Ocena brak

Wielka Brytania w latach 90.

Autor /motorola Dodano /03.05.2012

Na początku lat 90. Wielka Brytania walczyła z największą od 60 lat recesją. Zwycięstwo tzw. „nowej lewicy" po upadku rządu konserwatywnego stworzyło nadzieję na stabilizację, a pod koniec dekady w gospodarce pojawiły się pozytywne zjawiska.

W listopadzie 1990 roku zakończył się długi okres sprawowania władzy przez Margaret Thatcher. Zastąpił ją mało wówczas znany John Major. Zgodnie z politycznym zwyczajem Major lojalnie ogłosił, że polityka rządu będzie zbieżna z linią wytyczoną przez Thatcher. Jednak od początku jego stosunek do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej (EWG) był bardziej pojednawczy i porzucił on stopniowo wiele aspektów thatcheryzmu. Niepopularny podatek tzw. pogłówne (płacony od liczby osób w rodzinie) najpierw obniżono, a następnie zastąpiono podatkiem uzależnionym od wielkości posiadanego majątku.

Zmiana lidera spowodowała zwiększenie się popularności rządu, która jeszcze wzrosła po zwycięstwie sił sprzymierzonych w wojnie w Zatoce Perskiej w roku 1991. Jednak efekt ten był krótkotrwały, gdyż okazało się, że recesja w Wielkiej Brytanii pogłębia się.

W roku 1991 sytuacja gospodarcza nie przedstawiała się zbyt optymistycznie. Liczba bezrobotnych osiągnęła 2,5 miliona, produkcja przemysłowa spadła, liczba bankrutujących przedsiębiorstw osiągnęła rekordową wysokość, rynek budownictwa mieszkaniowego załamał się, wielu ludzi nie było w stanie spłacić kredytów hipotecznych zaciągniętych w okresie prosperity, przy niższej stopie procentowej i wpadło w spiralę długów. W biednych dzielnicach Cardiff, Birmingham i Oksfordu wybuchły zamieszki.

Wzrastająca przestępczość i przepełnienie w więzieniach spowodowały, że wprowadzono poważne zmiany w polityce rządu, prawodawstwie i strategii zapobiegania przestępczości. Autorytet brytyjskiego systemu prawa został jednak podważony gdy wyszła na jaw niesłuszność wyroków wydanych w kilku sprawach.

Triumf konserwatystów

Klęska w wyborach samorządowych i dodatkowych w 1992 r. sprawiła, że rząd odwlekał ogłoszenie wyborów do parlamentu do ostatniej chwili. W kwietniu 1992 r. badania opinii publicznej wykazały, że konserwatyści mają nieznaczną przewagę. Jedną z przyczyn mogło być to, że byli oni jedyną partią, która obiecywała w programie nie podwyższać podatku dochodowego. Istniała także pewna nieufność w stosunku do Partii Pracy, mimo że pod kierownictwem Neila Kinnocka stała się ona mniej radykalna. Kinnock zrezygnował z przewodzenia partii i został zastąpiony przez ministra skarbu w „gabinecie cieni", Johna Smitha (w Wielkiej Brytanii każdy minister ma swego odpowiednika na ławach opozycji - rząd opozycyjny to tzw. „gabinet cieni". System ten ma na celu sprawne przekazanie władzy nowemu gabinetowi).

W grudniu 1991 roku Wielka Brytania podpisała Traktat z Maastricht, który zakładał wprowadzenie ściślejszych więzi gospodarczych między sygnatariuszami i zdecydował o powstaniu Unii Europejskiej na miejsce EWG . Koncesje na rzecz Wielkiej Brytanii (między innymi nie przystąpienie do wspólnoty walutowej wywalczone przez Johna Majora niepokoiły niektórych posłów prounijnych, lecz wkrótce jeszcze ze silniejsza opozycja wytworzyła po stroifię tzw. „eurosceptyków" którzy niechętni byli zrzekaniu się suwerenności państwa na rzecz instytucji unijnych w najmniejszym nawet stopniu.

