Ocena brak

WIARYGODNOŚĆ I EFEKTYWNOŚĆ UPOWSZECHNIANIA WIEDZY ŻYWIENIOWEJ

Autor /niebieska Dodano /13.02.2014

Z upowszechnianiem w systemie oświaty pozaszkolnej wiąże się bardzo ważki problem wiarygodności informacji żywieniowych przekazywanych przez różne instytucje państwowe i społeczne, a przede wszystkim przez środki masowego przekazu - telewizję, radio i prasę (łącznie z wszechobecną w nich reklamą), a także przez różnego rodzaju wydawnictwa i mający1 coraz większe znaczenie Internet. Właściwy, odpowiedzialny dobór treści przekazywanych przez te źródła i kanały informacyjne jest ze względu na ich silę i szeroki zasięg oddziaływania (szczególnie telewizji) niezwykle istotny. Dlatego osoby zajmujące się upowszechnianiem zasad praw idłowego żywienia powinny: umieć ocenić, czy informacja żywieniowa oparta jest na podstawach naukowych (evidence bascd nutrition) i w tym celu współpracować z naukowcami reprezentującymi tę dziedzinę wiedzy', z pracownikami służby zdrow ia i przedstawicielami przemysłu spożywczego, aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się błędnych, nierzetelnych informacji na temat żywności i żywienia.

Istnieje kilka głównych przyczyn upowszechniania się takich potencjalnie szkodliwych informacji:

c żywnościowe nowinkarstwo (food faddism) - obejmujące nieuzasadnione lub wyolbrzymione przekonanie, że spożywanie określonej żywności, suplementów i składników odżywczych może w istotny sposób poprawić stan zdrowia: o zdrowotne oszustwo (Health fraud) czynione celowo, zwykle dla osiągnięcia korzyści finansowych, spotykane w reklamach firm farmaceutycznych i spożywczych:

o błędne, nierzetelne oświadczenia (misdirecied clairns) zawierające sformułowania prowadzące konsumenta do błędnych wniosków lub uogólnień, żc dana żywność jest bardziej „zdrowa", niż jest w rzeczywistości;

o nierzetelna prezentacja wyników badań naukowych przez samych uczonych, polegająca na uogólnianiu wyników na szerszą populację, niż była reprezentowana w badaniu, ich wyolbrzymianiu, przedstawianie współwystępowania między czynnikami żywieniowymi a efektami zdrowotnymi jako powiązania przyczynowo-skutkowego, podczas gdy w rzeczywistości taki związek nie występuje;

o wiarygodność informacji odnajdywanych w Internecie stanowi oddzielny problem; korzystający z tego źródła muszą wiedzieć, żc informacje w nim się pojawiające nie podlegają kontroli naukowej. Z tego względu na przykład Amerykańskie Towarzystwo Dietetyczne w celu upewnienia się co do wiarygodności strony internatowej zaleca jej c»cenę poprzez udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

a.    Czy strona przedstawia wydawcę czy sponsora?

b.    Czy strona jest aktualna?

c.    Czy informacja odwołuje się do wiarygodnych źródeł np. recenzowanych czasopism?

d.    Czy informacja jest jednostronna, czy też prezentuje wiele aspektów

zagadnienia?

e.    Czy strona jest przygotowana w celach marketingowych czy edukacyjnych?

f.    Czy na stronie znajdują się połączenia (linki) do innych adresów, które uzupełniają prezentowane informacje lub z nimi dyskutują?

g.    Czy podano, kto jest autorem informacji, jaką reprezentuje instytucję lub przez kogo strona została zatwierdzona?

Analiza 265 stron internetowych w języku polskim z lat 2004-2005 zajmujących się tematyką żywrości i żywienia wykazała, żc jako w pełni wiarygodne można uznać tylko około 30% zamieszczanych na nich informacji.

Do najpewniejszych źródeł informacji, z których powinno się czerpać wiedzę o  prawidłowym żywieniu, należą podstawowe podręczniki akademickie krajowe i    zagraniczne oraz recenzowane czasopisma fachowe i naukowe. Z tych ostatnich najwyżej cenione są czasopisma międzynarodowe o uznanej renomie, umieszczane na tzw. Liście Filadelfijskiej. Lista ta jest tworzona na podstawie opinii instytucji naukowych z różnych krajów oraz częstości cytowania w piśmiennictwie. Stosunkowo skromniejszą pozycję posiadają czasopisma krajowe, które mają różną rangę, ustalaną przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Relatywnie najmniejszą wiarygodność posiadają materiały z kongresów i konferencji naukowych, zawierające często wyniki pojedynczych (wyrywkowych) badań, nie zawsze zweryfikowane przez inne ośrodki badawcze lub nazbyt liberalnych recenzentów.

O skuteczności proccsu upowszechniania wiedzy żywieniowej można sądzić na podstawie occny jego efektywności. Oceny tej dokonuje się różnymi metodami, m.in. opierając się na wynikach testów sprawdzających poziom wiedzy przed i po edukacji (bezpośrednio łub/i po upływie pewnego czasu od jej zakończenia), a także śledząc zmiany sposobu żywienia się odbiorców upowszechnianej wiedzy o żywieniu, w porównaniu z grupa kontrolną, która nie była objęta upowszechnianiem. Ocenie potencjalnej efektywności, a przede wszystkim atrakcyjności programów popularyzujących wiedzę ° żywieniu w mediach, służą pośrednio rankingowe badania oglądalności lub słuchalności danego programu.

 

Podobne prace

Do góry