Ocena brak

Wiek szkolny: zagrożenia rozwoju - Proces społecznego oceniania i poczucie własnej wartości

Autor /Max123 Dodano /02.07.2011

Podstawę pojawiającej się w okresie szkolnym po raz pierwszy samooceny stanowi poczucie bycia kompetentnym. Dziecko w tym wieku ma wysokie poczucie własnej wartości, jeśli jest w stanie wskazać umiejętności, dziedziny bardzo dobrze, czy wręcz perfekcyjnie przez nie opanowane. Pozytywna samoocena wiąże się zatem ściśle ze społecznym uznaniem (bądź jego brakiem) kompetencji prezentowanych przez dziecko.

Z punktu widzenia rozwoju człowieka w pełnym cyklu życia, najkorzystniejsza sytuacja ma miejsce wtedy, gdy owe kompetencje dotyczą nauki szkolnej, ale tak być nie musi. Ważne by społeczne uznanie dotyczyło tego, co dziecko potrafi zrobić, a nie jakie jest. Według Eriksona (1997, s. 271) istnieje poważne „niebezpieczeństwo zagrażające jednostce i społeczeństwu, gdy dziecko w wieku szkolnym zaczyna odczuwać, iż kolor jego skóry, pochodzenie rodziców czy modne ubranie decydują o jego wartości jako ucznia, a tym samym o jego poczuciu tożsamości – w stopniu większym niż chęć i wola uczenia się”. Mowa tu oczywiście o posługiwaniu się stereotypami, których szkodliwość polega właśnie na fałszywym, bo dokonywanym na podstawie pojedynczych, wcale nie najważniejszych cech, ocenianiu zjawisk oraz o nieadekwatnej samoocenie. Źródłem tej ostatniej może być uznanie społeczne akcentujące właściwości osoby zamiast właściwości jej działań.

Kryje się tutaj wspominane przez Eriksona niebezpieczeństwo zagrażające społeczeństwu, a polegające na ograniczeniu możliwości pozytywnego waloryzowania pracy, stanowiącej „jądro” dorosłości. Zagrożenie dla rozwoju jednostki polega natomiast na nieomal całkowitym pozbawieniu jej wpływu na oceny społeczne, co dla dziecka w wieku szkolnym oznacza istotne zubożenie szans modyfikowania własnej samooceny. W takiej sytuacji uczeń, nie mogąc sprostać szkodliwym wymaganiom społecznym dotyczącym jego właściwości, ani nie potrafiąc zmienić oceny społecznej samego siebie poprzez modyfikację własnych działań, doświadcza poczucia bycia kimś gorszym, poczucia niższości.

Do góry