Ocena brak

WINO

Autor /Gabor Dodano /24.04.2012

Winorośl właściwą (winorośl winną, latorośl winną) uprawiano od przeszło 4000 lat pne. w Azji Mniejszej, później w Egipcie, Chinach i Europie płd. Najstarsze teksty (Biblia, Homer) i zabytki dowodzą uprawy winorośli i rozpowszechnienia wina w krajach wschodniej części basenu M. Śródziemnego, choć mity związane z kultem Dionizosa zdają się dowodzić, że w jakimś wczesnym okresie zaznaczył się w Grecji silny opór przeciw uprawie i piciu wina.

Wino do Polski wprowadziło chrześcijaństwo (wino mszalne); wzmianki o winnicach przyklasztornych zachowały się w dokumentach z XII w. Zwyczaj picia wina zaczął się wśród szlachty upowszechniać dopiero pod koniec XVI w.

Były to z reguły wina importowane, francuskie, włoskie, hiszpańskie, reńskie, austriackie, morawskie i od XVIII w. naj wyżej cenione węgierskie; zob. Alikant; Falerno; Małmazja; Maślacz; Muszkat(eł); Petercyment; Rywuła; Węgry (Węgrzyn). Kwaśne wino! (a. Gorzka wódka!) żartobliwy okrzyk na weselu, wzywający państwa młodych dó publicznego pocałowania się, bo dopiero wtedy napoje będą gościom smakowały.

Kwaśne winogrona! uwaga Lisa, gdy w końcu doszedł do wniosku, że nie uda mu się dosięgnąć wysoko rosnących gron; z jednej z najstarszych i najbardziej znanych bajek Ezopa Lis i winogrona; por. przysłowie biblijne o ziemi izraelskiej: „Ojcowie jedli kwaśne winogrona, a zęby synów ścierpły"; Ezechiel, 18, 2; Jeremiasz, 31, 29. Morze ciemne jak wino zob. Morze. Nalewać młode wino w stare miechy zob. Młody, tyie masz wina nad węgierskie, łac. nullum vinum nisi hungaricum.

Nie wylewaj waćpan wina! z powieści Ogniem i mieczem, 1,1, Sienkiewicza; Skrzetuski do Czaplińskiego. Vinum theologicum łac., 'wino teologiczne', przysłowiowe określenie szczególnie dobrego wina, aluzja do skłonności mnichów do dobrej kuchni i piwnicy.

Winnica Nabota cudza własność, której pożądanie prowadzi do zbrodni; w Biblii, 3. Ks. Król., 21, Nabot zostaje ukamienowany za przyczyną Jezabel, aby jej mąż, król Achab, mógł skonfiskować jego winnicę. Winnica Pańska wg Biblii, Izajasz, 5,7: „Winnicą Pana Zastępów jest dom Izraelitów"; por. Robotnicy w winnicy.

Wino, kobieta i śpiew, nm. Wein, Weib und Gesang, ze starej sentencji nm.: Wer nich liebt Wein, Weib und Gesang, der bleibt ein Narr sein Lebenslang. 'Kto nie miłuje wina, kobiety i śpiewu, ten przez całe życie zostanie głupcem'. Walc, opus 333 (1869) Johanna Straussa syna. Wino ludzkich serc probierski kamień z komedii Zabobonni/c, 1,2, Franciszka Zabłockiego.

Wino nalane; trzeba je wypić, fr. le vin est verse\ il faut le boire, de Charost do Ludwika XIV w czasie oblężenia Douay (1667); przypisywane także Talleyrandowi (do Napoleona I o aresztowanym-i w kilka dni potem straconym - księciu d'Enghien).

Winorośl. Wg przypowieści rabinackiej Szatan zakopał pod korzeniami pierwszej winorośli, zasadzonej przez Noego, lwa, owcę i wieprza; dlatego człowiek czerpie z Wina dzikość, łagodność i skłonność do tarzania się w błocie.

Wino rozwesela serce człowieka, łac. vinum laetificet cor hominis, z Wulgaty, Psalm 104,15; por. w Iliadzie, 3, 246, Homera „wino rozweselające serce", gr. oinon eufrona. W Węgrzech wino się rodzi, w Polsce umiera przysł.

W winie prawda, łac. in vino \eritas, wino rozwiązuje języki, pijany zdradza swe tajemnice. (Wino) zrodzone na Węgrzech, wychowane (tj. poddane dojrzewaniu) w Polsce, łac. Hungariae natum, Poloniae educatum, XVIII-wieczne określenie najlepszego wina. Z wina dobra myśl roście (tj. rośnie) z Pieśni, 1,24, 38, Jana Kochanowskiego.

Pijcie wińó! pycie wino!

Nie wierzycie, że to cud,

Gdy strumienie wina płyną,

Choć nie sadzi winnic lud.

Pij, drużyno! pij, drużyno!

Chrystus wodę mienił w wino,

Gdy weselny słyszał śpiew,

Gdy wesele było w Kanie...

A gdy przyszło zmartwychwstanie, .

Chrystus wino mienił w krew...

J. Słowacki, Kordian, 3, 3, 98-107, Śpiew Nieznajomego.

Podobne prace

Do góry