Ocena brak

Wiara, nadzieja i miłość, czyli inspiracje biblijne w poezji Czesława Miłosza.

Autor /Pola Dodano /08.03.2011

Czesław Miłosz, laureat nagrody Nobla, profesor języka i literatur słowiańskich w Berkeley w USA, jest od 1990 roku częstym gościem naszego kraju.

Debiutował przed II wojną światową w grupie poetyckiej Żagary tomikiem pt. Trzy zimy, który dobrze zapowiadał jego niezmiernie interesującą twórczość. Wiersze z lat wojny zebrał w tomie pt. Ocalenie, zaś emigracyjne w Świetle dziennym. Pisał pamflety polityczne, np. Zniewolony umysł, eseje i przekłady, w tym uderzający doskonałością poetyki przekład Księgi Psalmów. Stanowi to dowód umiłowania tradycji biblijnej przez poetę i traktowania wartości chrześcijańskich jako ważnego składnika tradycji śródziemnomorskiej.

W utworach powojennych, takich jak np. cykl Świat (poematy naiwne), poeta starał się przezwyciężyć wojenną Apokalipsę. Dostrzegamy w tych utworach, jak poszukuje dla człowieka wartości trwałych. Ojciec jest dla Miłosza symbolem mądrości życiowej, dom rodzinny dającą wytchnienie oazą spokoju, zaś uroki codzienności koją groźny niepokój.

Według poety trzy cnoty biblijne: Wiara, Nadzieja i Miłość są fundamentem ładu świata, gwarantem jego harmonii. Poeta radzi, aby z wiarą patrzeć na świat, rozejrzeć się dobrze dookoła i odnaleźć radość i spokój w zwyczajności:/... Wiara jest wtedy, kiedy ktoś zobaczy/Listek na wodzie albo kroplę rosy/I wie, że one są, bo są konieczne... /(Wiara).

Zaleca także, aby nie tracić nadziei./... Nadzieja bywa, jeżeli ktoś wierzy, /że ziemia nie jest snem, lecz żywym ciałem,/I że wzrok, dotyk ani słuch nie kłamie.../(Nadzieja).

Natomiast miłość, według poety, pomaga zrozumieć ludzi i świat, bo:/... Kto tak patrzy, choć sam o tym nie wie,/ze zmartwień różnych swoje serce leczy.../(Miłość).

Jest więc poemat symbolicznym przedstawieniem losu ludzkiego, życiowej drogi człowieka dążącego poprzez poznanie i cierpienie do doskonałości. Osiągnięcie jej jest możliwe właśnie poprzez praktykowanie trzech cnót: wiary, nadziei, miłości. Sens tych trzech pojęć metafizycznych tłumaczy kochająca matka, nie zaś ojciec uosabiający mądrość.

Przedmiotem wiary jest istnienie świata, w którym wszystko ma swój sens metafizyczny (ponadzmysłowy i pozarozumowy).

Przedmiotem nadziei jest przekonanie, że świat widzialny istnieje naprawdę, nie jest jedynie złudzeniem ludzkiego umysłu, jak twierdzą niektórzy filozofowie. Jest także istnienie tych zjawisk niedostępnych ludzkiemu poznaniu, okrytych wielką tajemnicą.

Miłość to uczucie wszechogarniające, skierowane do wszystkiego, co istnieje, które przyczynia się do rezygnacji z egoistycznej miłości własnej, bo jesteś tylko jedną z rzeczy wielu.

Miłość jest także, według poety, źródłem wszelkiego pożytecznego działania, wszelkiej twórczości, podstawowym warunkiem tworzenia, o wiele ważniejszym niż rozumienie. [...] nie ten najlepiej służy, kto rozumie pisze poeta.

Wiara, nadzieja, a zwłaszcza miłość są więc spoiwem ludzkiego świata, podstawą i najważniejszą zasadą jego istnienia. Co dzieje się, gdy światu, nagle zabraknie zasady, mówi Czesław Miłosz o tym w wierszu pt. Oeconomia di vina.

Człowieka nie można więc zredukować tylko do rozumu, ponieważ poznanie rozumowe jest ubogie, jednostronne i niewystarczające. Według poety życie ludzkie należy oprzeć na wartościach, których źródłem jest chrześcijaństwo, a których sensu nie da się uzasadnić rozumowo.

Miłosz moralista końca XX wieku odrzuca katastroficzne fobie i na otaczający nas świat radzi spoglądać z nadzieją./... Pod koniec dwudziestego wieku, urodzony na jego /początku,/po napisaniu książek złych czy dobrych, ale pracowitych,/po zdobywaniu, traceniu i odzyskiwaniu,/jestem tutaj z nadzieją, że można zaczynać na nowo.../... całe życie zawodzi mnie nadzieja.../(Pod koniec XX wieku)

Można więc powiedzieć, że nawiązując w swojej twórczości do Biblii, dołączył Czesław Miłosz do swoich poprzedników w literaturze polskiej, takich jak: J. Kochanowski, A. Mickiewicz, J. Słowacki, Z. Krasiński, C.K. Norwid, S. Wyspiański, J. Kasprowiczi inni.

Czesław Miłosz poeta doctus i poeta kultury, umysł renesansowy, a jednak współczesny zajmuje się w swojej twórczości człowiekiem, jego systemem wartości, sposobami na życie. Poszukuje więc dla niego wartości trwałych i znajduje je właśnie w Biblii najstarszej księdze świata.

 

Podobne prace

Do góry