Ocena brak

Władcy Francji

Autor /lolekbocian Dodano /08.05.2012

Historia Francji zaczyna się wraz z powstaniem państwa Franków, ludu germańskiego, który zajął terytorium rzymskiej Galii po upadku imperium.

W kolejnych wiekach Francją władali królowie, cesarze i rządy kolejnych republik. Na liście największych postaci znajdują się tu Karol Wielki, Ludwik IX Święty, kardynał Richelieu, Ludwik XIV, Napoleon Bonaparte i Charles de Gaulle.

Pepin Mały (Krótki) (ok. 715-68; król 751-68). Pepin był synem Karola Młota, który pod Poitiers w roku 732 powstrzymał muzułmański najazd na Francję. Pepin był politycznym spadkobiercą swego ojca, a kiedy zdetronizowano ostatniego króla z dynastii Merowingów w roku 751, jego właśnie wybrano na tron. Pepin został w ten sposób założycielem dynastii Karolingów. Wspólnie z siłami papieskimi najechał w latach 754 i 756 na królestwo Longobardów i pokonał ich, oddając władzę w tym regionie papieżowi.

Karol I Wielki (742-814; król 768-814). Karol Wielki był walecznym władcą, który pokonał Longobardów i Sasów, walczył z Arabami na Półwyspie Iberyjskim i stworzył wielkie imperium. W roku 800 w Rzymie papież Leon III koronował Karola na cesarza Zachodu. Karol patronował odrodzeniu kultury i nauki.

Ludwik I Pobożny (778-840; cesarz 814-40). Ludwik był synem Karola Wielkiego i odziedziczył po nim imperium.

Karol II Łysy (823-77; król 843-77). Karol był jednym z trzech synów Ludwika I, który po trzech latach wewnętrznych walk w imperium, podzielił cesarstwo między swych potomków. Karol został królem Królestwa Zachodniofrankońskiego (odpowiadającego mniej więcej terytorium dzisiejszej Francji). Jego władza była ograniczona wpływem możno władco w, choć na krótko został cesarzem (875-77).

Ludwik II (846-79; król 877-79). Okres rządów Ludwika II Jąkały był krótki i pełen niepokojów. Po jego śmierci królestwo Franków podzielone zostało między jego synów Ludwika III (863-82) i Karlomana (zmarł 884).

Karol Gruby (839-88; król 884-87). Pod rządami Karola królestwo Franków zostało po raz ostatni zjednoczone. Został zdetronizowany po inwazji Wikingów.

Odo (ok. 860-98; król 888-98). Odo, książę Paryża, zdobył sławę broniąc miasta przed Wikingami. Był protoplastą dynastii Kapetyngów, jednak nie udało mu się zwyciężyć kontrkandydata do tronu z dynastii Karolingów, Karola III.

Karol III Prostak (879-929; król 893-922). Karol został władcą całego królestwa po śmierci Odo. Zawarł pokój z przywódcą Wikingów, Rollonem, zezwalając mu na założenie państwa w Normandii. Został zdetronizowany.

Robert I (865-923; król 922-23). Robert, brat Odo, został wybrany na następcę zdetronizowanego Karola Prostaka, który próbował bezskutecznie odzyskać tron. Robert zginął w walce.

Raul (zmarł 936; król 923-36). Raul, książę Burgundii, główny sprzymierzeniec Roberta I, został wybrany jego następcą.

Ludwik IV (ok. 921-54; król 936-54). Zyskał przydomek Zamorski, ponieważ spędził młodość na wygnaniu. Był synem Karola Prostaka. Faktyczną władzę w czasie jego panowania sprawował Hugo Wielki.

Lotar (914-86; król 954-86). Tak jak za czasów jego ojca, Ludwika IV, za jego panowania faktyczna władza w państwie należała do członka rodu Kapetów - Hugona, syna Hugona Wielkiego.

Ludwik V Gnuśny (ok. 967-987; król 987-87). Zmarł, nie zostawiwszy dziedzica tronu, był ostatnim władcą Francji z dynastii Karolingów.

Hugo Kapet (ok. 938-987; król 987-96). Wybrany na następcę Ludwika V, założył dynastię Kapetyngów. Musiał liczyć się z interesami wielkich możnowładców i zakres jego władzy był bardzo ograniczony.

