Ocena brak

Wizja człowieka i świata w epoce średniowiecza

Autor /Samantha Dodano /06.04.2011

 

Wzorce ascety - podobieństwo:

  1. zarówno dla św. Aleksego jak i dla św. Franciszka podstawą systemu wartości była żarliwa wiara

  2. obaj dążyli do naśladowania Chrystusa choć każdy z nich inaczej to naśladownictwo rozumiał

  3. obaj porzucili swe rodzinne domy, zrezygnowali z dostatku, aby żyć w ubóstwie zgodnie z nauką Chrystusa

  4. życie obu ascetów obfitowało w cuda różnice

  5. stosunek do innych ludzi.

Aleksy rozdał majątek żebrakom, ale w swych dalszych działaniach skoncentrował się na sobie i niewygody, cierpienia i upokorzenia znosił myśląc przede wszystkim o swoim zbawieniu.Wiódł życie samotne z wyboru, niewiele myślał o innych ludziach, przyjął postawę bierną.

Św. Franciszek również wyrzekł się bogactwa, ale z miłości do ludzi poświęcił się służbie chorym i ubogim, oprócz ubóstwa propagował także cnot jak miłosierdzie i braterstwo.

POSTAWA WOBEC WŁASNEJ CIELESNOŚCI.

Postawę św. Aleksego można powiązać z augustynizmem, według którego człowiek jest istotą rozdartą między duchowością a cielesnością i przezwyciężenie wszystkiego, co ziemskie i cielesne, wiedzie do doskonalenia duchowego- a zatem dla tego typu ascezy charakterystyczne jest pogardzanie tym, co cielesne i umęczanie ciała prowadzące nawet do samozniszczenia.

Św. Franciszek wskazywał na to, że ciało jest także stworzone przez Boga, a więc jako dziełu bożemu „bratu-ciału” należy mu się

Miłości i szacunek

POSTAWA WOBEC ŻYCIA ZIEMSKIEGO.

Św. Aleksy pogardzał doczesnym życiem, które nie było dla niego wartością wyrzekł się radości, przyjemności i szukał cierpienia.

Św. Franciszek akceptował życie wiążące się nie tylko z radością, ale i z cierpieniem, głosił afirmację życia.

POSTAWA WOBEC ŚWIATA.

Św. Aleksy odwracał się od świata doczesnego, koncentrując się wyłącznie na doskonaleniu ducha i pogardzał tym, co ziemskie, uznając, iż jest to właściwy sposób dążenia do Boga.

Dla Św. Franciszka miłość do świata była wyrazem miłości do Boga – stwórcy. Bóg jest ojcem wszelkiego stworzenia, więc wszyscy jesteśmy braćmi. Franciszek głosi potrzebę harmonijnego współistnienia człowieka z przyrodą.

 

Rycerz i pan władca”

Rycerz- „Pieśń o Rolandzie”,

  1. poczucie godności.

 

Rycerz – najważniejszą wartością jest honor, a on wartością jest honor, a on wymaga pomszczenia każdej zniewagi, dbałość o dobre imię nakazuje dopełnienie wszelkich przyjętych na siebie zobowiązań.

Asceta – z pokorą przyjmuje obelgi i upokorzenia, żyje w poniżeniu

  1. słowa

Rycerz – szuka okazji do rozsławienia swego imienia, pragnie, aby po śmierci sławiono go w pieśniach.

  1. stosunek do dóbr materialnych.

Rycerz – potrzebny mu majątek na kosztowną zbroję, tarczę, nie rzadko wysadzaną drogimi klejnotami, musi on dbać o swój wygląd. Spośród dóbr materialnych szczególnie wyróżnia konia i miecz, od nich w wielkim stopniu zależy powodzenie w walce. W jego środowisku szczodrość jest bardziej ceniona niż gromadzenie bogactw. Roland dawał swoim rycerzom dużo złota, srebra, konie, zbroję, jedwabie.

