Ocena brak

William Szekspir

Autor /Depsey Dodano /10.04.2012

William Szekspir jest z pewnością najwybitniejszym pisarzem języka angielskiego. Jego sztuki teatralne i poematy charakteryzują się takim bogactwem znaczeń, że każde pokolenie odnajduje w nich coś dla siebie.

Kariera literacka Szekspira trwała około 20 lat, od 1592 do 1612 r., i przypadła na okres panowania dwojga władców - królowej Elżbiety I (1558-1603) i króla Jakuba I (1603-25). W tym czasie Szekspir napisał dwa poematy epickie, serię sonetów (rymowanych wierszy o 14 dziesięciosylabowych wersach) i - nade wszystko - 37 dramatów.

William Szekspir został ochrzczony w kościele parafialnym w Stratford, w hrabstwie Warwickshire, dnia 26 kwietnia 1564 r. - co oznacza, że prawdopodobnie urodził się dzień bądź dwa wcześniej. Jego ojciec, John Szekspir, był dobrze prosperującym rękawicznikiem, któremu, krótko po tym jak urodził się William, powierzono funkcję burmistrza. Jednakże po 1576 r. popadł on w kłopoty finansowe, co może być przyczyną tego, że utalentowany William nie został posłany na uniwersytet. Jednak analiza pism Szekspira wskazuje na to, że otrzymał on solidne średnie wykształcenie, prawdopodobnie w Stratford. W 1582 r., mając zaledwie 18 lat, Szekspir poślubił Annę Hathaway, kobietę starszą od niego o 8 lat, która wcześniej zaszła z nim w ciążę. W sumie Szekspir miał z nią dwie córki, Susan i Judith, i syna imieniem Hamnet, który zmarł w wieku 11 lat.

Aktor i dramatopisarz

W 1592 Szekspir daje o sobie słyszeć, jako o tworzącym w Londynie popularnym autorze dramatów o Henryku VI, a także, jako o „hałaśliwym parweniuszu" w pamflecie Roberta Greene, zazdrosnego kolegi po piórze. Greene pogardzał Szekspirem, ponieważ ten nie posiadał wykształcenia uniwersyteckiego. Tego typu snobizm pomógł późniejszym pokoleniom uwierzyć w to, że Szekspir był jakimś natchnionym „dzieckiem natury", albo nawet figurantem, za którym stała jakaś wybitna postać, np. Francis Bacon - słynny filozof i autor listów - który miał rzekomo w wolnych chwilach pisać także dramaty!

W latach 1593-94 wybuch epidemii spowodował zamknięcie londyńskich teatrów. Szekspir skoncentrował się wtedy na pisaniu poezji, a patronat nad nim rozciągnął jego przyjaciel, hrabia Southampton. Po zakończeniu epidemii Szekspir dołączył do nowej trupy teatralnej, Lord Chamberlain's Men, w charakterze aktora i dramatopisarza. W ciągu następnych lat pisał głównie komedie i sztuki historyczne, chociaż jego słynna tragedia Romeo i Julia pochodzi z 1595 r. Wiele z tych wczesnych prac, szczególnie Stracone zachody mitości i Sen nocy letniej, cechuje się młodzieńczą świeżością i śpiewnym charakterem, podkreślonym bogactwem rymowanych wersów. Jednak na przykład Kupiec wenecki antycypuje późniejsze „czarne komedie" Szekspira. (Ściśle mówiąc, komedia nie musi koniecznie być śmieszna, wystarczy jedynie, żeby jej zakończenie było szczęśliwe).Mniej więcej w tym czasie pisarz ukończył dwie sztuki o Henryku IV, w których jednym z bohaterów jest najsłynniejsza postać komiczna stworzona przez Szekspira - okropnie tłusty i kłamliwy Falstaff. Podobno jego perypetie tak spodobały się królowej Elżbiecie, że zażądała od dramaturga kolejnej sztuki z udziałem Falstaffa, którą Szekspir bezzwłocznie jej przedstawił. Były to Wesołe kumoszki z Windsoru.

