Ocena brak

Wielka schizma

Autor /Oktawia Dodano /19.04.2013

Wstępem do niej była sprawa Ormian, gdy Armenia popadła w zależność polityczną od Bizancjum.Patriarcha chciał im narzucić jednolity obrządek i bizantyjskie zwyczaje kościelne. Zakazał używania doMszy świętej przaśnego chleba, uznając go za heretycką nowość. Ormianie powoływali się na dawnośćswej praktyki i na stosowanie jej w Kościele Zachodnim. Patriarcha zakazał więc duchownym łacińskimw Konstantynopolu używania chleba przaśnego, a gdy nie posłuchali, zamknął ich kościoły. Do konfliktuwłączył się Leon, arcybiskup z Ochrydy przez swój list do Jana, biskupa greckiego Trani (Apulia), z poleceniemprzekazania go papieżowi i frankońskiemu duchowieństwu. W liście potępił używanie przaśnegochleba i posty w soboty Wielkiego Postu, ganił sposób śpiewania Alleluja w liturgii i inne praktykiobrzędowe Kościoła Zachodniego.

Kardynał Humbert z Silva Candida przygotował odpowiedź na list Leona. Mniej dbał o zbijanie zarzutów,więcej zajął się przedstawieniem uprawnień Stolicy Apostolskiej, podając jako dowody dekretypseudoizydoriańskie uważane wówczas na Zachodzie za autentyczne, nieznane zaś w Bizancjum, gdzieodczytano sposób argumentowania Humberta za nieznajomość tradycji apostolskiej. Nastąpiło więc zderzeniesię dwóch mentalności i dwóch kultur, z których każda była przekonana o wyższości swej tradycji.Cerulariusz wysuwał na pierwszy plan różnice liturgiczne, w rzeczywistości chodziło o dwa ważniejszedla obu stron zagadnienia: dogmatyczne - pochodzenie Ducha Świętego (Filioque) i dyscyplinarne -celibat duchowieństwa.

W takiej sytuacji przybyli do Konstantynopola legaci papiescy, by radzić z cesarzem Konstantynem IX ousunięciu zagrożenia normandzkiego w południowej Italii. Legatami byli, Humbert z Silva Candida, Fryredyk Lotaryński, Piotr, biskup z Amalfi, miasta należącego do dominacji bizantyjskiej. Cesarz przyjąłich przychylnie, gotowy do zawarcia politycznego przymierza, legaci jednak domagali się najpierw uznaniaprzez Cerulariusza stanowiska Zachodu w sprawach spornych. Patriarcha nie liczył się z naleganiamicesarza ani nie zgodził się na rozmowy z legatami. Humbert rozpowszechniał więc przetłumaczone najęzyk grecki swoje pismo Przeciw Grekom i wdał się w polemiki. Doszło do dysputy publicznej (24.06.1054) z opatem Nicetasem w jego klasztorze.

Oficjalnie przyznano rację Humbertowi, cesarz złożył opata z urzędu i polecił spalić jego pisma, opublikowane przeciw azymitom używającym w Eucharystiichleba przaśnego. Lud i mnisi opowiedzieli się jednak po stronie opata, a przeciw łacinnikom. Wobecniemożliwości rozmów z patriarchą, który na wieść o śmierci papieża (o ile już doszła do Bizancjum)mógł powoływać się na wygaśnięcie pełnomocnictw legatów, Humbert (16.07.1054), podczas nabożeństwaw kościele Bożej Mądrości, złożył na ołtarzu bullę z ekskomuniką, symbolicznie strząsnął pył zobuwia, wychodząc z świątyni, po czym legaci spiesznie opuścili stolicę cesarską.

Przekazaną sobie bullę polecił Cerulariusz przetłumaczyć na język grecki i posłużył się nią w dalszejwalce z łacinnikami. W bulli ogłoszono ekskomunikę imiennie na patriarchę i jego kanclerza, MichałaKonstantyna, oraz arcybiskupa Leona z Ochrydy, ogólnie zaś na tych, którzy poszli za ich przewodnictwem.Nazwano ich symonistami, nikolaitami, arianami, sewerianami, pneumatomachami, używając teżnazw innych heretyków z ubiegłych stuleci. W bulli podano jako najgorszą przewinę ekskomunikowanych,że samowolnie zniekształcili symbol nicejski, usuwając z niego Filioque. Cerulariuszowi nie trudnobyło ośmieszyć Humberta, że nie zna tradycji kościelnej, bo Filioque nie znajdowało się w symbolu nicejskim,a celibat duchownych nie opierał się na tradycji apostolskiej.

Cesarz nie chciał mieszać się w gorszący spór, ale nie przeciwdziałał synodowi, na którym Cerulariusznapiętnował legatów jako oszustów i ogłosił na nich ekskomunikę.

Niezależnie od tego, czy uzna się ekskomunikę na Cerulariusza za prawnie ważną, bo Stolica Apostolskawówczas wakowała, następny zaś papież jej nie zatwierdził, pozostał fakt rozłamu między obu Kościołami.Wprawdzie z początku mało uświadamiano sobie jego tragiczne skutki, ale one były, przede wszystkimpotęgowały się odtąd różnice w poglądach na jedność Kościoła i na jego strukturę. W poczuciukrzywdy każdej ze stron wyolbrzymiano różnice w obyczajach i obrzędach, podciągając je do rzędu herezji.Dopiero Paweł VI doprowadził (1964) do obopólnego zdjęcia ekskomunik.

Bezpośrednio po schizmie wzrosła władza i wpływy Cerulariusza. Po śmierci Konstantyna IX stanął naczele opozycji, zmusił do abdykacji następnego cesarza, Michała VI, a koronę cesarską przekazał Izaakowi Komnesowi, od którego otrzymał nowe przywileje. Niepowściągliwy w swoich żądaniach, opierającsię na zachodnim falsyfikacie Darowizna Konstantyna, doprowadził do walki z cesarzem, zakończonejupadkiem obu przeciwników. Cerulariusz poszedł (1058) na wygnanie i umarł, zanim zakończył sięsynod, na którym go sądzono i miał być deponowany. Cesarz, przygnębiony chorobą zrzekł się władzy iwstąpił do klasztoru.

Podobne prace

Do góry