Ocena brak

Władza ustawodawcza

Autor /Leon Dodano /22.07.2011

Niezależnie od tego czy konstytucje przewidują parlamentarny czy semiprezydencki model rządów, władza ustawodawcza przysługuje parlamentom wyłanianym w wyborach rywalizacyjnych.

Pozycja parlamentów w państwach Europy srod.wsch. jest zróżnicowana. Ich zależność od głowy panstwa najbardziej jest widoczna w Rosji i na Białorusi. Najsilniejszą pozycję wobec prezydenta ma parlament Słowacji, wyposażony w prawo usunięcia go z urzedu- jeżeli zdoła ukształtować się większość 3/5. W Polsce do 1997 względna rownowaga, a po wzmocniona rola gabinetu.

Charakterystyczna cecha demokracji wsch.europejskich jest przyznanie prezydentowi prawa do wyrażania sprzeciwu wobec projektów ustaw. Uprawnienie te nie występuje na Słowenii i w Chorwacji. Sprzeciw można jednak oddalić zwykła większością głosów (Czechy, Wegry, Słowacja) lub kwalifikowaną( Polska, Rosja, Białoruś).

Czynnikami w zasadniczy sposób określającymi polityczna pozycje parlamentow sa: wyłączność ustawodawcza lub jej bark, uprawnienia wobec władzy wykonawczej, kompozycja partyjna, praktyka stosowania referendow:

- istotnymi przypadkami odstępstwa od reguły wyłączności ustawodawczej parlamentu są Rosja, Rumunia i Ukraina, w których prezydenci mogą wydawać dekrety oraz Chorwacja, Estonia, Polska i Słowenia których prezydenci maja taka możliwość, ale tylko w przypadku, kiedy parlament nie może pełnić swoich funkcji, np. ze względu na stan wojny.

-prerogatywy głowy państwa wobec gabinetu, bezpośrednio ukierunkowujące jego prace, (charakterystyczne dla systemów semiprezydencjalnych.) w wielu krajach osłabiaja władze parlamentu. W Rosji, Białorusi i Chorwacji prezydenci zwołuja posiedzenia rządu, ustalaja ich porządek i im przedowniczą; prezydent Rosji uchyla akty normatywne rządu, gdy samodzielnie uzna ich niezgodność z konstytucją, ustawami lub własnymi dekretami-nawet wówczas gdy są one aprobowane przez większość parlamentarną

-kompozycja partyjna a wiec poziom fragmentaryzacji- im mniej partii tym większa szansa na uformowanie trwałego gabinetu, ale i osłabienie roli parlamentarnej opozycji (Bułgaria, Wegry, Czechy (od 1996) Poska (po 1993). Gabinet Słowacki ze względu na swój wielopartyjny skład jest stosunkowo wrażliwy na rozpad koalizji, wzmocniona rola parlamentu.

-zarządzanie referendów legitymujących władze prezydencką (1993 w Rosji, Jelcyn tym sposobem wzmacnia swoja władze polityczna, mimo sprzeciwu parlamentu; 1996 Białorus, Łukaszenko wymusza tym sposobem na Radzie Najwyższej akceptację opracowanej przez niego konstytucji)

-kwalifikacje deputowanych-wielu parlamentarzystów nie dysponuje niezbędnymi oświadczeniami i umiejętnościami, co wspołprzyczynia się do dominacji władzy wykonawczej (szczególnie widoczne w Słowacji i na Białorusi)

-konstruktywne wotum nieufności jako wyraz racjonalizacji parlamentaryzmu- zastosowane jedynie w Polsce i na Węgrzech

Nawiązując do ustaleń Polsby’ego, rozróżniającego parlamenty na parlamenty-areny będącego jednynie miejscem oddziaływania na siebie róznych partii politycznych, oraz parlamenty transformacyjne, mające z formułowania polityki i przetwarzania inicjatyw politycznych w obowiązujące prawo można stwierdzić, ze większość parlamentów omawianych krajów mieści się w ramach pierwszej kategorii. Decyduje o tym silna pozycja władzy wykonawczej(prezydenta bądź rzadu). A wyjątek można tutaj uznać Węgry i w mniejszym stopniu Czechy i Polskę.

Podobne prace

Do góry