Asceta – gardzi dobrami materialnymi, żyje w ubóstwie.

  1. postawa wobec własnej cielesności.

Rycerz- dba o piękno ciała, musi być silny i sprawny, ale duch jest dlań najważniejszy niż ciało, dlatego przed bitwą pamięta o modlitwach.

Asceta- gardzi tym, co cielesne, nie dba o zaspokajanie potrzeb ciała, umartwia duszę.

  1. stosunek do innych ludzi, udział w życiu publicznym.

Rycerz- otoczony jest przyjaciółmi, wobec których jest lojalny ma silne poczucie odpowiedzialności za honor swego rodu. Bierze udział w życiu publicznym.

Asceta- jest samotnikiem z wyboru, unika ludzi, opuszcza rodzinę, zachowuje obojętność wobec praw publicznych.

  1. stosunek do kobiet

Rycerz- ma swoją damę serca, której jest wierny, kocha i najczęściej jest kochany (narzeczona Rolanda umarła na wieść o jego śmierci)

CECHY WSPÓLNE

a) żarliwa wiara, obaj byli chrześcijanami, gotowi do ofiar

b)maksymalizm- obu cechował brak umiaru, Aleksego w ascezie, Rolanda w dumie (upór, brak rozwagi i bezkompromisowość w obronie honoru, dla, którego poświęcił życie powierzonych mu rycerzu)

c) triumf wartości duchowych.

Obaj bohaterowie dowiedli swoim życiem, że wartości były dla nich najważniejsze niż przemijające dobro materialne.

d) znaki od Boga świadczą o tym, że miła mu była ofiara zarówno Aleksego jak i Rolanda szczególnie widoczna w chwili śmierci bohaterów

NIEZWYKŁE OKOLICZNOŚCI TOWARZYSZĄCE ŚMIERCI BOHATERÓW.

Pan władca” BOLESLAW CHROBRY

  1. w zwycięskich walkach sławił się walecznością i męstwem

  2. był wodzem odważnym, przezornym, cieszącym się wielkim autorytetem, także poza granicami kraju

  3. wyróżniał się religijnością walczył o rozszerzenie chrześcijaństwa

  4. kochał i szanował swoich poddanych

  5. sprawiedliwie rozstrzygał wszystkie spory, zawsze wysłuchiwał obydwu stron

  6. był niezwykle hojny zarówno dla gości z innych krajów jak i dla swoich rycerzy

  7. dbał o bezpieczeństwo swoich ziem i potęgę państwa, za które czuł się odpowiedzialny nawet na łoży śmierci

  8. zdobył miłość i zaufanie poddanych, wzbudzał ich podziw i szacunek, zasłużył na swój przydomek

Chrobry – waleczny, mężny

 

Bolesław Krzywousty

  1. urodzony w cudownych okolicznościach

  2. już w dzieciństwie dawał przykłady niezwykłej siły, odwagi i waleczności, ze względu na te cechy nazywany jest przez Galka synem Marsa

  3. walczył z poganami(Prusy, Pomorze)

  4. znał rycerskie rzemiosło i był dobrym wodzem

  5. odznaczał się wielką ruchliwością, szybkością działania i wytrzymałością fizyczną, nie dawał przeciwnikowi wytchnienia, wzbudzał wśród wrogów przerażenie, nazwano go Bolesławem, który nie śpi, znał zasady strategii

  6. dążył do zjednoczenia królestwa, był władcą dbającym o potęgę swojego państwa.

Kreacja Matki Boskiej w „Bogurodzicy” i w „Lamencie Świętokrzyskim” (posłuchajcie bracia miły – drugi tytuł)

Bogurodzica” - osoba święta, matka syna Bożego, która jest pośredniczka między ludźmi a Bogiem. Do niej zwracają się w modlitwach, by wysłuchał ich próśb i spełnił je. Ludzie proszą o pobożne, ale i dostatnie życie na ziemi, a po śmierci życie wieczne.

