Ocena brak

Władze formy działania administracji

Autor /Antek Dodano /16.08.2011

Akt normatywny – jest to władcze rozstrzygnięcie organu władzy publicznej, zawierające normy postępowania skierowane do ogólnie określonego adresata, w abstrakcyjnie określonej sytuacji. W odróżnieniu od aktu administracyjnego. Akt normatywny nie wskazuje imiennie adresata, określa tylko ogólnie jego cechy. Każda osoba, która spełnia określone w akcie normatywnym cechy, jest jego adresatem. Jeśli są to akty normatywne organów kolegialnych, najczęściej nazywane są rozporządzeniami, zarządzeniami, uchwałami.

Akt administracyjny jest opartym na przepisach prawa administracyjnego władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu administracji publicznej, które określa sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie. Nazwami używanymi na określenie aktu administracyjnego są : decyzja administracyjna, zażalenie, nakaz, postanowienie. Tryb wydawania aktów administracyjnych jest szczegółowo uregulowany w kodeksie postępowania administracyjnego i ewentualnie w innych przepisach proceduralnych. Stosowane przepisy określają tryb zaskarżania aktów administracyjnych.

Akty administracyjne mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów.

Główny podział wyróżnia akty wewnętrzne i zewnętrzne.

1. Akty wewnętrzne – akty wydawane w wewnętrznej sferze administracji, akty kierowane do podmiotów podległych organizacyjnie lub służbowo. Akty wewnętrzne nie wymagają żadnej szczególnej podstawy prawnej, wystarczy ogólne upoważnienie do kierowania podmiotami będącymi adresatami aktu. Przykładem aktu wewnętrznego jest zarządzenie.

2. Akty zewnętrzne są to akty kierowane do wszystkich innych podmiotów, nie podporządkowanych organizacyjnie organowi wydającemu akt. Typowym przykładem aktu administracyjnego zewnętrznego jest decyzja administracyjna.

Następny podział wyróżnia akty deklaratoryjne i konstytutywne.

1. Akty deklaratoryjne nie tworzą nowych sytuacji prawnych, lecz stwierdzają w sposób wiążący, że w danej sytuacji wynikają z ustawy dla adresata obowiązki i prawa. Z aktem deklaratoryjnym mamy do czynienia wówczas, gdy pewien stan rzeczy powstał z mocy samego prawa, a organ wydający akt orzeka tylko, czy dany stan zaistniał. Stąd akty deklaratoryjne wywołują skutki prawne wstecz, ex tunc od momentu, w jakim dany stan prawny zaistniał. Akty te noszą z reguły nazwę orzeczeń. Należą tu np. stwierdzenie przyznania emerytury lub renty, stwierdzenia nabycia obywatelstwa.

2. Akty konstytutywne mają charakter twórczy, tworzą, znoszą lub zmieniają stosunki prawne. Wywołują skutki prawne dopiero od chwili ich wydania – ex nunc. Akty te z reguły noszą nazwy – zezwolenie, pozwolenie, nakaz, zakaz. Np. pozwolenie wodno prawne, zezwolenie na osiedlenie się cudzoziemca na terytorium RP, zakaz wywozu dóbr kultury za granicę.

Dalszym podziałem jest podział na akty zależne od woli adresata i akty od niego niezależne.

1. Akty zależne od woli adresata, zwane aktami dwustronnymi, to takie, dla wydania których konieczny jest uprzedni wniosek adresata o wydania aktu. Akty zależne od woli strony najczęściej przyznają uprawnienia. Należy tu np. zezwolenie na wykonywanie określonego zawodu, decyzja o zmianie nazwiska.

2. akty niezależne od woli strony, akty jednostronne, są to akty wydawane z urzędu, mogą być też wydawane na wniosek strony lub innej osoby. Aktami niezależnymi od woli strony z reguły nakłada się obowiązki. Przykładem takiego aktu jest decyzja wywłaszczeniowa, nakaz rozbiórki budowli.

Ważnym podziałem jest podział na akty związane i swobodne – wydawane na zasadzie uznania administracyjnego.

Instytucja uznania administracyjnego odróżnia prawo administracyjne od innych dziedzin prawa. Jest to takie uregulowanie kompetencji organu administracji, które pozwala na rozstrzygnięcie sprawy w różny sposób, przy tym samym stanie faktycznym i każde rozstrzygnięcie sprawy jest legalne.