Robert II Pobożny (ok. 970-1031; król 996-1031). Robert, władca aktywny i waleczny przeciwstawiał się możno władcom.

Henryk I (ok. 1008-60; król 1031-60). Rządy Henryka zakłócane były przez wojnę domową.

Filip I (1052-1108; król 1060-1108). Mimo że wywołał liczne skandale i ściągnął na siebie ekskomunikę, zwiększył zakres władzy monarchy.

Ludwik VI (1081-1137; król 1108-1137). Stworzył stałą administrację królewską i doprowadził do zawarcia trwałego, niezwykle istotnego sojuszu między koroną, miastami i kościołem.

Ludwik VII (ok. 1120-80; król 1137-80). Przewodził nieudanej II krucjacie do Ziemi Świętej. Jego eks-małżonka, Eleonora Akwitańska, poślubiła Henryka II, króla Anglii i księcia Normandii, w wyniku czego powstało ogromne imperium Plantagenetów, którego interesy były sprzeczne z interesami Francji.

Filip II August (1165-1123; król 1180-1223). Filip, bezwzględny i utalentowany, skoncentrował się na umacnianiu monarchii francuskiej. Po długich wojnach z Plantagenetami podbił wszystkie należące do nich terytoria we Francji.

Ludwik VIII (1187-1226; król 1223-26). Ludwik dokończył podboju Prowansji rozpoczętego przez możnowładców północnych w celu zniszczenia tzw. albigensów uznanych za heretyków.

Ludwik IX Święty (1214-70; król 1226-70). Ludwik IX jako jedyny władca francuski doczekał się kanonizacji. Jego krucjata przeciwko władcom Egiptu zakończyła się fiaskiem, a podczas ataku na Tunis zmarł na dżumę.

Filip III Śmiały (1245-85; król 1270-85). Filip odziedziczył Langwedocję, co pozwoliło mu na rozszerzenie władztwa królów francuskich. Źle przygotowana wyprawa do Hiszpanii zakończyła się śmiercią króla.

Filip IV Piękny (1268-1314; król 1285-1314). W czasie rządów cynicznego oportunisty Filipa zwiększył się znacznie zakres władzy monarszej. Prowadził on wojnę z Edwardem I, królem Anglii i Flandrii, upokorzył papieża Bonifacego VIII, nakazując go uwięzić oraz zagarnął majątek zakonu templariuszy i wypędzonych z Francji Żydów. Od roku 1309 papieże rezydowali w Awinionie znajdując się pod wpływem królów francuskich (tzw. niewola awiniońska 1309-76).

Ludwik X (1289-1316; król 1314-16). Reakcja feudałów na wzrost uprawnień królewskich zmusiła Ludwika do ustępstw na rzecz możnych.

Filip V (ok. 1293-1322; król 1316-22). Filip objął tron po śmierci Jana I, który zmarł przeżywszy zaledwie pięć dni.

Karol IV (1294-1328; król 1322-28). Karol był ostatnim Kapetyngiem w prostej linii i umarł, nie pozostawiwszy dziedzica. Pretensje do tronu króli angielskiego Edwarda III zostały odrzucone, ponie waż we Francji sukcesja możliwa była tylko w lini męskiej (prawo salickie).

Dynastia Walezjuszy

Filip VI (1293-1350; król 1328-50). Filip VI, wnuk Filipa Pięknego, był pierwszym królem z dynastii Walezjuszy. Król angielski Edward III zakwestionował jego prawa do tronu. Rozpoczęła się wojna nazwana później stuletnią (1337-1453) - Francuzi na początek ponieśli druzgocącą klęskę w bitwie pod Crecy (1346). Osłabione przez wojnę państwo dotknęła dodatkowo w roku 1348 epidemia „czarnej śmierci" - dżumy.

Jan II Dobry (1319-64; król 1350-64). Jan, rycerski, lecz niekompetentny, został pojmany przez Anglików w bitwie pod Poitiers (1356). Kiedy w roku 1360 podpisano rozejm, Jan został zwolniony, jednak dobrowolnie wrócił do niewoli, gdy zakładnik oddany Anglikom w jego miejsce zbiegł. Oddając księstwo Burgundii swemu młodszemi synowi stworzył zagrożenie dla monarchii.

