Ocena brak

Wielbłądowate - wielbłądy, wikunia, gwanako, lama, alpaka

Autor /Jana Dodano /31.01.2012

W rodzinie Camelidae jest sześć gatunków ssaków. Dwa gatunki wielbłądów zasiedlają Afrykę i Azję, a pozostałe cztery - dziko żyjące gwanako i wikunie oraz udomowio­ne alpaki i lamy - są mieszkańcami Ameryki Południowej.
Wielbłąd jednogarbny, zwany dromade­rem, występuje na pustyniach północnej Afryki i Bliskiego Wschodu, gdzie żyje w stanie udomowionym lub półdzikim. Gatunek ten przestał występować w stanie dzikim około 2000 lat temu. Wielbłąd dwugarbny, inaczej baktrian, jest także spotykany w północnej Afryce, ponadto w Indiach i południowo-wschodniej Azji. Występuje też w niewielkiej liczbie w stanie dzi­kim na pustyni Gobi.
Podczas gdy wielbłądy są typowymi ssakami pustyń, gwanako żyje na terenach trawiastych, rów­ninach i w górach, a także na terenach suchych, sięgających od poziomu morza po wysokość 4800 metrów. Wikunie można spotkać tylko w górach, powyżej 3000 m. Wszystkie te gatunki dobrze zno­szą ekstremalne warunki pogodowe.
Wygląd
Wielbłąd jednogarbny ma długie nogi, stosunko­wo krótki ogon i długi pysk. Barwa sierści może być różna - od brązowej po szaropopielatą. U wiel­błąda dwugarbnego sierść jest szczególnie dług? na głowie, szyi, garbach i kończynach przednich Na wiosnę zwierzę szybko linieje, zrzucając sierść całymi kępami.
Wielbłądowate z Ameryki Południowej są o wiele mniejsze od swych kuzynów ze Starego Świata. Wszystkie one, w porównaniu z afroazjatyckimi gatunkami, mają stosunkowo długie nogi i szyje, nieco niniejsze głowy i dłuższe uszy. Umaszczenie sierści, długość włosa i struktura sierści są zmienne u różnych gatunków, a wełna, szczególnie wełna alpaki, jest bardzo ceniona.
Zwyczaje.
Wielbłądy czują się bardzo dobrze w warunkach pustynnych, do których są doskonale przystosowane. Zwykle poruszają się powoli, chociaż mogą biec z prędkością około 65 km/godz. Dzikie wielbłądy dwugarbne przebywają w małych stadach liczących około 20 osobników, w skład których wchodzą albo samce, dorosłe samice i ich naj­młodsze potomstwo, albo dorosłe samice, którym towarzyszy dorosły samiec i potomstwo z ostat­nich dwóch lat.
Wikunie i gwanako żyją w małych grupkach, które składają się wyłącznie z samców lub jedne­go samca i 4-10 samic z młodymi w różnym wieku. Samiec bacznym okiem bada otoczenie i beczy ostrzegawczo, gdy spostrzeże coś groźnego. Wi­kunie są najbardziej terytorialne spośród wszyst­kich wielbłądowatych - samiec jest obrońcą - a te­rytorium jest podzielone na obszary legowiskowe, położone zwykle wyżej, i obszary żerowiskowe, gdzie stado spędza większą część doby.
Pokarm i żerowanie.
Wielbłądy zjadają prawie wszystkie rośliny, jakie oferuje im pustynia, nawet te opatrzone kolcami i łobodę, której większość innych zwierząt unika. Znane są też przypadki, kiedy bardzo głodne wiel­błądy zjadały padlinę - włącznie ze skórą i kośćmi. Ssaki te, jeżeli nie pracują, mogą wytrwać nie pijąc nawet do 10 miesięcy, a konieczną do życia wodę czerpią z pokarmu, który zjadają. Kiedy jednak nadarzy się okazja, piją ogromnie dużo wody za jednym razem - nawet 100 litrów lub więcej.
Wielbłądowate z Ameryki Południowej pasą się głównie na terenach trawiastych, chociaż gwana­ko może ogryzać gałązki drzew i krzewów. Ich dieta składa się z traw i szerokolistnych ziół-sukulentów. Zwykle ssaki te żerują w ciągu dnia, wypo­czywając przez 30 minut w odstępach co dwie godziny, a piją raz na dobę.
Rozmnażanie się.
Wielbłądy mogą rozmnażać się w ciągu całego roku, jednak pora kojarzenia się osobników, a póź­niej poród, są dopasowane do największej obfito­ści pokarmu roślinnego w ich środowisku. Zwierzę­ta kojarzą się leżąc, a po okresie 13 miesięcznej ciąży samica rodzi jedno młode. Jest ono dobrze rozwinięte i okryte miękką, wełnistą sierścią; pod koniec pierwszego dnia życia potrafi stać na nogach i samodzielnie chodzić. W warunkach hodowla­nych młode jest odstawiane od matki po ukończe­niu roku, w stanie dzikim prawdopodobnie sami­ca opiekuje się nim pół roku dłużej. Młode osobniki stają się w pełni dojrzałe w piątym roku życia.
Dzikie wikunie kojarzą się w okresie od marca do kwietnia, a po 11 miesięcznej ciąży samice rodzą jedno młode. Jest ono przez samicę często kar­mione i przebywa u boku matki co najmniej przez dziesięć miesięcy. Wkrótce potem jest przepędza­ne przez dominującego w stadzie samca.
Samice gwanako, lamy i alpaki zwykle rodzą młode co dwa lata, okres ciąży trwa u nich 342-368 dni. Potomstwo ich już w kilka minut po przyj­ściu na świat potrafi chodzić i biegać, samice opie­kują się młodymi nie dłużej niż przez trzy miesiące.
Wielbłądowate i człowiek.
Wielbłądowate były zawsze ważnymi zwierzęta­mi jucznymi, hodowano je także dla mięsa, skór, wełny i mleka. Nawet ich odchody wykorzysty­wano jako opał.
Lama i alpaka są udomowionymi potomkami gwanako. Lamy były zawsze wykorzystywane jako zwierzęta juczne i wciąż pełnią tę rolę w Andach.
Alpaka, która uważana jest za najważniejsze udo­mowione zwierzę wielbłądowate w tamtym rejonie świata, jest obecnie selektywnie rozmnażana. Robi się to w celu uzyskania ras wytwarzających wełnę, która jest dzisiaj uważaną za lepszą niż wełna jakie­gokolwiek innego ssaka.
Od wieków polowano zarówno na wikunie, jak i na gwanako, aby pozyskać mięso i skóry. Kiedy w XVI wieku upadła cywilizacja Inków, prawdo­podobnie żyło około 1,5 min wikunii; w 1967 roku naliczono mniej niż 10000 sztuk zwierząt z tego gatunku i obecnie uważa się je za ssaki zagrożone wyginięciem. Ostre przepisy i działania ochronne doprowadziły w ostatnich latach do wzrostu liczeb­ności dzikich wikunii, jednakże gwanako żyją tylko na obszarach chronionych rezerwatów.
Wielbłądy były zawsze ważnymi zwierzętami jucznymi i pociągowymi oraz odgrywały ogromną rolę w życiu człowieka na obszarach obejmujących zasięg występowania tych ssaków. Ssaki te wyko­rzystywano do transportu, dostarczały także mleka, mięsa, wełny, ścięgien i kości. Z ich moczu i kału otrzymywano różnorodne chemikalia. Dlatego sprowadzono je na początku naszego stulecia także do Australii, gdzie na bezkresnych przestrzeniach żyją obecnie ich zdziczali potomkowie.

