rozumu i Natury – to co naturalne jest rozumne. Są to najważniejsze kategorie ; inne kategorie ujmowane były w horyzoncie Rozumu i Natury.

Wydaje się jednak, że konstrukcja ta była wewnętrznie sprzeczna, albo pęknięta:

  • jeśli rozum byłby po prostu przedłużeniem i wytworem przyrody, to dynamika myśli nie mogłaby się wznosić ponad mechanikę popędów i instynktów walki o przetrwanie i należałoby uznać irracjonalność myśli.

  • jeśli Naturę maiły charakteryzować: rozumność, harmonia, doskonalenie się, opiekuńczość, celowość itp. bogopodobne wartości, to natura przestawała byś przyrodą, a była tylko zmistyfikowaną metamorfozą bytu nadludzkiego.

  • czyli albo Rozum nie jest rozumem, albo Natura nie jest naturą.

Podstawy konstrukcji filozofii oświeceniowych pierwsi podważyli:

  1. J.J. Rousseau – pokazał konflikt między cywilizacją i postępem, a naturą.

  2. D. Hume – pokazał, że poznanie ontologiczno – aksjologicznej struktury bytu wykracza poza możliwości poznania.

  3. I. Kant – pokazał niemożność rozpoznania bytu samego w sobie, oraz niemożność rozpoznania i ugruntowania wartości w porządku rozumu teoretycznego.

Podobne prace

Do góry