Lament świętokrzyski” – Matka Boska ukazana jest jako zwykła kobieta po ludzku, cierpiąca przeżywająca męczeństwo swego jedynego syna, jej cierpienie spotęgowane jest przez poczucie bezsilności. Jest to monolog skierowany do wielu adresatów posłuchajcie bracia miła – ogólny zwrot do zgromadzonych pożałuj mnie stary, młody – te słowa wskazują, że każdy jest odbiorcą wypowiedzi

- adresatem jest także archanioł Gabriel, który w czasie zwiastowania obiecał jej radość, wesele, z racji narodzin syna, ale nic nie wspominał, że przeżyje tragedię patrząc na jego śmierć.

Skargę kieruje matka Chrystusa do zebranych matek, a za ich pośrednictwem do wszystkich matek, które najbardziej zrozumieją jej cierpienie. Ona miała tylko jedno dziecko i to utraciła.

- zwrot do wiszącego na krzyżu Jezusa wyraża swą bezradność, że nie może mu pomóc, bo ona znajduje się pod krzyżem, a on wisi wysoko.

Matka Chrystusa jest pełna smutku i żałości, ujawnia swoje zawiedzione nadzieje, szuka współczucia u wszystkich ludzi, zwłaszcza ziemskie matki mogą pojąć ogrom jej bólu.

Średniowiecze i rezonansowe gatunki literackie

1. Liryka

Epidramat – krótki, zwięzły utwór poetycki wywodzący się ze starożytności

- napis na nagrobkach, budowlach, przedmiotach użytkowych

Epitafium – napis nagrobny, poświęcony osobie zmarłej

Dialogrozmowa, co najmniej dwóch osób ma charakter moralistyczny ( pouczający)

Hymn – pieśń liturgiczna, treścią jej były najczęściej osoby świętych.

Kolęda – pieśń sławiąca narodziny Chrystusa potem nawiązująca do jasełek

Pieśń – utwór poetycki, w którym tekst współistnieje z muzyką, o różnej tematyce. Utwór stroficzny

Psalmgatunek wywodzący się z Biblii, zbiory psalmów nazywano psałterzami, utwory pochwalne

Satyra – utwór ośmieszający, krytykujący wady ludzkie

2. Epika

Apokryfy – pisma nawiązujące treściowo do tematyki biblijnej, ich tematem była przede wszystkim święta rodzina

Chanson de geste – pieśń o czynach – poematy epickie opiewające czyny bohaterów historycznych lub legendarnych

Kazanie

Homilia – typ kazania objaśniającego ustęp z Biblii przeznaczony na dany dzień roku kościelnego

Kroniki – wpisywanie dziejów państwa Gala Anonima, Wincentego Długosza

Legenda – pieśń epicka lub opowieść prozą opiewająca przeważnie losy świętych, męczenników

Traktatrozprawa na jakiś temat

Dramat:

  • Misterium – tematy zaczerpnięte z Biblii i żywotów świętych

  • Widowiskakościoły, place miejskie np. misteria Bożonarodzeniowe, Wielkopostne – męka Chrystusa, hagiograficzne

  • Moralitet – ch-ter dydaktyczny, posługujący się alegorią. Bohaterami były upersofinikowane pojęcia Dobra, Zła, Cnoty, Występku, Wiary, Pychy

  • Dramat liturgiczny – obejmował utwory związane z liturgią kościelną o tematyce ewangelicznej

  • Mira cle – obejmował obrazy sceniczne z życia Marii Panny, świętych i męczenników

Teatr ludowy

Intermedium – wstawka komiczna satyryczna, wprowadzona do misteriów i moralitów jako element rozrywki, zmiany nastroju. Mogły to być scenki pantomimiczne, improwizowane monologi, dialogi, wypowiedzi chóralne. Tematyka dowolna

Komedia mięsopustna – wesołe utwory dialogowe o ch-terze farsowo – błaźnienskim wystawiane w teatrach jarmarcznych w okresie „Mięsopustu” – ostatnie dni przed środą popielcową