Potem pojawiły się problemy związane z koniecznością utrzymywania kursu wymiany funta szterlinga wobec walut innych państw członkowskich w ściśle określonych granicach. kryzysu, którego kulminacja nastąpiła września 1992 roku, rząd zmuszony był w związku z tym do ogromnych wydatków i ciągłego podwyższania stóp procentowych. Major najpierw twierdził, że uczestnictwo w systemie walutowym jest dla niego najważniejszym priorytetem, a następnie musiał że zrezygnuje z dalszej walki o utrzymanie kursu funta. Kiedy porzucono próby regulowania kursu waluty brytyjskiej, można było wprowadzić inną politykę: stopniowe obniżanie stóp procentowych. Było to korzystne dla przedsiębiorców którzy łatwiej mogli zaciągać kredyty i dla 10 milionów właścicieli domów kupionych na kredyt hipoteczny. którzy płacili mniejsze odsetki.

Tymczasem ratyfikowano wstępnie Traktat z Maastricht, jednak siła opozycji w szeregach konserwatystów zachwiała autorytetem Majora. Pomimo niskiej popularności w badaniach opinii publicznej i porażki w wyborach dodatkowych, zdecydowany był on walczyć dalej.

Partia Pracy prowadziła kampanię z myślą o następnych wyborach w 1997 roku. Po śmierciB Johna Smitha w 1994 roku, na czele partii stanął Tony Blair. Radykalni działacze lewicowi zostali odsunięci, aby stworzyć nowy obraz partii jako ugrupowania reprezentującego również interesy klasy średniej. Labourzyści wygrali.

Pierwszy rok rządów Partii Pracy nie był łatwy. Gdy usiłowano kontrolować wydatki państwa na osłony socjalne, pojawiły się głosy, że niszczy się poczucie bezpieczeństwa obywateli. Podjęte na nowo rozmowy pokojowe w Irlandii Północnej nia przynosiły początkowo widocznych rezultatów.

Choć Partia Pracy popiera koncepcję europejskiej unii gospodarczej i walutowej, wielu Brytyjczyków wciąż dręczą wątpliwości i niepokój  związane z tą kwestią. Labourzyści podjęli natychmiast działania w celu decentralizacji państwa, przekazania części uprawnień rządu centralnego na niższy poziom administracji. Po referendach pod koniec 1997 roku w Szkocji i w Walii powstały nowe zgromadzenia ustawodawcze.

Problemy rodziny królewskiej

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych uwaga mediów skupiała się przede wszystkim na rodzinie królewskiej. Brytyjską dynastię dotknęła seria nieszczęść. Małżeństwa księcia Karola, księżniczki Anny i księcia Andrzeja rozpadły się. Kiedy w roku 1996 rozwód następcy tronu, Karola, z jego żoną Dianą uznano za przesądzony, księżna Walii zajęła się działalnością charytatywną, wspierając akcje na rzecz chorych na AIDS i instytucje opieki nad dziećmi, a także kampanię na rzecz zakazu stosowania min przeciwpiechotnych.

W sierpniu 1997 roku Diana została śmiertelnie ranna w wypadku samochodowym. Cały naród brytyjski spontanicznie opłakiwał księżną. Publiczna krytyka reakcji rodziny królewskiej na wieść o śmierci Diany odzwierciedlała zmiany, które zaszły w poglądach społeczeństwa brytyjskiego na rolę tradycyjnych instytucji państwowych, z monarchią na czele u progu nowego tysiąclecia.

POSTACI HISTORYCZNE - Tony Blair

Tony Blair urodzif się w 1953 roku w Szkocji. Wykształcenie zdobywał w uczelniach w Durham i Edynburgu, swoim rodzinnym mieście. Podczas studiów na Oksfordzie poznał swą przyszłą żonę, Cherie Booth. Blair wstąpił do Partii Pracy w roku 1975, a w 1983 zdobył mandat poselski z okręgu Segdefield. Od roku 1992 sprawował funkcję ministra spraw wewnętrznych w gabinecie cieni, a następnie podjął walkę o przywództwo w partii, którą wygrał w roku 1994, po śmierci Johna Smitha. Zmienił program Partii Pracy i jej obraz w świadomości wyborców.

Jego zwycięstwo w wyborach w roku 1997 zakończyło 18-letnią erę rządów konserwatystów. Blair realizuje swój program pod hasłem „Nowa Wielka Brytania". Szybko nawiązał przyjacielskie stosunki z prezydentem Clintonem. Obaj przywódcy mają zbliżone poglądy na sposób utrzymywania stabilności w gospodarce i system zabezpieczeń społecznych.

Podobne prace

Do góry