Ocena brak

Wiewiórkowate - Wiewiórki

Autor /Holik Dodano /31.01.2012

Rodzina wiewiórkowatych jest największą i naj­bardziej zróżnicowaną grupą gryzoni prowadzą­cych dzienny tryb życia, co jest niezwykłe wśród tych niewielkich ssaków. Oprócz wiewiórek na­ziemnych (susły), nadrzewnych i latających do tej rodziny zaliczane są świstaki, pieski preriowe i pręgowce. Ssaki te można spotkać w większości typów środowisk świata - od bujnych lasów tro­pikalnych po lasy strefy umiarkowanej, od wyso­kich gór po otwarte tereny trawiaste i pustynie -a mają one swoje domy w tak różnorodnych miejscach jak szczytowe gałęzie drzew i głębokie nory, nawet do czterech metrów, pod powierzch­nią ziemi.
Wszystkie te zwierzęta wykazują adaptacje przystosowujące je do ich środowiska. Wiewiór­ki nadrzewne, które żyją przeważnie w koronach drzew, mają ostre pazury, aby mogły trzymać się pnia, gdy po nim biegają w górę i w dół oraz pu­szyste ogony pozwalające im utrzymywać rów­nowagę i służące jako ster w czasie długich sko­ków z gałęzi na gałąź. Ogon jest także pomocny w czasie skakania po ziemi, a owinięty wokół korpusu pozwala utrzymać ciepło w czasie snu. Wiewiórki nadrzewne są rozprzestrzenione na całym świecie, dużo ich gatunków spotyka się w centralnej części Ameryki i południowo-wschodniej Azji.
Wiewiórki latające, mogące pokonywać lotem ślizgowym między drzewami odległości docho­dzące nawet do 100 metrów, mają fałdy skórne po bokach ciała rozpościerane w czasie lotu. Ssaki te spotyka się głównie w lasach tropikal­nych południowo-wschodniej Azji. W Polsce szczątki takiej latającej wiewiórki - polatuchy Pteromys - pochodzące z górnego miocenu, zna­leziono w Opolu.
Susły i inne naziemne gryzonie z tej grupy wyglądem przypominają swoich nadrzewnych kuzynów, ale mają krótsze uszy i ogony, które w dodatku są mniej puszyste. Większość z nich żyje w podziemnych norach, mają więc krótkie, mocne nogi, szczególnie kończyny przednie. Wyposażone są w duże stopy i duże pazury przy­stosowane do rozgrzebywania ziemi. Większość gatunków pustynnych posiada owłosione spody stóp, umożliwia im to poruszanie się po gorącym piasku chroniąc skórę przed oparzeniem. Wie­wiórki naziemne spotyka się w terenach otwar­tych Ameryki Północnej, Europy, Azji i Afryki. Naziemnymi gatunkami z rodziny wiewiórek są na przykład susły, rozpowszechnione w Środko­wo-Wschodniej Europie.
Świstaki i pieski preriowe prowadzą również naziemny tryb życia i kopią nory. Generalnie ma­ją one masywniejszą budowę i są większe niż ich krewniacy z tej rodziny. .Mają krótkie, silne nogi i znacznie krótsze i mniej puszyste ogony, stano­wiące zaledwie jedną trzecią długości ciała. Pieski preriowe wyglądem przypominają śwista­ki, lecz są niniejsze i delikatniejsze. Ich krótkie ogony mogą być białe lub czarno zakończone i nie są puszyste. Gatunki świstaków i pieski pre­riowe występują na północnej półkuli w obrębie strefy umiarkowanej, głównie na terenach gór­skich i otwartych równinach, pieski preriowe występują wyłącznie w pasie Wielkich Równin w Stanach Zjednoczonych.
Mały, żyjący w lasach, pręgowiec ma duże, wewnętrzne worki policzkowe, w których prze­nosi nasiona i orzechy. Pręgowce występują tyl­ko w Azji i Ameryce Północnej.
Wiewiórki nadrzewne budują swoje gniazda wśród gałęzi, czasami powiększają już istniejące gniazda ptaków, dodając więcej gałązek i wy­ściełają je suchą trawą i mchem. Niektóre wie­wiórki naziemne zakładają legowiska w stertach kamieni lub w gęstym poszyciu - na przykład pręgowce budują gniazda wśród skał, między powalonymi pniami drzew - ale większość ich gatunków zamieszkuje nory, które same sobie wykopują. Nory te mogą być bardzo obszerne. Na przykład świstaki generalnie żyją w kolo­niach liczących około 50 osobników w jednym olbrzymim systemie nor i korytarzy. Pieski pre­riowe to zwierzęta mające bardzo rozbudowany system socjalny - żyją w grupach rodzinnych, tworząc kilkutysięczne kolonie w jednym miej­scu. Ich podziemne „miasta" mogą zajmować obszar 65 hektarów. Otwory wejściowe są chro­nione przed zalaniem wodą deszczową przez spe­cjalne nasypy ziemne.
Zwyczaje pokarmowe
Głównym rodzajem pokarmu wiewiórek są na­siona i orzechy, zjadają one również inne części roślin i grzyby, owady, a także jaja ptaków, pisk­lęta i małe gady. Wiewiórki naziemne zjadają nisko rosnące rośliny, które występują w ich śro­dowisku. Pieski preriowe żerują w bezpośrednim otoczeniu swoich kolonii. Wyjadają one wysokie rośliny po to, aby polepszyć pole widzenia wokół nor i zlikwidować ewentualne kryjówki dla skra­dającego się drapieżnika.
Wiewiórki jedzą przytrzymując pokarm przednimi łapkami, siedząc na tylnych kończy­nach. Ich przednie siekacze rosną bez przerwy w ciągu całego życia. Wiele wiewiórek chowa pokarm, na przykład żołędzie, w ziemi. Ponieważ zwierzęta często zapominają o zrobionych zapasach, przyczyniają się do rozsiewania roślin.
Wiele naziemnych gatunków z tej grupy zapa­da w sen zimowy, szczególnie te z półkuli pół­nocnej. Niektóre z nich, na przykład świstaki, bardzo intensywnie żerują na jesieni i wytwarza­ją duże zapasy tłuszczu w swoim ciele, inne (prę­gowce i niektóre gatunki susłów) robią zapasy pożywienia w swoich norach i korzystają z tego pokarmu w przerwach w czasie hibernacji. Wie­wiórki nadrzewne nie zapadają w sen zimowy, ale okresy szczególnie zimnej pogody przeczeku­ją w swoich gniazdach.
Kojarzenie par ma miejsce po hibernacji albo na wiosnę u gatunków zamieszkujących strefy umiarkowane. Zaloty zajmują, w zależności od gatunku, 21-40 dni. Młode rodzą się ślepe, gołe i są niedołężne. Wielkość miotu też jest zróżnico­wana - od jednego, dwóch młodych aż do dzie­więciu, niektóre gatunki mają kilka miotów w ciągu roku. Potomstwo większości gatunków rozwija się dosyć szybko, sierść rozwija się do połowy drugiego tygodnia ich życia,'zaczynają widzieć do trzeciego - czwartego tygodnia życia. Młode opuszczają rodzinne gniazdo w wieku sześciu, siedmiu tygodni i wkrótce potem stają się niezależne od rodziców. Opieka rodzicielska najdłużej trwa u wiewiórek latających, nawet do dziesięciu tygodni. Dojrzałość płciową osiągają w drugim roku życia, jednak największe świstaki nieco później.

Podobne prace

Do góry