Ocena brak

Wiewiórka szara

Autor /Letki Dodano /31.01.2012

Wiewiórka szara jest ciekawskim ssakiem, który nie obawia się żyć w sąsiedztwie człowieka. U wielu ludzi to zwierzę wzbudza sympatię. Jest ona jednak gatunkiem obcym w Europie i przyczynia się do zmniejszenia liczebności wiewiórek rudych.
W Polsce każde niemal dziecko widziało kiedyś wiewiórkę - w parku czy w lesie. Jeśli zapytamy o kolor futra tego zwie­rzęcia, otrzymamy zapewne odpowiedź „rudy". Jednak w niektórych krajach europejskich domi­nują wiewiórki szare (Sciurus carolinensis), które zostały sprowadzone z Ameryki Północnej.
Powiązania rodzinne
Wiewiórka szara należy do grupy wiewiórek na­drzewnych. Jest jednym z ponad 400 gatunków należących do rodziny Sciuridae, której przedsta­wicielami są także inne gryzonie, takie jak na przy­kład świstaki, pieski preriowe, susły i wiewiórki latające. Pierwotnie ten gatunek występował w sta­nie dzikim tylko na wschodzie Ameryki Północnej, to jest od Krainy Wielkich Jezior po Florydę. Jed­nakże w ostatnich latach wiewiórki szare zostały introdukowane w zachodniej części Ameryki Pół­nocnej, Irlandii, Wielkiej Brytanii i południowej Afryce. We wszystkich tych regionach znalazły dobre warunki do bytowania, a w Wielkiej Brytanii prawie całkowicie wyparły wiewiórki rude. Zwią­zane to było najprawdopodobniej z ich zwyczaja­mi pokarmowymi i rozrodczymi.

Na drzewach
Wiewiórka szara tak jak i jej europejska krewniaczka wiewiórka ruda to zwierzęta, które większość czasu spędzają na drzewach. Bardzo sprawnie ska­czą z gałęzi na gałąź i biegają w górę i w dół po pniach drzew. Ich przednie łapki są małe, a koń­czyny tylne długie i muskularne. Wydłużone palce i ostre pazury umożliwiają pewne chodzenie nawet po bardzo gładkiej korze drzew.
Wiewiórki szare mają długie ogony, które uła­twiają im utrzymanie równowagi, a ich gęste owło­sienie daje dodatkową powierzchnię nośną pod­czas skoku. Ogon wiewiórki szarej ma długość 20-30 centymetrów. Dobry wzrok pozwala im na dokładne określenie odległości do następnej gałęzi przed wykonaniem skoku. Wiewiórki te potrafią wykonywać skoki nawet do 6 metrów, co dla zwie­rzęcia o długości ciała zaledwie 20-30 cm jest prze­cież dystansem ogromnym.
Ciało wiewiórki szarej okrywa gęste, szare futer­ko, które ma delikatny brązowy lub rdzawy odcień. Spód ciała jest biały - dzięki takiemu umaszczeniu na tle szarej kory drzew gryzoń może łatwo ukryć się przed drapieżnikami. Ssak ma jednak nie­wielu wrogów naturalnych, a przed tymi nielicz­nymi szuka schronienia wśród najcieńszych gałą­zek, po których, dzięki małej masie ciała, bardzo zwinnie biega. Większe drapieżniki nie są w stanie tam dotrzeć.

