Ocena brak

Wielka reforma teatru XIX i XX wieku - TEATR REALISTYCZNY I NATURALISTYCZNY: "Théâtre Libre"

Autor /Kalikst Dodano /08.11.2011

Na paryskim bulwarze du Temple skupiły się teatry poświęcone rozrywce i sensacji, stąd ogólne określenie takiego teatru czy sztuki jako - "bulwarowe". Panowała tu również dążność do autentyzmu na scenie.

Lecz placówką artystycznego realizmu stał się paryski "Théâtre Libre" ("Teatr Wyzwolony" 1887 - 1895), założony przez André Antoine'a, również amatora, choć tym razem nie panującego, ale skromnego urzędnika gazowni. Wedle jego założeń teatr miał walczyć z rutyną i komercjalizmem, otwierając drogę debiutom i nowej dramaturgii zwycięskiego naturalizmu, któremu przewodził w literaturze E. Zola. Tak też pierwszą sztuką graną w Théâtre Libre była adaptacja noweli Zoli "Jacques Damour". Debiutowali dalej tacy dramaturdzy - naturaliści, jak Henry Becque. Wystawiono jego typowe dla epoki utwory sceniczne: "Kruki" (1882) - wymierzone przeciw machinacjom zmierzającym do wyzysku, "Paryżnkę" (1885) - sztukę o damie lekkich obyczajów. Jego utwory, grane bez powodzenia, zapowiadały gatunek "comedie rosse"2, popularnej w czasach dzisiejszych.

Inny dramatopisarz tego stylu to Eugéne Brieux, autor "Czerwonej togi", sztuki demaskującej wady wymiaru sprawiedliwości, a także "Poszkodowanych syfilityków", sztuki o wymownym tytule, przenikniętej atmosferą naturalizmu literackiego. Wedle poglądów Zoli zadaniem sztuki jest dokładne powtórzenie rzeczywistości (reproduction exact de la vie), tak też i Antoine zmierzał do osiągnięcia na scenie pełnej złudy autentyczności (tranche de vie); np. w sztuce rozgrywającej się w jatce pt. "Rzeźnicy" ("Les Bouchers") F. Icresa wisiały na scenie autentyczne połcie mięsa, w innej, "Siostra Filomena", ukazano autentyczną salę szpitalną. Kiedy indziej na scenie przedstawiającej plac miejski tryskała prawdziwa fontanna, spacerowały po scenie żywe kury. Do tej naturalistycznej scenografii dostosowano oczywiście odpowiednią grę aktorską; zachowanie "codzienne", zrywające z patosem3, deklamacyjnością dykcji i teatralnością jako właściwościami potępionego stylu romantycznego.

Antoine grał także repertuar modernistyczny, m.in. Ibsena - "Upiory", o wyraźnie naturalistycznych cechach. Pokutowały u niego także melodramaty romantyczne oraz autorzy, których nazwiska nie utrwaliły się w teatrze.

W 1896 r. "Théâtre Libre" zmienił nazwę na "Théâtre Antoine", pod którą przetrwał do dziś, odszedłszy oczywiście od naturalizmu. Sam Antoine zrujnował się prowadzeniem niezależnego teatru i w 1906 r. objął dyrekcję półoficjalengo teatru "Odeonu".

Długoletnia działalność tego reformatora (żył w latach 1858 - 1943) została podsumowana prostym stwierdzeniem: "Antoine to trzydzieści lat francuksiego teatru".

Podobne prace

Do góry