PUSTYNNE PRZYSTOSOWANIA
Długie rzęsy wielbłąda i małe, owłosione mał­żowiny uszne zabezpieczają oczy i uszy ssaka przed drobinkami piasku, podobnie jak noz­drza, które mogą się zamykać. Masa ciała zwierzęcia opiera się na szerokich podusz­kach, a nie na racicach, i dzięki temu wiel­błąd może z łatwością poruszać się po syp­kim, miękkim piasku.
Wielbłąd może przetrwać pijąc niewiele wody. Rowek biegnący od każdego nozdrza w kierunku górnej wargi umożliwia zlizanie nawet najmniejszych ilości wody wydostają­cej się przez otwory nosowe i jej powtórne wykorzystanie. Ponadto ssak oszczędza wo­dę wydalając suche odchody, a jego nerki mi­nimalizują ilość wody w moczu. Wielbłąd po­trafi przeżyć stratę znacznych ilości wody, sięgających 40% masy jego ciała. Tempera­tura jego ciała w ciągu dnia może znacznie wzrosnąć, bez wydzielania potu. Ssak ten zaczyna się pocić dopiero, gdy temperatura otoczenia dojdzie do 40°C.

Wielbłądy są ssakami parzystokopytnymi, gdyż ich kończyny są zakończone dwoma palcami. Należą one do rzędu Artiodactyla i rodziny Camelidae.

Istnieją dwa gatunki wielbłądów Starego Świata:

Dromader albo inaczej wielbłąd jednogarbny (Camelus dromedarius) Baktrian albo inaczej wielbłąd dwugarbny (Camelus bactrianus)

Wysokość w garbie: Do 230 cm u obu gatunków.

W Ameryce Południowej żyją cztery gatunki wielbłądowatych:

Wikunia albo wigoń (Vicugna vicugna)
Gwanako (Lama guanicoa)
Lama (Lama lama)
Alpaka (Lama pacos)

Wielkości: Od 96 cm w kłębie u wikunii do 120 cm u lamy.

Podobne prace

Do góry