Karol V Mądry (1337-80; król 1364-80). Karol, będący regentem w czasie, gdy jego ojciec przebywał w niewoli, stłumił powstanie chłopskie (1358). Z pomocą nie wywodzącego się z rodu szlacheckiego Bertranda de Guesclin, który dowodził jego armią, wyparł Anglików z większość terytorium Francji.

Karol VI (1368-1422; król 1380-1422). Za jego panowania Francję rozdarła walka między stronnictwami Burgundczyków i Armaniaków. Król angielski Henryk V wylądował we Francji w roku 1415, zwyciężył Francuzów pod Azincourt i w sojuszu z Burgundią podbił północną Francję. W traktacie z Troyes z roku 1420 Karol uznał Henryka V za swego następcę.

Karol VII (1403-61; król 1422-1461). Chociaż początkowo Karol władał tylko terytorium na południe od Loary, sprzyjało mu szczęście. Francuzi pod przywództwem Joanny d'Arc wyzwolili Orlean i Karol został koronowany. Mimo że Joanna zginęła na stosie, Anglicy zostali stopniowo wyparci z Francji.

Ludwik XI (1432-1483; król 1461-1483). Ludwika nazywano „Pająk" z racji jego niezwykłej przebiegłości. Po długiej walce z Burgundczykami, doprowadzono do rozpadu ich państwa i jego aneksji przez Francję.

Karol VIII (1470-98; król 1483-98). Zwycięska wyprawa Karola do Włoch w celu podbicia Neapolu nie przyniosła spodziewanych korzyści, jednak od tego momentu rozpoczęła się ingerencja Francji w sprawy Półwyspu Apenińskiego.

Ludwik XII (1462-1515; król 1498-1515). Podczas wojen Ludwika we Włoszech Francuzi podbili Mediolan i Neapol, jednak ostatecznie utracili te zdobycze.

Franciszek I (1494-1547; król 1515-47). Franciszek był dostojnym monarchą renesansowym, patronem sztuki. W obliczu rosnącej potęgi Habsburgów, których imperium ze wszystkich stron otaczało Francję, stanął przed koniecznością prowadzenia wojen. Na początku pierwszego z czterech konfliktów poniósł druzgocącą porażkę pod Pawią (1525), lecz szybko się z niej podniósł. Ostatecznie mógł jednak tylko nieznacznie ograniczyć władzę Karola Habsburga.

Henryk II (1519-59; król 1547-59). Henryk prześladował francuskich protestantów - hugenotów i faworyzował rodzinę Gwizjuszy. W roku 1558 zdobył Calais, ostatnią posiadłość angielską we Francji. Henryk zginął tragicznie podczas turnieju rycerskiego.

Franciszek II (1544-60; król 1559-60). Franciszek był jednym z trzech synów Henryka II, którzy zostali królami. Wszyscy byli słabego zdrowia. Pozostawali pod przemożnym wpływem swej matki, Katarzyny, która manewrowała między frakcją Gwizjuszy i protestanckimi Burbonami.

Karol IX (1550-74; król 1560-74). W czasie panowania Karola wybuchła wojna religijna między katolikami a hugenotami. Słaby, neurotyczny król pod wpływem swojej matki w dniu św. Bartłomieja (1572) zarządził masakrę protestantów.

Henryk III (1551-89; król 1574-89). Henryk przez kilkanaście miesięcy był królem Rzeczypospolitej (1573-74). Na wieść o tym, że został dziedzicem tronu francuskiego, potajemnie powrócił do Francji, gdzie trwała wojna domowa. Został zamordowany podczas oblężenia Paryża w 1589 r.

Epoka Burbonów

Henryk IV (1553-1610; król 1589-1610). Henryk, od 1562 roku król Nawarry, był pierwszym władcą Francji z dynastii Burbonów. Aby utrzymać autorytet, musiał nawrócić się na katolicyzm („Paryż wart jest mszy", miał powiedzieć przy tej okazji). Uregulował kwestie religijne w edykcie nantejskim (1598), który gwarantował hugenotom swobodę wyznania. Francuzi pamiętają go jako rozjemcę w sporach i człowieka umiejącego korzystać z życia. Został zamordowany w czasie przygotowań do wojny.