Przepisy ustanawiające uznanie administracyjne mogą określać dokładnie stan faktyczny, lecz nie wiążą z nim obowiązku podjęcia określonego działania – organ ma możliwość określonego działania, ale nie musi go podejmować,,(…) organ może (…)”. Innym sposobem ustanowienia uznania administracyjnego jest określenie działania administracji, bez wskazania stanu faktycznego, kiedy działanie to może być dokonane. Organ może podejmować działania w każdym momencie, kiedy uzna to za stosowne.

Trzecim sposobem ustalenia uznania administracyjnego jest posłużenie się w przepisie prawnym zwrotami nieostrymi, przy opisie stanu faktycznego uzasadniającego działanie organu np. postanowienie, że organ może wydać decyzję, gdy jest to niezbędne ze względu na interes społeczny. Uznanie administracyjne stosowane jest ze względów techniki legislacyjnej – chodzi o uniknięcie kazuistycznego wyliczenia stanów faktycznych uzasadniających zastosowanie przepisu. Kiedy indziej chodzi o umożliwienie organowi wzięcia pod uwagę wszelkich możliwych, czasem trudno uchwytnych, względów przed podjęciem decyzji.

Trzeba zaznaczyć, że uznanie administracyjne nie oznacza dowolności organów administracyjnych przy podejmowaniu decyzji. Stosując przepisy uznaniowe, organ nie może naruszać praw podmiotowych wynikających z innych przepisów lub rozstrzygnięć innych organów państwa. Organ może stosować przepisy tylko dla osiągnięcia celów społecznych czy politycznych, dla osiągnięcia których wydano ustawę, np. działaniem rażąco naruszającym prawo będzie wydanie decyzji na podstawie prawa budowlanego w celu skłonienia obywatela do realizacji zobowiązań podatkowych.

Prawidłowo wydany akt administracyjny musi spełniać wszystkie wymagania stawiane przez ustawy i wydane na ich podstawie akty prawne. Musi być wydany na podstawie przepisów prawa przez właściwy organ działający w ramach swoich kompetencji, po przeprowadzeniu określonego przepisami prawa postępowania, przy zachowaniu wymagań formalnych.

Akt, który nie spełnia wymagań określonych przepisami jest aktem wadliwym. Im większa jest niezgodność aktu z obowiązującym prawem, im większa jest jego wadliwość, tym większy wpływ wywiera to na ważność aktu administracyjnego.

Wadliwość nieistotna – nie pociąga za sobą nieważności ani potrzeby uchylenia aktu. Sposobem naprawienia takiej wadliwości jest sprostowanie lub uzupełnienie. Wadliwość taka nie ma wpływu na byt prawny aktu. Natomiast wadliwość istotna aktu administracyjnego stanowi podstawę jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności, co skutkuje utratą mocy obowiązującej przez akt.

Kodeks postępowania administracyjnego wymienia przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji. Należy zauważyć, że akt administracyjny może być zmieniony lub uchylony nie tylko z powodu istotnej wadliwości. Przepisy prawa administracyjnego dopuszczają także zmianę lub uchylenie prawidłowo wydanych aktów administracyjnych na podstawie przepisów K.p.a.

Każdy akt administracyjny chroniony jest domniemaniem prawidłowości – nawet decyzja, która jest dotknięta poważną wadą powinna być traktowana jako obowiązująca do chwili jej uchylenia.

Ugoda – pisemne porozumienie zawarte między stronami postępowania administracyjnego, przed organem przed którym toczy się postępowanie i zatwierdzone przez ten organ po skontrolowaniu jego prawidłowości w formie postanowienia. Zawarcie ugody ma sens wtedy, gdy w toczącym się postępowaniu administracyjnym występują dwie strony o sprzecznych interesach. Ugoda ma się przyczynić do uproszczenia i przyśpieszenia postępowania. Ugoda administracyjna zastępuje wydanie decyzji. W wypadku, gdy strony w terminie wyznaczonym przez urzędnika prowadzącego postępowanie nie osiągną porozumienia, sprawa zostaje załatwiona w formie decyzji. Organ wydaje decyzję także wtedy, gdy odmówi zatwierdzenia ugody. Problematyka ugody została szczegółowo uregulowana w K.p.a.

Porozumienie administracyjne jest dwustronną lub wielostronna czynnością, dokonywaną przez podmioty administracji nie powiązane stosunkiem podległości organizacyjnej lub służbowej, dochodząca do skutku na podstawie zgodnych oświadczeń woli tych podmiotów. Przedmiotem porozumienia są zobowiązania dotyczące realizacji zadań ze sfery administracji publicznej. Porozumienia przewidują wspólne wykonanie zadań lub ich przeniesienie z jednego podmiotu na drugi.

Podobne prace

Do góry