Ocena brak

WIRTEMBERSKA MARIA, właśc. Maria Anna z Czartoryskich księżna von Wurttemberg-Montbeliard

Autor /ewelina50 Dodano /05.04.2012

WIRTEMBERSKA MARIA, właśc. Maria Anna z Czartoryskich księżna von Wurttemberg-Montbeliard, ur. 15 III 1768 w Warszawie, zm. 21 X 1854 w Paryżu, córka Adama Kazimierza i Izabeli, siostra Adama Jerzego, filantropka, powieściopisarka, pisarka dla ludu. Wychowana w kult. atmosferze warsz. dworu rodziców, otrzymała staranne wykształcenie. Zawarte 1784 z inicjatywy ambitnej matki niefortunne małżeństwo z Ludwikiem W., spokrewnionym z panującymi rodzinami niem. i ros., zakończyło się 1793 (po zdradzie księcia, dowódcy wojsk litew. w kampanii 1792) rozwodem. W. była przedmiotem hołdów poet. F.D. Kniaźnina, a nast. L. Kropińskiego, M. Fredry, J. Lipińskiego i in., natomiast spopularyzowana przez A. Rzążewskiego w Pierwszym romantyku (1883) legenda o głębszym uczuciu Kniaźnina nie znajduje potwierdzenia. Odgrywała znaczną rolę w > Puławach w drugim okresie ich rozkwitu; uprawiała działalność filantropijną i oświat, wśród chłopów. W 1798-1804 spędzała zimy w Wiedniu, 1806-16 prowadziła w Warszawie kameralny salon lit. (tzw. błękitne soboty), skupiający niewielkie grono przyjaciół (Fredro, A. Linowski, Lipiński, T. Matuszewicz, F. Morawski, J.U. Niemcewicz, I. Nosarzewski); przyrównywany przez A.K. Czartoryskiego do paryskiego pierwowzoru tej formy życia towarzyskiego - XVII-wiecznego Hotel Rambouillet, łączył z jego tradycją cechy właściwe kulturze sentymentalizmu, a w uprawianych tu zabawach lit. - także rokoka. W. brała również udział w posiedzeniach Towarzystwa Iksów. Po powstaniu 1830-31 przebywała w Galicji i za granicą, m. in. w Paryżu, gdzie 1837 osiadła na stałe w donlu brata.

Twórczość literacka W., zarzucona po 1820, obejmuje dołączone do Pielgrzyma w Dobromilul. Czartoryskiej powiastki Powieści wiejskie (1819) - pierwszą w Polsce próbę beletrystyki dla ludu, „podróż sentyment." w stylu L. Sterne'a - Niektóre zdarzenia, myśli i uczucia doznane za granicą, owoc wojażu po Europie 1816-18 (wyd. 1978), wiersze przeważnie okolicznościowe; sławę wśród współczesnych i trwałe miejsce w historii literatury zapewniła jej powieść> Malwina (1816).

Niektóre zdarzenia wyd. i wstęp A. Aleksandrowicz, W. 1978.

P. CHMIELOWSKI M. z ks. Cz. księżna W., w: Autorki polskie wieku XIX, W. .1885; Z kręgu M.W. Antologia, oprac, i wstęp A. Aleksandrowicz, W. 1978.

Podobne prace

Do góry