Środowisko życia
Wiewiórki szare zamieszkują iglaste i liściaste lasy strefy umiarkowanej, a także zarośla, parki i ogro­dy. Ponieważ nie są zwierzętami płochliwymi, łatwo je dostrzec nawet w alejach drzew i na skwe­rach w samych centrach dużych miast, takich jak Londyn i Nowy Jork.
Chociaż gryzonie te spędzają większość czasu wśród koron drzew, często schodzą na ziemię. W ciągu dnia żerują: są zwierzętami przede wszyst­kim roślinożernymi, ich pokarm stanowią nasiona oraz orzechy. Często, tak jak szczury, żywią się odpadkami pozostawionymi przez ludzi w parkach. Czasami, gdy nadarzy się okazja, rabują gniazda ptaków, zjadają jaja i pisklęta. Swymi długimi pazurkami wydłubują ze szczelin w korze drzew owady i ich larwy.
Wiewiórki szare prowadzą dzienny tryb życia, w nocy śpią w swych gniazdach umieszczonych w koronach drzew. Gniazdo wiewiórki widziane z daleka przypomina stos wciśniętych w rozwid­lenie gałęzi niedbale ułożonych gałązek, liści i mchu. Często w porze rozrodu zwierzę buduje gniazdo w dziupli łub spróchniałym pniu.
Wiewiórki nie bronią terytorium i nie łączą się w większe grupy. Samce i samice zwykle żyją osobno, a jeden samiec może kojarzyć się w porze rozrodczej z kilkoma samicami. Czasami wiewiórki żerują parami i spędzają noc w jednym gnieździe.
Wiewiórka szara ma dwa okresy rozrodu - jesie­nią i wiosną. Szukające partnerek samce mogą odbywać dosyć dalekie wędrówki. Po kopulacji para rozstaje się, a samiec wraca na swe teryto­rium. Ciąża u samic trwa około 6 tygodni i w tym czasie przyszła matka przygotowuje gniazdo lę­gowe, wyścielając je delikatnymi materiałami (mchem, suchą trawą i piórami). Młode rodzą się niedołężne i ślepe. W jednym miocie jest zwykle od trzech do czterech młodych. Ich los jest całko­wicie zależny od matki. Samica karmi je mlekiem przez dwa miesiące, w tym czasie zaczynają one widzieć oraz okrywają się sierścią. W wieku sied­miu tygodni młode zaczynają wychodzić z gniaz­da i uczą się samodzielnie zdobywać pokarm.

Tajemnice sukcesu
Pod względem biologii i zwyczajów rozrodczych wiewiórka ruda jest podobna do wiewiórki szarej. Jest ona jednak bardziej płochliwa. W niektórych krajach pojawienie się wiewiórki szarej doprowa­dziło do zmniejszenia się liczebności populacji wie­wiórek rudych i wyparcia ich z większości terenów. Wiewiórka szara w nowym miejscu ma bowiem niewielu wrogów naturalnych, żywi się rozmaitym pokarmem - łatwo przystosowuje się do życia w miastach i parkach. W tych rejonach Europy, gdzie wiewiórek szarych nie introdukowano, wie­wiórki rude występują dosyć licznie. Spotyka sieje także licznie w miejskich parkach.
Wiewiórka ruda jest nieco mniejsza od swej sza­rej kuzynki z Ameryki Północnej. Ma rudobrązowe futerko, a na końcach małżowin usznych wyra­stają jej pędzelki utworzone z dłuższych włosów. Wiewiórki rude występujące w górach mogą mieć sierść brunatną, a nawet czarną.

■ W Azji żyją krewniacy wiewiórki szarej. Są nimi wiewiórki latające, które mogą pokonywać lotem ślizgowym między drze­wami odległości nawet do 100 m. Mają one fałdy skórne po bokach ciała rozpościera­jące się w czasie lotu. Ssaki te spotyka się głównie w fasach tropikalnych południo­wo-wschodniej Azji. W Polsce szczątki latającej wiewiórki - polatuchy Pteromys sp. - pochodzące z górnego miocenu zna­leziono w Opolu.
■ Wiewiórki jesienią robią zapasy pokar­mu, z których korzystają w miesiącach zimowych. Gryzonie te ukrywają stosy nasion lub żołędzi na ziemi pod liśćmi bli­sko swych gniazd.
■ Wiewiórki nie zapadają w sen zimowy, jednakże w tej porze roku są mało aktyw­ne. Mogą pozostawać w swych gniazdach przez kilka dni, gdy jest zła pogoda.
■ Największy gatunek wiewiórki żyje w Azji. Jest nim wiewiórka olbrzymia (Ratufa sp.), która może mieć długość nawet 90 cm.
■ Najmniejszą wiewiórką jest afrykańska wiewiórka karłowata (Myosciurus pumilio). Długość jej ciała dochodzi do 10 cm.

Podobne prace

Do góry