Ludwik XIII (1601-43; król 1610-43). Po okresie rządów regencyjnych jego matki, Marii Medycejskiej, Ludwik pozostawił prowadzenie polityki swemu głównemu doradcy, kardynałowi Richelieu, który zbudował potęgę Francji.

Ludwik XIV (1638-1715; król 1643-1715). W dzieciństwie czuł się odsunięty i lekceważony. Gdy dorósł, a we Francji wybuchły wojny związane z wystąpieniami grup opozycyjnych (tzw. frond), Ludwik zaczął dążyć do osiągnięcia władzy absolutnej. Mówiono o nim „Król Słońce", za jego panowania szlachta zepchnięta została do roli dworaków, a on rządził krajem samodzielnie ze swego wspaniałego, nowego pałacu w Wersalu („Państwo to ja", mawiał). Zatrudnił genialnych doradców (Colbert, Vaubin, Louvois), jednak ściśle kontrolował politykę. Jego wojny doprowadziły do rozrostu terytorialnego państwa i dały Burbonom tron hiszpański, jednak z drugiej strony osłabiły kraj, podobnie jak prześladowania hugenotów.

Ludwik XV (1710-74; król 1715-74). Zyskał większą sławę dzięki swym kochankom (wśród nich były markiza de Pompadour i hrabina du Barry) niż dzięki swej polityce. Utalentowany, lecz leniwy nie usiłował reformować podupadającego państwa. W czasie jego panowania władza królewska i prestiż monarchii stopniowo słabły.

Rewolucja Francuska

Zgromadzenie Narodowe (czerwiec 1789-wrzesień 1791). Powstało z przekształcenia Stanów Generalnych w maju 1789 roku. Jego pozycja umocniła się po szturmie Bastylii 14 lipca 1789 roku W czasie jego rządów zlikwidowano system feudalny, wydano Deklarację Praw Człowieka i Obywatela i ustanowiono monarchię konstytucyjną.

Zgromadzenie Prawodawcze (październik 1791-wrzesień 1792). Nowy rząd francuski, zdominowany przez tzw. żyrondystów, grupę o poglądach umiarkowanych, rozpoczął wojnę z Austrie i Prusami. Jego autorytet podupadł jednak, gdy nie zdołał opanować rewoltującej biedoty paryskiej.

Konwencja Narodowa (wrzesień 1792-październik 1795). Nowe zgromadzenie powstałe m fali protestu biedoty proklamowało powstanie republiki i przegłosowało egzekucję króla. Francja znajdowała się w stanie wojny z wieloma państwami na raz, więc władza skupiła się w rękach dwóch komitetów: Komitetu Bezpieczeństwa Publicznego i Komitetu Ocalenia, zdominowanych przez radykalnych jakobinów. Aresztowano przywódców żyrondystowskich i rozpoczęły się rządy terroru. Władza najpierw należała do grupy kierowanej przez Dantona, później przeszła w ręce Robespierra i jego zwolenników. Terror zakończył się upadkiem Robespierra i jego egzekucją w roku 1794.

Dyrektoriat (1795-99). Bardziej konserwatywna konstytucja oddała władzę w ręce 5-osobowego Dyrektoriatu. Zajmował się on przede wszystkim prowadzeniem długiej wojny przeciwko koalicji wrogich Francji mocarstw. Zaczęło wzrastać znaczenie wyższych oficerów.

Konsulat (1799-1804). W listopadzie 1799 roku nastąpił przewrót, w którym obalono Dyrektoriat. IZorganizował go błyskotliwy generał Napoleon Bonaparte. Nowy rząd składał się z trzech konsulów, lecz w praktyce tylko Pierwszy Konsul,, Bonaparte, sprawował władzę. Wynegocjował konkordat - porozumienie państwa i kościoła i zreorganizował system prawny (tzw. kodeks napoleoński). W plebiscycie Francuzi opowiedzieli się za utworzeniem cesarstwa.