Farsaodmiana komedii o błahej intrydze wykorzystująca komizm sytuacyjny

 

1.Podział społeczeństwa

System szkolnictwa:

Szkoły dzieliły się na:

W trivium nauczano następujących przedmiotów

Gramatykaczytanie i pisanie po łacinie

Retorykanauka poprawnego wysławiania się

Dialektyka – podstawy logiki i filozofii

Do programu wyższego należały:

Arkmetyka, geometria, astronomia, muzyka

Po ukończeniu dwóch stopni uczeń mógł pójść na rok wstępny gdzie powtarzano wszystkie przedmioty obydwu stopni. Przedmioty te nazywano siedmioma sztukami wyzwolonymi. Najwyższy stopień – Akademia Krakowska:

  • wydział humanistyczny

  • wydział prawny

  • wydział teologiczny

Językiem wykładowym była Łacina. Wiedzę przyswajano sobie systemem pamięciowym. Księgi łacińskie lub pisarzy starożytnych. Przy szkołach rozwijał się teatr. Aktorami byli uczniowie. Wystawiano krótkie sceny, obrazki tzw. misteria. Dotyczyły one żywotów świętych i poszczególnych świąt.

Hasła średniowiecza:

  • Wszystko ku chwale Boga”

  • Z prochu powstałeś w proch się obrócisz”

  • Me mento mori”- pamiętaj o śmierci

  • Asceza” umartwianie się

Filozofia okresu średniowiecza

Filozofia ma charakter pouczający, dydaktyczny. Najczęściej wszystkie kierunki wynikały z wiary chrześcijańskiej.

  1. scholastyka – filozofia wykładana w szkołach, przedstawicielem był św. Anzelm, który uważał, że chrześcijanin powinien dojść do zrozumienia przez wiarę a nie do wiary przez zrozumienie. Podawano dogmaty ich zadaniem było uzasadnienie znaczenia wiary objawionej

  2. mistyka – przedstawicielem był św. Bernard, który uważał, że poznajemy wiarę nie przez zrozumienie a przez kontemplację, bogate życie wewnętrzne. Uważał, że wiedza dla wiedzy jest haniebna najważniejsza jest miłość.

  3. augustynizm – poglądy św. Augusta sprowadzały się do ujmowania człowieka jako istoty filozofującej, która rozważa swą obecność w świecie i w czasie, swe dramatyczne niejasne miejsce na granicy bytów między aniołami a zwierzętami. To umiejscowienie człowieka między bytami wyższymi a niższymi powodowało poczucie wewnętrznego rozdarcia, rodziło nieustający konflikt między cielesnością a duchownością pożądaniem dobra i złą.

  4. franciszkanizm – twórcą jest św. Franciszek z Asyżu, zapoczątkował wielki ruch odnowy moralnej w świecie pełnym okrucieństwa. Czasy, w których żył były nie spokojne (wojny grabieże) głosił ewangeliczny ideał miłości i służby człowiekowi przebaczenia i miłosierdzia. Głosił zjednoczenie człowieka z przyrodą pochwałę życia ludzi ubogich żyjących w kontakcie z przyrodą. Pokora, cierpienie jako droga do nieba, element miłości do Boga.

Istota franciszkanizmu w świetle „Kwiatków z ogrodu” św. Franciszka

Kwiatki św. Franciszka” – zbiór który został napisany w języku łacińskim a następnie przełożonym na język włoski. Pierwsze tłumaczenie w języku Polskim, niepełne miało miejsce w 1891 roku, natomiast całość przełożył Leopold Staff. Konpozycja utworu jest wzorcowana na żywotach świętych

  1. składa się z prologu (Pieśń słoneczna)

  2. opowieści z życia bohatera

  3. rozważania o stygmatach

  4. narrator jest anonimowy może być nim jeden z uczniów św. Franciszka, który znał szczegółowo wszystkie wypowiedzi św. Franciszka

Każdy rozdział jest trójdzielny

  1. zapowiedź tematu

  2. obrazki z życia świętego

  3. moralizatorskie, dydaktyczne omówienia tematów. Polszczyzna jest stylizowana na język ewangelii. Franciszek postępuje tak jak Chrystus: uzdrawia, kieruje się miłością, rozmawia ze zwierzętami itd.

