Ocena brak

WILK

Autor /Bolebor Dodano /24.04.2012

W starożytności szeroko rozpowszechniony w basenie M. Śródziemnego, był symbolem nienasyconej żarłoczności i żądzy mordu, postrachem pasterzy i myśliwych; jego wycie, a bardziej jeszcze jego pojawienie się uważano za zły a. śmiertelny omen; ustawiczne wędrówki wilka łączyły go w wyobraźni lud. z uciekinierami, banitami i z porzuconymi dziećmi (por. niżej Wilczyca kapitolińska; Likaon). W 37 bajkach Ezopa wilk jest gł. postacią.

Bierze wilk i liczone (rachowane, cechowane, znaczone owce) przysł. Cóż by to był za wrzask, gdybym ja to uczynił w bajce Wilk i pasterze Ezopa uwaga wilka, który zobaczył przez drzwi szałasu pasterzy zajadających baraninę.

Człowiek człowiekowi wilkiem zob. Człowiek. I wilk syty, i owca (koza) cała przysł., o rozwiązaniu sprawy zadowalającym wszystkich zainteresowanych. Jak (bąjki) o żelaznym wilku (słuchać; mówić, prawić, gadać; bąjać, pleść) o czymś całkiem nowym, niesłychanym, osobliwym, niewiarogodnym.

Jeśli nie wilk szary, no to pies albo kot bury przysł., iron. jeżeli nie to, o czym mowa, no to coś w tym rodzaju. Jeśli to nie ty... zob. Brat. Kto z wilkami żyje, z wilkami wyje przysł. Między psem a wilkiem zob. Szary (Szara godzina). Mówiąc za wilkiem, mówmy i za baranem przysł., sprawiedliwość każe wysłuchać obu stron. Mów wilkowi pacierz, a wilk woli kozią macierz przysł.

Natura ciągnie wilka do lasu zob. Natura. Nie wywołty wilka z lasu przysł., żywy jeszcze pogłos wierzeń, że wypowiedzenie nazwy groźnego zwierzęcia może je sprowadzić, przywołać; por. Imię (Imiona sekretne); Niedźwiedź. Nosił wilk razy kilka, ponieśli i wilka przysł., por. Kreska (Przyszła kryska na Matyska). O wilku mowa... zob. niżej Wilk w bajce.

Popie oczy, wilcze gardło... zob. Pop (1): Śmierć wilka, fr. La Mort du loup, słynny poemat (1843) Alfreda de Vigny z pośmiertnie wydanego zbioru poematów filozoficznych Les Destinóes (1864). Jak należy rozstawać się z życiem i jego niedolami, wiedzą najlepiej zwierzęta. Osaczony wilk umiera w stoickim milczeniu.

Wilcza jagoda zob. Pokrzyk. Wilcza przyjaźń. W bajce Pasterz i Wilk Ezopa Pasterz powierza swe stado Wilkowi, który zdobył jego zaufanie. Wilk pożera wszystkie owce. „Jakże byłem głupi - woła pasterz - wierząc w wilczą przyjaźń!" Wilcze prawo zob. Prawo.

Wilczy bilet w Rosji carskiej dokument uniemożliwiający osobie wydalonej z jakiejś uczelni (instytucji) wstąpienie do jakiejkolwiek innej. Wilczyca kapitolińska, łac. lupa Capitolina. Wilczyca była świętym zwierzęciem rzymskiego boga wojny i ojca założycieli Rzymu, Marsa.

Wilki występowały w okolicach Rzymu jeszcze za czasów Horacego (por. Pieśni, 3, 27, 3). Wilczyca, która wykarmiła własnym mlekiem porzucone bliźnięta, Romulusa i Remusa, przedstawiona jest na etruskiej rzeźbie z brązu (pocz. V w. pne.). Cicero pisze, że trafił ją i uszkodził piorun.

Posąg ten stał, jako godło Rzymu, w X w. przed pałacem laterańskim. W 1471 przeniesiono go na Kapitol, gdzie znajduje się do dziś w Pałacu Konserwatorów. Ssące wilczycę postacie bliźniąt są dziełem Antonia del Pollaiuolo (1474).

Wilczyca kresowa zob. Chmielecki Stefan. Wilczy dół, (wilcza) jama, stępica, wilkownia, wilczodół, samołówka na wilki w postaci wyłożonej gładkimi dylami, głębokiej „na dwa chłopy" jamy, przykrytej lekkim pomostem z drążków i gałęzi, na którego środku przywiązywano żywą przynętę. W dawnych fortyfikacjach stosowano wilcze doły przeciw ludziom, z wbitymi w dno zaostrzonymi palami. Wilczy ogródek miejsce ogrodzone z przynętą, pułapka na wilki. Wilczy sznur zob. Sznur.

Wilk, łac. Lupus, konstelacja nieba płd., w Polsce niewidzialna. Dawny obchód wyzwalania na kosiarza parobka, który jeszcze nigdy nie kosił. Wilka ożenić wg porzekadła ludowego sposób ukarania schwytanego w samołówkę wilka-szkodnika. Wilka za uszy trzymać staroż. ilustracja trudnego położenia, kiedy równie niebezpiecznie jest uszy trzymać, jak i puścić, ulubiona przez autorów gr. i rz.

Wilk go ozionął zaczarował wzrokiem, omamił, otumanił, ogłupił; zaćmił mu rozum, zamącił w głowie. Wilkiem patrzeć spode łba, ponuro, wrogo, nieufnie. Wilkiem (komuś) z oczu patrzy ktoś spogląda ponuro, spode łba, wrogo.

Wilki w owczej (baraniej) skórze ludzie przewrotni, zakłamani; wg Biblii, Ew. wg Mat., 7,15: „Strzeżcie się fałszywych proroków, którzy przychodzą do was w odzieniu owczym, wewnątrz zaś są wilkami drapieżnymi!"

Wilk morski zob. Morski. Wilkowyj dawn. człowiek naśladujący w czasie polowania wycie wilka. Wilk w bajce, łac. lupus in fabuła, który się zjawia, gdy się o nim mówi; łac. video lupum 'widzę wilka', o wilku mowa (a wilk tuż). Por. wyżej Nie wywołuj wilka...

Wołać: „Wilk!" wszczynać fałszywy alarm; aluzja do bajki o młodym pasterzu, który parokrotnie zwoływał dla żartu sąsiadów, aby obronili owce przed wilkiem; wreszcie, gdy wilk się naprawdę zjawił, nikt nie przyszedł pasterzowi na pomoc.

Wyjąłeś cało głowę z wilczej paszczy w bajce Wilk i Żuraw Ezopa, Żuraw ratuje życie Wilka, wyciągnąwszy mu dziobem kość z gardła, ale gdy upomina się o nagrodę, Wilk odpowiada, że wystarczającą nagrodą jest wyciągnięcie bez szwanku głowy spomiędzy wilczych kłów.

I baran by wilka ubódł,

By mu go związawszy przywiódł.

M. Rej, Rozmowa lwa z kotem, 47-48.

Podobne prace

  • Wilki

    Ocena / Autor /kulec
    Dodano /31.01.2012 praca w formacie txt

  • Wilk grzywiasty

    Ocena / Autor /Danysz
    Dodano /31.01.2012 praca w formacie txt

  • Wilk

    Ocena / Autor /Cacper
    Dodano /31.05.2013 praca w formacie txt

  • Wilk

    Ocena / Autor /Hilaria
    Dodano /16.11.2012 praca w formacie txt

Do góry