I Cesarstwo

Napoleon I (1769-1821; (cesarz 1804-14, 1815). Do roku 1807 Napoleon Bonaparte, dzięki spektakularnym zwycięstwom militarnym, podporządkował sobie ogromne obszary Europy. Jego rządy były autokratyczne, lecz zachował on wiele zdobyczy rewolucji. Jego popularność spadła, gdy blokada kontynentalna, mająca w założeniu osłabić Wielką Brytanię, wywołała problemy gospodarcze we Francji. Siły imperium osłabiała przedłużająca się wojna w Hiszpanii. Do ostatecznej klęski doprowadziła ekspedycja przeciw Rosji w roku 1812, która pogrzebała także nadzieje Polaków na odzyskanie własnego państwa. W roku 1814 Napoleon abdykował, jednak w 1815 na sto dni powrócił do władzy. Pokonany pod Waterloo, znów abdykował, dożywając swoich dni na wyspie św. Heleny pod nadzorem Brytyjczyków.

Restauracja Burbonów

Ludwik XVIII (1755-1824; król 1815-24). Był bratem Ludwika XVI, został przywrócony na tron jako monarcha konstytucyjny i zakończył trwanie rządów absolutystycznych.

Karol X (1757-1836; król 1824-30). Reakcjonistyczny brat Ludwika XVIII, Karol usiłował podważyć konstytucję i został obalony przez rewolucję w roku 1830.

Ludwik Filip (1773-1850; król 1830-48). Ludwik Filip, pochodzący z młodszej, bardziej liberalnej gałęzi orleańskiej Burbonów, zwany był „królem burżuazyjnym". Jego władza ograniczona była konstytucją. Głównymi rywalami politycznymi byli Adolphe Thiers (1797-1877) i Francois Guizot (1787-1874). Guizot pełnił w praktyce funkcję premiera od roku 1840, rządząc za pomocą manipulacji wyborczych. Rewolucja w roku 1848 doprowadziła do obalenia Guizota i abdykacji Ludwika Filipa.

II Republika

Alphonse de Lamartine (1790-1869) - ten poeta był czołową postacią Rządu Tymczasowego (luty-maj 1848).

Louis Cavaignac (1802-57) - generał ten otrzymał nadzwyczajne pełnomocnictwa, aby zdusić powstanie w Paryżu w czerwcu w 1848 roku.

Ludwik Napoleon Bonaparte (1808-73; prezydent 1848-52). Jako bratanek Napoleona I zawdzięczał swój wybór na prezydenta potędze legendy napoleońskiej. Od przewrotu z 2 grudnia 1851 roku sprawował władzę dyktatorską, a następnie, od listopada 1852 roku rządził jako cesarz Napoleon III.

II Cesarstwo

Napoleon III (cesarz 1852-1870). Pod rządami Napoleona nastąpił ożywiony rozwój przemysłowy, a Paryż zmienił się nie do poznania dzięki gruntownej przebudowie. Napoleon wywołał zakończone sukcesami wojny na małą skalę z Austrią i Rosją. Reżim Napoleona stopniowo się liberalizował, lecz położyła mu kres klęska w wojnie z Prusami (1870-71), w której sam cesarz dosta! się pod Sedanem do niewoli.

III Republika

Rząd Obrony Narodowej (wrzesień 1870-luty 1871). Ten tymczasowy rząd kontynuował prowadzenie wojny do momentu, gdy można było rozpisać wybory parlamentarne; jego czołowym członkiem był Leon Gambetta.

Adolphe Thiers (1797-1877; szef rządu 1871; prezydent 1871-73). Wynegocjował pokój, na mocy którego Francja zrzekła się Alzacji i Lotaryngii na rzecz Niemiec. W maju 1871 roku oddziały rządowe brutalnie rozbiły komunę (wspólnotę obywatelską), która przejęła władzę w Paryżu. Thiers zmuszony został do rezygnacji w maju 1873 r.

Patrice de MacMahon (1808-93; prezydent 1873-79). MacMahon, marszałek Francji, był monarchistą. W czasie jego prezydentury widoczne było, że władza polityczna leżała w rękach ministrów popieranych przez Zgromadzenie Narodowe.

Jules Grevy (1813-91; prezydent 1879-87). Podczas prezydentury Grevy rząd Julesa Ferry (1823-93; premier 1880-81,1883-85) prowadził agresywną politykę kolonialną w Airyce Północnej i południowo-wschodniej Azji. Gen. Georges Boulanger (1837-91; minister wojny 1886-87) był bliski przejęcia władzy, lecz skończył na wygnaniu.

