Ocena brak

Wieża

Autor /Dobiegniewa Dodano /09.11.2012

Budowla lub wyodrębniona część innej budowli
na planie koła, owalu, wieloboku lub prostokąta,
której wysokość jest wyraźnie zaakcentowana
w stosunku do szerokości podstawy; terminu tego
nie używa się w odniesieniu do wieżowców.

W zależności
od funkcji rozróżnia się: w. obronne - w budowlach
zamkowych (rzadziej sakralnych) i w murach
miejskich (baszta), usytuowane w ciągu muru bądź
wewnątrz zamku jako wieża ostatecznej obrony (—>
stołp). Dojście na w. obroną prowadziło przez górne
kondygnacje z murów obronnych lub z drewn. ganków;
dolne kondygnacje, dostępne tylko od wewnątrz,
przeznaczano często na pomieszczenia dla
więźniów.

Wewn. komunikacja pionowa odbywała
się za pomocą drabin lub schodów w grubości muru;
mury w. przeprute były —> strzelnicami, czasem uzupełnione
—> hurdycją lub —> machikułami; w. zwieńczano
zwykle dachem namiotowym lub murowanym
stożkiem; w. bramne - w murach obronnych
miast lub zespołów zamkowych wznoszone były nad
budynkiem mieszczącym wjazd (—> brama), niekiedy
zawierały go w najniższej kondygnacji, czasem ujmowały
go z boku; w XVII i XVIII w. straciły charakter
obronny i nabrały cech reprezentacyjnych, służąc
czasem do celów obserwacyjnych; w. mieszkalne - w
zamkach średniow. pełniły jednocześnie funkcje obronne; dolne ich kondygnacje miały charakter użytkowy, górne stanowiły pomieszczenia mieszkalno-
-reprezentacyjne, nieraz z bogato ukształtowanymi
otworami okiennymi; w. mieszkalne wznoszono
również w miastach np. jako siedziby bogatych rodów
mieszczańskich; w. w budowlach sakralnych
lub przy nich pełniły w zasadzie funkcje związane z
kultem (-> minaret, -> dzwonnica, -> campanile) i dekor.

W średniow. kościołach miejskich służyły niekiedy
jako w. obserwacyjne; wtedy wydzielane były z
budynku sakralnego i stanowiły własność gminy
miejskiej; w. ratuszowe - pełniły przede wszystkim
funkcje obserwacyjne, będące równocześnie symbolem
samodzielności gminy miejskiej (beffroi); celom
obserwacyjnym służyły również w. straży pożarnej
wznoszone w miastach od pocz. XIX w.

W. widokowe
- wznoszono od 2 poł. XVIII w. w założeniach parkowych,
często w formie minaretu; do 2 poł. XIX w. wznosi się w. w miastach, na terenach targowych itp.,
wykorzystując je także do celów użytkowych (radio,
telewizja).

Podobne prace

Do góry