Ocena brak

Wina i jej stopnie – zasady odpowiedzialności zawinionej

Autor /Donat Dodano /17.11.2011

Przez winę (culpa) rozumie się subiektywny stosunek jakiegoś podmiotu do jego obowiązku zachowania się, wynikającego z normy prawnej, zasad słuszności, albo z treści stosunku prawnego, jaki łączy go z innym podmiotem.

Miernikiem winy jest stopień. Dawne prawo rzymskie znało tylko dwa stopnie winy: dolus i culpa.

Dolus to „zły zamiar” (dolus malus), świadome i dobrowolne działanie lub zaniechanie, obliczone na wyrządzenie szkody drugiemu; postępowanie nieuczciwe, wbrew pojęciu „bonae fidei”; dolus był najwyższym stopniem winy.

Culpa – wina; sensu largo – wszelka wina, łącznie z dolus; sensu strictowina nieumyślna, niedbalstwo (neglegentia).

W prawie poklasycznym i justyniańskim nastąpiło rozszczepienie pojęcia culpa na:

  • culpa latagrube niedbalstwo, niezrozumienie tego co wszyscy rozumieją

  • culpa levis – lżejsze niedbalstwo

Zaniedbanie staranności mogło być bądź wg wzorca abstrakcyjnego (tym wzorcem był „zapobiegliwy ojciec rodziny”) bądź wg wzorca konkretnego, którym był sam dłużnik.

Zasady odpowiedzialności zawinionej. Stopnie winy służyły do określenia miary odpowiedzialności dłużnika w poszczególnych zobowiązaniach:

  1. za dolus odpowiadali wszyscy zobowiązani

  2. w prawie justyniańskim culpa lata = dolus (magna culpa dolus est)

  3. zasada korzyści (utilitas)

  • strona, która nie miała korzyści z kontraktu odpowiadała tylko za dolus

  • strona, która czerpała korzyści z kontraktu odpowiadała z reguły za omnis culpa.

Do góry