Sukces finansowy

Kiedy trupa Chambarlain's Men przeprowadziła się na drugą stronę Tamizy do teatru Globe, Szekspir pozyskał udziały w wysokości jednej dziesiątej jej zysków. Posiadanie udziałów dobrze prosperującej grupy teatralnej okazało się bardziej dochodowe niż pisanie dramatów, za które pisarz otrzymywał po 6 funtów od sztuki. Po śmierci królowej Elżbiety na tron wstąpił Jakub I. Trupa Szekspira, za łaskawym przyzwoleniem króla, przemianowała się na King's Men i często wystawiała sztuki na dworze. Od tej chwili William Szekspir prosperował bardzo dobrze i zaczął systematycznie wykupywać posiadłości w rodzinnym mieście. Jednak to właśnie w tym czasie napisał swoje najbardziej głębokie i poruszające dzieła - obnażające zakamarki duszy ludzkiej trgedie: Hamlet, Otello, Król Lir, Makbet, Antoniusz i Kloeopatra. Przedstawiają one tak ponurą wizję życia i okrucieństwa tego świata, że należy przypuszczać, iż sam Szekspir przechodził w tym okresie jakiegoś rodzaju kryzys.

W swoich wielkich tragediach pisarz z coraz większą swobodą posługiwał się białym wierszem, udało mu się też osiągnąć niespotykaną intensywność języka. Swoboda ta stała się jeszcze bardziej wyraźna w jego ostatnich dziełach, które jednak nie charakteryzują się już tak tragicznym nastrojem jak poprzednie. Zarówno Ballada zimowa jak i Burza kończą się nutą pojednania ze światem, co wydaje się odpowiednim akcentem zwieńczającym karierę pisarza.

Od około 1610 roku, Szekspir przebywał na dostatniej emeryturze w Stratford, chociaż jeszcze przez dwa albo trzy lata pozostawał w kontakcie ze swoim londyńskim teatrem. Zmarł 23 kwietnia 1616 roku - prawdopodobnie w dniu swoich urodzin - nie martwiąc się zbytnio losem swoich dzieł. Na szczęście zostały one zebrane i opublikowane przez jego dwóch kolegów aktorów - Heminge'a i Condella. Dramaturg Ben Jonson określił Szekspira w swoim pierwszym Folio jako będącego „nie na jedno stulecie, lecz po wszystkie czasy".

SEKRETNY TRÓJKĄT

W latach 1593-94 Szekspir napisał dwa poematy epickie - Wenus I Adonis oraz Lukrecja. Obydwa zadedykowane zostały młodemu arystokracie, Henry'emu Wriothesley, hrabiemu Southampton. Dedykacja ta mogła być po prostu próbą zdobycia mecenatu, jednak niektórzy komentatorzy uważają, że Southampton odegrał istotną rolę w życiu pisarza.

Często sugerowano, że hrabia był pierwowzorem młodego mężczyzny, o którym mowa w sonetach Szekspira - serii wierszy opisujących trójkątny związek pomiędzy poetą, młodym mężczyzną I równie tajemniczą „ciemną damą".

 

Dwie znam mltoścl, rozpacz I odwagę;

Jak dwa anioły kroków moich strzegą

Jasny - to chłopiec nie skażony grzechem,

Ciemny jest panią kolom ciemnego.

Ona mnie zwodzi w piekielne otchłanie,

Ona ml chłopca ciałem swoim woła

I czystość Jego niecną dumą plami;

Psowa I w diabła chce zmienić anioła.

Czy anioł stanie się duchem przeklętym,

Orzec nie umiem, domyślać się boję;

Skoro przyjaźnią się szatan ze świętym,

W piekle, być może przestąlą oboje.

Lecz się nie dowiem; żyt będę dla niego,

Póki zly anbł nie spali dobrego.

 

 

Podobne prace

Do góry