Sadi Carnot (1837-94; prezydent 1887-94). Podczas jego prezydentury ujawniono w latach 1892-93 wielki skandal korupcyjny związany z budową Kanału Panamskiego. Francja sprzymierzyła się z Rosją przeciwko Niemcom (premier Jean Casimir-Perier, 1893-94). Trwała wzmożona działalność terrorystyczna anarchistów - sam prezydent został w końcu zasztyletowany.

Jean Casimir-Perier (1847-1907; prezydent 1894-95). Złożył dymisję zaledwie po sześciu miesiącach sprawowania władzy.

Felix Faure (1841-99; prezydent 1895-99). W roku 1898 Francją wstrząsnął skandal związany z tzw. sprawą Dreyfusa. W roku 1894 Alfred Dreyfus, oficer pochodzenia żydowskiego, został niesłusznie oskarżony o szpiegostwo. Rojaliści, katolicy i wojskowi popierali skazanie Dreyfusa, republikanie i socjaliści byli przeciwni.

Emile Loubet (1838-1929; prezydent 1899-1906). Podczas prezydentury Loubeta rząd Waldecka-Rousseau (1846-1904; premier 1899-1902) usiłował rozwiązać sprawę Dreyfusa. Dreyfus znów został uznany za winnego, lecz uniewinniono go dekretem prezydenckim, a zarzuty oddalono.

Emile Combes (1835-1921; premier 1902-05). Podjął kroki w celu ograniczenia wpływów kościoła, których uwieńczeniem był rozdział kościoła od państwa. Combę podpisał porozumienie z Wielką Brytanią - odwiecznym wrogiem Francji.

Armand Fallieres (1841-1931; prezydent 1906-13). Gdy premierem był Joseph Calliaux (1863-1944; premier 1911-12), między Francją i Niemcami doszło do konfliktu w kwestii interesów kolonialnych w Maroku.

Raymond Poincare (1860-1934; prezydent 1913-20). Gdy; urząd premiera sprawował Rene Viviani (1863-1925), Francja przystąpiła do I wojny światowej. Największym przywódcą francuskim czasów „Wielkiej Wojny" był jednak Georges Clemanceau zwany „Tygrysem"(l 841-1929; premier po raz drugi w latach 1917-20).

Paul Deschanel (1855-1943; prezydent 1920). Złożył dymisję ze względu na zły stan zdrowia.

Alexandre Millerand (1859-1943; prezydent 1920-24). W roku 1923 Francuzi wkroczyli do Zagłębia Ruhry, aby ukarać Niemców za niepłacenie reparacji wojennych; rozkaz do działania wydał wojsku były prezydent Raymond Poincare (premier 1922-24). W 1924 r. Millerand zmuszony został do rezygnacji pod naciskiem prawicy.

Gaston Doumergue (1863-1937; prezydent 1924-31). Był prezydentem w okresie niezwykłej niestabilności politycznej. Podczas jego prezydentury Aristide Briand (1862-1932; w latach 1909-29) pracował na rzecz pokoju na arenie międzynarodowej, gdy był premierem i w przerwach między kolejnymi kadencjami.

Paul Doumer (1857-1932; prezydent 1931-32). Prezydentura Doumera skończyła się nagle, gdy zginął on w zamachu dokonanym przez chorego umysłowo Rosjanina.

Albert Lebrun (1871-1950; prezydent 1932-40). Sprawował urząd w okresie wzrastającego zagrożenia ze strony faszystowskich Niemiec. Premier rządu tworzonego przez Front Ludowy, Leon Blum (1872-1950; premier 1936-37, 1938), był zdeklarowanym antyfaszystą i wprowadził znaczące reformy społeczne. Edouard Daladier (1884-1970; premier po raz drugi 1938-40) podpisał układ monachijski w roku 1938, by „uspokoić" Hitlera, jednak w końcu jego rząd wypowiedział wojnę Niemcom (3 września 1939 roku). Paul Renaud (1878-1966) był premierem w czasie najazdu niemieckiego (1940), aż do czerwca, gdy zastąpił go Philippe Petain (1856-1951), który podpisał akt kapitulacji i został głową nowego, okrojonego państwa francuskiego.

