Ocena brak

Witamina K

Autor /mirela Dodano /05.05.2014

Charakterystyka chemiczna i metody oznaczania. Terminem witamina K określa się pochodne chinonowe, wykazujące aktywość przeciwkrwotocz-ną, podobną do 2-metylo-l,4-naftochinonu. Są to: filochinon (witamina K,), menachinon (witamina IC2) oraz menadion (syntetyczna witamina K3) (ryc. 4.5.15). Odkrycie witaminy K sięga 1929 roku, kiedy Dam zaobserwował u kurcząt karmionych pokarmem pozbawionym zielonych części roślin krwawe wybroczyny oraz zmniejszoną krzepliwość krwi. Podanie szpinaku, lucerny lub kapusty cofało te objawy. Kilka lat później stwierdzono, że niektóre drobnoustroje również syntetyzują tę witaminę. Dla odróżnienia od witaminy wcześniej odkrytej w roślinach nazwano ją witaminą K2. Właściwości witaminy K, oraz K, są podobne. Witamina K pełni funkcję czynnika odpowiedzialnego za normalną krzepliwość krwi jest niezbędna do syntezy białek związanych z tym procesem. Poza tym jej obecność jest wymagana przy syntezie białek kości. Ma leż właściwości antybakteryjne i przeciwgrzybicze. Witaminę 1C można oznaczyć metodami fizycznymi oraz fizykochemicznymi, tj. kolorymetrycznie, spektrofotomet-rycznie, fluorymetrycznie, chromatograficznie oraz za pomocą testów biologicznych.

W metodzie spektrofotometrycznej wykorzystuje się charakterystyczne widma absorpcyjne poszczególnych naftochinonów w ultrafiolecie, oznaczane po ich wyizolowaniu ze źródeł naturalnych i oczyszczeniu od substancji interferujących. W metodzie fluorymetrycznej wykorzystano fakt, że chociaż sama witamina K nie posiada własności fluoryzujących, to własności te wykazują produkty jej fotolizy, wywołanej w środowisku etanolu lub eteru naftowego.

Chromatograficzne oznaczanie witaminy K polega na rozdziale z użyciem technik: cienkowarstwowej, bibułowej, gazowej oraz wysokociśnieniowej. Najefektywniejsza jest chromatografia HPLC, ponieważ poza rozdziałem różnych form i izomerów pozwala na ilościowe oznaczenie witaminy IC w naturalnych źródłach.

Do określenia bioaklywności witaminy IC stosowane są metody oznaczania czasu krzepnięcia całej krwi u kurcząt „zubożonych” w tę witaminę. Można używać też szczurów, które wcześniej utrzymuje się przez 14 dni na diecie pozbawionej witaminy K, w wyniku czego poziom protrombiny spada o około 40% poniżej normy. Szczury są jednak mniej przydatne, ponieważ ich bakterie jelitowe mogą syntetyzować witaminę K. i dlatego trudno wywołać u nich objawy niedoboru. 

W preparatach farmaceutycznych witamina IC występuje najczęściej pod postacią soli sodowej dwusiarczynu menadionu w dawkach po 0,02 g.

Rola i przemiany w organizmie. Niedobory i toksyczność. Witamina IC wchłaniana jest z jelita do układu limfatycznego, a proces len wymaga obćcności żółci oraz soku trzustkowego. Różne formy witaminy IC wchłaniają się w różnym stopniu. Filochinon (witamina IC,) wymaga dla tego procesu energii oraz dlugofańcuchowych nienasycnych kwasów tłuszczowych, podczas gdy menachinon (witamina IC2) i menadion (witamina 1C3) wchłaniane są w wyniku dyfuzji.

Po dotarciu do limfy filochinon nie ulega zmianom i przez chylomikrony dociera do krwi, gdzie łączy się z lipoproteinami i jest odkładany głównie w wątrobie, przy czym czas jego pozostawania w tym narządzie jest stosunkowo krótki. Natomiast menadion pojawia się w wielu tkankach, z których jest bardzo szybko usuwany. Są to głównie: nadnercza, płuca, szpik kostny, nerki, gruczoły limfatyczne.

Witamina IC obecna jest też we krwi, gdzie występuje w formie witamin K, i IC2 oraz mielcu kobiecym, w którym nie występuje jedynie witamina K2, tj. menachinon. Krew zdrowego człowieka zawiera w 1 cm3 0,5-5 ng filoehinonu, zawartość menachinonu jest niższa. Ogólna pula witaminy K w organizmie człowieka jest niska i wynosi 50-100 ng.

Witamina IC opuszcza organizm głównie z moczem lub kałem, zależnie od jej formy. Menadion wydalany jest z moczem w postaci glukuronidów, fosforanów i siarczanów, natomiast filochinon i menachinon usuwane są z organizmu z kałem, chociaż pewne ilości ich metabolitów pojawiają się też w moczu w formie glukuronidów.

Niedobory witaminy IC u ludzi zdarzają się na ogół bardzo rzadko z uwagi na dość powszechne występowanie tego składnika w żywności zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego, oraz dzięki jej jelitowej syntezie bakteryjnej. Jeśli się pojawiają, to zazwyczaj u ludzi starszych, w wyniku zaburzeń w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego, obniżonego wydzielania żółci, chorób wątroby lub stosowania antybiotyków i innych farmaceutyków. Na możliwość występowania niedoborów witaminy K narażone są noworodki, gdyż nie mają mikroflory bakteryjnej w jelitach (syntetyzującej witaminę IC2), a mleko kobiece zawiera niewielkie ilości tego składnika. Dlatego noworodkom bezpośrednio po urodzeniu podaje się pojedynczą dawkę profilaktyczną witaminy K.

Toksyczność witaminy IC pojawia się przy podawaniu menadionu lub jego wodorozpuszczalnych pochodnych. Filochinon oraz menachinon, podawane w dawkach profilaktycznych, tj. zapobiegających niedoborowi witaminy IC, nie powodują objawów toksyczności. Nie powinny być jednak stosowane w dawkach farmakologicznych przy leczeniu krwotoków, ponieważ powodują wówczas anemię hemolityczną, hyperbilirubinemię (żółtaczka) oraz uszkodzenia mózgu.


Podobne prace

Do góry