Rozdział II – pierwszym towarzyszem Franciszka był brat Bernard. Zanim podporządkował się idei Franciszka był bardzo bogaty. Chciał poznać Franciszka i sprawdzić czy on jest naprawdę taki jak o nim mówią. W tym celu zaprosił go na kolację i nocleg. W nocy ujrzał, że Franciszek modli się. Kiedy rano ujrzał nadal modlącego się przyjaciela postanowił być taki jak on. Udali się do pałacu biskupiego by otrzymać dalsze wskazówki. Franciszek miał objawienie w którym Chrytstus powiedział mu, że Bernard ma sprzedać majątek, rozdać biednym, mają wyruszyć w świat i głosić ewangelię. Tak też uczynili. W tym rozdziale elementem filozofii jest pochwała życia w ubóstwie, skromności.

Rozdział XVI – św. Franciszek głosi kazania do ptaków. Prosi, by chwaliły Boga za to, że dał im skrzydła, że przygotował im miejsca na ziemi. Filozofią jest tu zjednoczenie człowieka z przyrodą.

Rozdział XXV – Franciszek uzdrawia trędowatego oczyszcza jego duszę z grzechu. Filozofia: ewangeliczny ideał miłości i służby człowiekowi. Kieruje się miłością. Nie zraża go trąd ani to że ten człowiek jest przeciwko Bogu.

Pieśń Słoneczna” –jest to przede wszystkim pochwała Boga. Jego dobroci, stworzonych rzeczy. Franciszek w utworze mówi o ogniu, wodzie, widzi dobro, radość. Twierdzi, że życie składa się z radości i smutków. Akceptuje je takim jakim jest. Franciszek mówi również o śmierci jako rzeczy naturalnej. Śmierci nie można się bać jeśli człowiek zasłużył na niebo. Ukazuje ją jako przejście przez granicę do lepszego życia. Świadomość śmierci nie powinna nam odbierać radości życia. W pieśni ukazana jest cała istota Franciszkanizmu to jest zjednoczenie się z przyrodą . Pochwała ubogiego życia ukazuje człowieka jako element wielkiej harmonii między matką a człowiekiem.

F. VILLON – PIEWCA BOLESNEGO ROZDARCIA CZŁOWIEKA „WIELKI TESTAMENT

Uznaje się go za największego, najwybitniejszego poetę francuskiego okresu średniowiecza . Vilbon to nazwisko opiekuna, który zajął się wykształceniem Franciszka. Studiował na uniwersytecie paryskim. Prowadził burzliwy tryb życia. Spotykał się z ludżmi z marginesu społecznego (bandyci, złodzieje), lubił chulaszczny wesoły tryb życia. Wielokrotnie był karany wygnaniem z miasta. W jednej z ulicznych bójek zabił człowieka, został skazany na karę śmierci, którą potem zamieniono mu na banicję. Dzieje swego życia spisał w „Wielkim Testamencie” . Dominującym tematem jest śmierć, starzenie, rozpadające się ciało. Twierdzi, że najwyższą wartością w życiu człowieka jest zmysłowa miłość. Należy korzystać z życia, cieszyć się nim, dbać o szczęścieelementy nowej epoki. Kiedy Villon czuł, że śmierć jest blisko, przyjął postawę buntu ( hedonizm), Lubi korzystać z życia, używa go, żałuje jednak młodości, która przeminęła, nie potrafił jej w pełni wykorzystać. Przeraża go czas, przemijanie. Zastanawia się nad sensem i twierdzi że wartości materialne są nieważne, najważniejsza jest idealna miłość, która równierz przynosi ból.

Podobne prace

Do góry