Francja Vichy

Philippe Petain (głowa państwa 1940-44). Petain posiadał ogromny prestiż zdobyty dzięki walkom w czasie I wojny światowej. Był on przywódcą nieokupowanej części Francji ze stolicą w Vichy. Choć teoretycznie neutralna, Francja Vichy kolaborowała z Niemcami, biorąc udział w chwytaniu i deportowaniu Żydów. Premierami w państwie byli: sam Petain (1940-41), Pierre Laval (1883-1945; premier 1942-44) i admirał Franęois Darlan (1881-1942; premier 1941-42). Darlan przeszedł .na stronę aliantów i został zamordowany w Algierze; Laval został stracony jako zdrajcą; Petain był więziony w latach 1945-51.

Rząd Tymczasowy

Na czele Rządu Tymczasowego rezydującego początkowo w Londynie stał Charles de Gaulle (1890-1970), przywódca ruchu Wolnych Francuzów, który kontynuował walkę z Niemcami po roku 1940. Złożył dymisję zniechęcony walkami między partiami politycznymi w łonie rządu.

IV Republika

Vincent Auriol (1884-1966; prezydent 1947-54). Pierre Mendes-France (1907-82; premier 1954-55) zakończył wojnę kolonialną w Indochinach. Rząd Guya Molleta (1905-75; premier 1956-57) był odpowiedzialny za zakończoną niepowodzeniem inwazję anglo-francuską w regionie Kanału Sueskiego (1956). Mollet podpisał także Traktat Rzymski, wstęp do europejskiego wspólnego rynku. Po długim okresie niestabilności w Algierii, kolonii francuskiej, wybuchło powstanie. Tajna organizacja oficerów OAS przygotowywała zamach stanu. Aby temu zapobiec, Charles de Gaulle objął stanowisko premiera (1958-59). Otrzymał on nadzwyczajne uprawnienia, dzięki którym mógł stworzyć nową konstytucję.

V Republika

Charles de Gaulle (prezydent 1959-69) De Gaulle rozczarował buntujących się generałów, przyznając niepodległość Algierii i koloniom francuskim w Afryce. Zbudował podstawy ścisłej współpracy między Francją i RFN, sprzeciwiał się jednak członkostwu Wielkiej Brytanii w Europejskiej Wspólnocie Gospodarczej. Doprowadził także do zbudowania francuskich sił nuklearnych i wycofania się Francji z systemu wojskowego NATO. Pomimo wystąpień studenckich i robotniczych w roku 1968 utrzymał się przy władzy, jednak złożył dymisję, gdy przegrał referendum w sprawie zmian w konstytucji.

Georges Pompidou (1911-74; prezydent 1969-74). Był premierem za kadencji de Gaulle'a (1962-68). Brał udział w pracach nad konstytucją i nadzorował reformy gospodarcze. Zmarł w czasie sprawowania urzędu.

Valery Giscard d'Estaing (ur. 1926; prezydent 1974-81). Był przywódcą Niezależnych Republikanów - partii centro-prawicowej i pierwszym niegaullistowskim prezydentem V Republiki.

Francois Mitterand (1916-1996; prezydent 1981-95). W roku 1971 Mitterand zjednoczył rozbitych socjalistów w jedną partię, która szybko zyskała popularność i w roku 1981 w wielkim stylu wygrała wybory. Problemy gospodarcze sprawiły, że Mitterand musiał zmodyfikować tradycyjny program socjalistów, a w roku 1986, gdy wybory parlamentarne wygrała prawica, a premierem został Jaques Chirac (1986-88), wycofał się w cień. Wybrano go jednak na drugą kadencję w 1988 r. Jego Partia Socjalistyczna rządziła w okresie recesji, aż do zwycięstwa prawicy w roku 1993, gdy urząd premiera objął Edouard Balladour (ur. 1929, premier 1993-95). Mitterand kontynuował wspópracę francusko-niemiecką, działając na rzecz przekształcenia EWG w Unię Europejską. Pod jego patronatem powstały monumentalne budowle.

Jaques Chirac (ur. 1932; premier 1974-76, 1986-88; prezydent 1995-). Chirac założył w rok 1976 Zgromadzenie na Rzecz Republiki, parti gaullistowską. Po rządach gaullisty, Alaina Juppe urząd premiera objął przywódca Partii Socjalistycznej Lionel Jospin (maj 1997); obaj kontynuowali pracę przygotowujące wprowadzenie unii monetarnej i gospodarczej.

Podobne prace

Do góry